22 лiстапада 2026, Нядзеля, 19:40
Падтрымайце
сайт
Сім сім,
Хартыя 97!
Рубрыкі

The Economist: Фармуецца новая «вось зла»

The Economist: Фармуецца новая «вось зла»
Ілюстрацыйнае фота

Расія, Кітай, Іран і КНДР усё больш шчыльна каардынуюць свае дзеянні.

Сустрэча Дональда Трампа, Сі Цзіньпіна і Уладзіміра Пуціна ў кітайскім Шэньчжэне не стала новай Ялтай. Наадварот, рэальную пагрозу сусветнаму парадку ўяўляе нефармальная змова паміж Кітаем, Расіяй, Іранам і Паўночнай Карэяй.

У адрозненне ад лютага 1945 года, калі Уінстан Чэрчыль, Франклін Рузвельт і Іосіф Сталін насамрэч падзялілі Еўропу на сферы ўплыву, цяперашняя сустрэча ў Шэньчжэне не прынясе прарыўных дамоўленасцяў, — падкрэслівае The Economist у галоўным рэдакцыйным артыкуле нумара.

«Некаторыя называюць гэта новай Ялтай, але гэта зусім не так», — адзначае выданне.

Па ацэнцы рэдакцыі, прэзідэнту ЗША пасля няўдачы на прамежкавых выбарах важна зноў выглядаць моцным перад тэлекамеры, расійскаму дыктатару пасля гадоў правалаў у вайне супраць Украіны хочацца паўстаць на роўных з сапраўднымі звышдзяржавамі, а кітайскі лідар ахвотна грае ролю міласцівага імператара. Аднак тактыка Дональда Трампа не пахісне цвёрда запраграмаванага Сі Цзіньпіна.

Чатыры розныя рэжымы з агульнай мэтай

Аб небяспецы збліжэння чатырох антызаходніх рэжымаў яшчэ ў 2018 годзе папярэджваў тагачасны міністр абароны ЗША Джэймс Мэціс, а цяпер гэта каардынацыя паглыбляецца на тле аслаблення амерыканскіх саюзаў.

Удзельнікі так званай «новай восі зла» істотна адрозніваюцца па сваёй вазе і ўладкаванні. Кітай ператварыўся ў эканамічнага і тэхналагічнага калоса — з танцуючымі робатамі і паўсюдным выкарыстаннем дронаў для дастаўкі ў Шэньчжэне; Расія валодае эканомікай сярэдняга ўзроўню, а Іран і КНДР застаюцца эканамічнымі карлікамі. Пры гэтым у Пекіне, Маскве і Пхеньяне ўлада сканцэнтраваная ў адных руках, тады як у Тэгеране без вярхоўнага лідара ўвогуле няясна, хто кіруе дзяржавай.

«У ўсіх чатырох рэжымаў ёсць адзін галоўны інтарэс — яны хочуць свету, бяспечнага для аўтакратаў, у прыватнасці для саміх сябе», — піша The Economist.

Найбольш цесным з’яўляецца іх ваеннае ўзаемадзеянне. Расія разбурае ўкраінскія гарады з дапамогай іранскіх беспілотнікаў і кітайскіх камплектуючых, а іранскія інжынеры вывучаюць, як расійская армія ўдасканальвае гэтыя апараты ў баявых умовах. Паўночная Карэя накіравала каля 16 000 вайскоўцаў ваяваць на баку Масквы ў абмен на грошы і абаронныя тэхналогіі. Кітай устрымліваецца ад прамых паставак зброі, аднак збірае даныя пра прымяненне расійскіх дронаў у рэальнай вайне, што асабліва каштоўна для краіны, якая не ўдзельнічала ў буйных войнах з 1979 года. У той жа час іранскія ракеты, якімі Тэгеран нацэльвае на амерыканскія сілы ў Персідскім заліве, аснашчаюцца кітайскімі хімічнымі прэкурсарамі для цвёрдага паліва, а таксама выкарыстоўваюць даныя расійскай выведкі і кітайскую спадарожнікавую навігацыю.

Гандаль у юанях, ценявы флот і ўрокі 1930-х гадоў

Эканамічная падтрымка з боку Кітая дапамагае тром іншым рэжымам, якія знаходзяцца пад санкцыямі, трымацца на плаву. Кітайскія плацежныя сістэмы дазваляюць абыходзіць заходнія фінансавыя абмежаванні, а доля юаня і рубля ў гандлі Расіі з Кітаем перавысіла 95% супраць прыкладна 25% пяць гадоў таму.

Расійская нафта паступае ў Кітай і КНДР, а іранская — у кітайскія парты з дапамогай «ценевага флоту» танкераў, які з 2022 года вырас на 1500%. Акрамя таго, паўночнакарэйскія рабочыя працуюць на расійскіх заводах, часткова пакрываючы дэфіцыт працоўнай сілы ў РФ. У Савеце Бяспекі ААН Пекін і Масква сінхронна блакуюць ініцыятывы па стрымліванні расійскай агрэсіі, карыстаючыся правам вета, а дзяржаўная прапаганда ўсіх чатырох краін узмацняе наратывы адна адной, скіраваныя супраць заходніх дэмакратый.

Інтарэсы ўдзельнікаў «чацвёркі» часта супярэчаць адзін аднаму. У адрозненне ад дзяржаў-парыяў, Кітай выйграў ад глабалізацыі, зацікаўлены ў захаванні сусветнага парадку з выразнымі правіламі, у гандлі з Еўропай і таннай нафце, а таксама не ўхваляе дэстабілізацыю рэгіёна з боку Пхеньяна. Тым не менш, сумеснае супрацьстаянне ЗША пераважвае наяўныя рознагалоссі. Пекіну выгадна, каб амерыканскія авіяносцы завязлі ў Персідскім заліве, а не ў Ціхім акіяне, а заходнія рэсурсы траціліся на стрымліванне Расіі ва Украіне, а не на абарону Тайваня.

Выданне параўноўвае гэтую сітуацыю з 1930-мі гадамі, калі Германія, Італія і Японія не ваявалі плячо ў плячо, але адначасова стваралі крызісы ў розных частках свету. Хаця ў гэтай аналагіі ёсць межы і Уладзімір Пуцін — нягледзячы на сотні тысяч смерцяў, да якіх ён прывёў, — не з’яўляецца Гітлерам, у выпадку кітайскага ўварвання на Тайвань Масква, Тэгеран або Пхеньян могуць адначасова распаліць вайну ў іншым рэгіёне або ўчыніць маштабную кібератаку з выкарыстаннем штучнага інтэлекту.

«Аўтарытарныя сістэмы саступаюць ліберальным дэмакратыям у стварэнні багацця, стымуляванні інавацый і забеспячэнні годнага жыцця сваім грамадзянам. Аднак, дзейнічаючы разам, яны здольныя зрабіць свет больш змрочным і небяспечным», — рэзюмуе рэдакцыя, заклікаючы дэмакратычныя дзяржавы ўсвядоміць гэтую пагрозу і супрацьстаяць ёй.

Напісаць каментар

Таксама сачыце за акаўнтамі Charter97.org у сацыяльных сетках

▲