Гэтая паслядоўнасць важная

Чаму ў Расіі загаварылі пра Літву.

9 красавіка кіраўніца Федэральнага сходу РФ Валянціна Матвіенка заявіла, што Масква не дазволіць «агрэсіўным краінам НАТА» пасягаць на бяспеку Калінінграда або «прысвойваць» Балтыйскае мора. Затым 16 красавіка кіраўнік расійскай знешняй выведкі Сяргей Нарышкін пайшоў далей. Ён абвясціў, што ў Польшчы і краінах Балтыі адбываецца «мілітарызацыя эканомікі», «вайсковае будаўніцтва» і нарошчванне мабілізацыйнага патэнцыялу, прычым параўнаў сітуацыю з перадваеннай атмасферай перад Другой сусветнай вайной. А 23 красавіка прэс-служба расійскага Савета бяспекі ўжо прама заявіла, што Літва «стварае ачаг напружанасці» каля межаў Калінінградскай вобласці, прыкрываючыся рыторыкай пра «расійскую пагрозу».

Гэтая паслядоўнасць важная. Масква не абмежавалася традыцыйнай агульнай лаянкай у адрас НАТА ад нецвярозага экс-прэзідэнта Дзмітрыя Мядзведзева. Яна пачала збіраць цэлае абвінаваўчае дасье менавіта супраць Літвы.

Напрыклад, 21 красавіка ТАСС са спасылкай на расійскія сілавыя крыніцы ўжо пісаў, што ўкраінскія экіпажы БПЛА ў Літве нібыта могуць прадстаўляць пагрозу для бяспекі Расіі. Падыход для Расіі традыцыйны. Спачатку яны кажуць, што сусед «мілітарызуецца», потым — што на яго тэрыторыі ўжо фармуецца небяспека, а далей застаюцца лічаныя крокі да тэзіса пра тое, што Расія «вымушаная рэагаваць». З Украінай было менавіта так. Баявыя гусі і атручаныя нацысцкія камары не дадуць схлусіць.

Але калі адкінуць расійскую рыторыку і паглядзець на факты, карціна выглядае цалкам супрацьлеглай. 6 сакавіка 2026 года літоўская выведка папярэдзіла, што Расія пашырае вайсковыя часткі каля мяжы з НАТА. У дакладзе таксама адзначалася, што пры пэўных умовах Расія можа быць гатовая да шырокамаштабнага звычайнага канфлікту з НАТА праз шэсць гадоў.

То бок Літва не прыдумвае пагрозу. Яна рэагуе на зафіксаванае змяненне расійскага вайсковага планавання.

Нават паветраная абстаноўка ў красавіку гаворыць не на карысць расійскай версіі. 20 красавіка НАТА падымала знішчальнікі з літоўскай базы ў Шаўляі для перахопу расійскіх стратэгічных бамбардзіроўшчыкаў і знішчальнікаў над Балтыйскім морам. Расійскія самалёты, паводле даных НАТА, часта лятаюць без транспондароў, без планаў палёту і без сувязі з дыспетчарамі, а літоўскае Мінабароны перад гэтым паведамляла пра чатыры такія перахопы ўсяго за адзін тыдзень.

Таму галоўнае пытанне не ў тым, ці «мілітарызуецца» Літва. Яна сапраўды ўзмацняе абарону. Але менавіта таму, што жыве побач з дзяржавай, якая ўжо ўварвалася ва Украіну, пагражае краінам Балтыі, пашырае свае сілы ля межаў НАТА і паралельна абвінавачвае суседзяў у стварэнні напружанасці. Гэта класічная крэмлёўская інверсія. Агрессар абвяшчае ахвяру агрэсіўнай, каб любы яе абарончый крок пазней падаць як доказ «варожага намеру». У такой логіцы бункер ператвараецца ў «правакацыю», саюзніцкая брыгада — у «пагрозу», а падрыхтоўка да абароны — у «падставу для адказу».

Ці азначае гэта, што Масква ўжо прыняла рашэнне пра будучае ўварванне менавіта ў Літву? Не, сцвярджаць гэта наўпрост было б недабрасумленна. Наяўныя публічныя даныя хутчэй сведчаць пра інфармацыйную падрыхтоўку глебы, а не пра даказаны аператыўны план. Але менавіта так і пачынаюцца ўсе небяспечныя сцэнарыі. Не з танкаў на мяжы ў дзень X, а з доўгай трэніроўкі аўдыторыі. Вось вам «фарпост НАТА», вось «ачаг напружанасці», вось «пагроза Калінінграду», вось «украінскія інструктары», вось «варожы плацдарм».

Пасля гэтага любую эскалацыю значна лягчэй прадаваць расійскаму грамадству не як напад, а як «вымушаны адказ».

Пётр Алешчук, доктар палітычных навук, прафесар КНУ імя Тараса Шаўчэнкі, спецыяльна для сайта Charter97.org

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com