Падзенне Керчанскага моста: крымская ганьба Крамля
- Тацяна Урбанская, УНІАН
- 18.11.2026, 8:22
- 1,198
«Вароты» РФ на паўвостраве нарэшце абрынуліся.
З лютага 2022 года Украіна правяла, прынамсі, чатыры маштабныя аперацыі, у ходзе якіх сакральны для Пуціна Керчанскі мост падвяргаўся пашкоджанням. Але апошняя з іх – 16 і 17 лістапада 2026 года – апынулася настолькі паспяховай, што «крымскія вароты» РФ нарэшце абрынуліся.
Калі 15 мая 2018 года расійскі дыктатар Уладзімір Пуцін асабіста адкрываў аўтамабільны рух па Керчанскім мосце, многія ўкраінцы затрымалі дыханне, аб’яднаныя адным жаданнем: каб мост не вытрымаў і «КАМАЗ», за рулём якога сядзеў крамлёўскі дзед, сышоў на дно Азоўскага мора. Тады гэта не атрымалася. Аднак ужо 8 кастрычніка 2022 года Служба бяспекі Украіны правяла першую аперацыю па дэмантажы акупацыйнага «будаўніцтва стагоддзя»: на Керчанскім мосце выбухнуў грузавік з двума дзесяткамі тон выбухоўкі, і мост, як кажуць, «трошкі стаміўся» – выбух прывёў да абрушэння двух паўсэкцый аўтамабільнай часткі і маштабнага пажару на чыгуначнай галіне.
Яшчэ адна аперацыя Сіл абароны Украіны ў Керчанскім праліве, якая асабліва запомнілася, адбылася ў ліпені 2023 года. Тады спецназавцы СБУ разам з Ваенна-марскімі сіламі ЗСУ атаквалі мост эксперыментальнымі надваднымі беспілотнікамі Sea Baby. Пападанне ў апоры прывяло да абрушэння аднаго з аўтамабільных пралётаў.
Пасля гэтага расійскія акупанты прыступілі да ўзмацнення абароны пераправы, узводзячы вакол яе дадатковыя вежы з ЗРК «Панцыр-С1М», прыкрываючы яе батарэямі С-400, патрулюючы марскую акваторыю караблямі ФСБ РФ і спрабуючы прадухіліць магчымыя атакі ўкраінскіх надводных і падводных беспілотных катэраў… Збоку гэта выглядала так, што па насычанасці абароны Керчанскі мост мог смела спаборнічаць з рэзідэнцыяй Пуціна на Валдаі і меў «прыкрыццё» не горшае, чым Крэмль.

Але гэта не перашкодзіла яшчэ адной аперацыі СБУ, калі ў 2025 годзе ля апор моста было закладзена 1100 кг выбухоўкі ў тратылавым эквіваленце. Пасля падрыву мост, па сутнасці, ператварыўся ў аварыйны – яго апоры былі пашкоджаныя ў самога падмурка. А крыху больш як праз год, у лістападзе 2026-га, камбінаваная ракетна-дронавая атака, нарэшце, прывяла і да абрушэння аркі – яна разам з пралётам аўтадарогі ўпала ў ваду. Як першая «костка даміно», здольная даць штуршок маштабнаму падзенню «расійскай імперыі» Пуціна.
Украдзенае не ўбераглі і… кінуць
Адным з сімвалічных наступстваў разбурэння Керчанскай пераправы з’яўляецца тое, што Крым для РФ адныні – чамадан без ручкі. Як адзначае кіраўнік аналітычнага цэнтра «Дзелавая сталіца» Вадзім Денісенка, паўвостраў дэ-факта апынуўся ў блакадзе.
«Паромных перапраў няма, чыгункі няма, ёсць толькі «дарога смерці» праз так званы сухапутны калідор», – нагадаў ён.
Такім чынам, паводле яго слоў, у Крыме сітуацыя сапраўды будзе вельмі дрэнная. І, бадай, жыхары паўвострава ўжо нешта падазраюць. Бо ў сацсетках ужо поўна паведамленняў з бояззю «застацца без харчоў», «перажыць паўтор бензінавага крызісу» або «апынуцца без электрычнасці і без магчымасці выехаць».

Але галоўнае, пра што нагадвае палітолаг: расіяне ў такіх выпадках проста выкрэсліваюць «праблемны» рэгіён з інфармацыйнай павесткі дня. Гэта значыць, пра перажыванні жыхароў паўвострава на мацерыковай Расіі проста ніхто не будзе ведаць (прынамсі, будуць рабіць выгляд).
«Так было з Курскай вобласцю падчас нашай спецаперацыі, з Белгарадам падчас блэкаўту. Так будзе з Крымам, Севастопалем і акупаванымі часткамі Украіны. У інфармацыйнай прасторы Расіі Крым проста знікне», – адзначае Денісенка.
Сапраўды, калі паглядзець расійскія навіны за 17 лістапада, то там татальная «перамога»: «Рух па Крымскім мосце аднавілі пасля атак», «Мост будзе адноўлены і стане яшчэ лепшы, чым раней, – Пяскоў». І, калі ўлічыць, што большасць расіян ні разу ў жыцці не былі ў Крыме, то, відавочна, ім дастаткова загалоўкаў пра бліскучую працу расійскіх сіл СПА, «пашкоджанні аскепкамі» і хуткае (хоць і віртуальнае) «аднаўленне руху» па мосце.
Але ўсё гэта не адмяняе рэальных наступстваў (пра якія, відавочна, у Крэмлі больш чым дасведчаныя).
Рэальныя наступствы
«Для грамадзянскага насельніцтва пашкоджанне моста мае цікавы аспект, бо такі ўдар вяртае Крым да энергетычнай блакады. Акрамя таго, у сувязі з блакіроўкай інфраструктуры паўвострава можна чакаць новай хвалі эвакуацыі расійскага насельніцтва Крыму, якое з 2014 года налічвае больш за 1 млн чалавек… Аднак, на жаль, на вайсковую лагістыку гэта паўплывае не надта моцна», – адзначае выканаўчы дырэктар Украінскага цэнтра бяспекі і супрацоўніцтва Дзмітрый Жмайла.
Паводле яго слоў, Расія раней дыверсіфікавала свае лагістычныя маршруты. Па мосце расіяне перакідвалі хіба што асабовы склад, а таксама зброю і боепрыпасы ў замаскіраваных грамадзянскіх грузавіках. Таму цяпер для акупантаў прыярытэтным з’яўляецца «Азоўскае кальцо» – сістэма аўтадарог і чыгунак, што праходзяць па акупаваных тэрыторыях поўдня Украіны.
З такім меркаваннем толькі часткова згодныя аналітыкі Інстытута вывучэння вайны (ISW). У іх аглядзе гаворыцца, што сухапутны калідор і Керчанскі мост – дзве галоўныя артэрыі для акупантаў. І перабоі ў працы адной з іх, відавочна, выклічуць звышмерную нагрузку на другую. А гэта ўжо само па сабе ўскладняе вайсковую лагістыку.

Яшчэ адзін каскадны эфект ад знішчэння аўтамабільнай часткі Керчанскага моста палягае ў тым, што перастае функцыянаваць Керч-Енікальскі канал. Прэзідэнт Цэнтра глабалізтыкі «Стратэгія XXI» Міхась Ганчар нагадвае, што, нягледзячы на шырыню Керчанскага праліву ў самым вузкім месцы ў 4,5 км, ён мялкаводны (усяго 3–5 метраў), таму яго суднаходны фарватар у выглядзе канала складае ўсяго 120 м.
«Наступствы паражэння Керчанскага моста закранаюць не толькі парты Азоўскага мора, але і рачныя парты Дона і Волгі (прывітанне, Волга-Донскаму каналу), а таксама Каспій. Гэта значыць, цяпер не толькі судны класа «рака-мора» не змогуць выходзіць з акваторый Азова, Дона і Волгі, не толькі НАТА не зайдзе «ў унутраныя воды Расіі», але і катэры і малыя караблі Чарнаморскага флоту РФ і Каспійскай флатыліі РФ больш не будуць курсіраваць з Наварасійска ў Каспійск і назад», – адзначае эксперт.
Знішчэнне мары пра «трэці полюс свету»
Разбурэнне Керчанскага моста, апрача чыста практычнага значэння, вядома, мае і сімвалічнае. Цяперашні стан пераправы – гэта сведчанне: Расія не можа надзейна абараніць свае ключавыя стратэгічныя аб’екты.
«Нанесеныя пашкоджанні недапушчальныя для аб’екта, які павінен знаходзіцца пад узмоцненай аховай», – адзначылі аналітыкі Інстытута вывучэння вайны.
Гэта ўжо заўважылі ў НАТА (якое Пуцін у сваіх фантазіях паспяхова знішчае ўжо не адзін месяц). Генеральны сакратар Альянсу Марк Рютэ перад пасяджэннем Кантактнай групы па пытаннях абароны Украіны («Рамштайн-37») у Бруселі адзначыў, што «Украіна абараняецца, наносіць удары па лагістычных вузлах, і гэта непазбежна».
І, відавочна, гэта заўважаць на саміце Азіяцка-Ціхаакіянскага эканамічнага супрацоўніцтва (АТЭС), які адбудзецца 18–19 лістапада ў Кітаі. УНІАН ужо пісаў, якія надзеі Пуцін ускладае на сустрэчу з лідарам КНР Сі Цзіньпінам і прэзідэнтам ЗША Дональдам Трампам. Цяпер у Сі яшчэ больш рычагоў, каб не ісці ні на якія сумнеўныя здзелкі ні з амерыканскай «кульгавай качкай» (у якую кіраўнік Белага дома ператворыцца з 3 студзеня, калі пачне працаваць новы склад Кангрэса), ані з вечным васалам – расійскім «мядзведзем-няўдачнікам» (які не можа самастойна абараніць нават свае былыя заваёвы, не кажучы ўжо пра тое, каб заваяваць нешта новае).

Найбольш смешнае, што расіяне ўжо знайшлі вінаватага ў абрушэнні моста, імі аказаўся… брытанскі самалёт радыёэлектроннай разведкі RC-135W Rivet Joint, які нібыта наводзіў на пераправу ўкраінскія ракеты. У прыватнасці, расійскі прапагандыст Уладзімір Салаўёў заявіў, што НАТА «дэ-факта ўступіла ў вайну» супраць Расіі, і гэта патрабуе «максімальна жорсткага адказу».
«Навошта Маскве гэтая версія? Для Крэмля занадта балюча прызнаць, што ўкраінцы самі знайшлі спосаб двойчы за суткі паразіць самы абаронены аб’ект Крыму, – адзначае палітолаг Віктар Таран. – Куды прасцей чарговы раз распавесці сваім грамадзянам, што РФ ваюе не з Украінай, а з усім НАТА. А заадно палохаць брытанцаў эскалацыяй».
Але тут Крэмль зноў страляе сабе ў нагу. Грамадзяне РФ могуць паверыць у што заўгодна. Ім дастаткова простых «адказаў» накшталт: «Куды падзеўся мост? – Ён патануў». Аднак тыя «партнёры», з якімі Уладзімір Пуцін аддае перавагу сядзець за адным сталом на роўных, ужо выдатна бачаць, што мост абрынуўся ў мора дзякуючы ўкраінскай выведцы, украінскім інжынерам і ўкраінскім вайскоўцам, якіх «моцная» РФ «перамагае» ўжо пяты год.
Тацяна Урбанская, УНІАН