WP: У Расіі растуць змрочныя настроі

Расіяне больш не вераць у хуткую перамогу.

Крэмлёўскі дыктатар Уладзімір Пуцін сутыкаецца з нарастаючым незадаволеннем ва ўсіх слаях расійскага грамадства на фоне зацягнутай вайны супраць Украіны, праблемаў у эканоміцы і нарастаючага абурэння з-за абмежавання доступу да інтэрнэту.

Найбуйнейшая дзяржаўная сацыялагічная служба Расіі, ВЦІОМ, у пятніцу зафіксавала падзенне рэйтынгу адабрэння Пуціна да 65,6% – гэта найніжэйшы паказчык з моманту пачатку вайны, які зменшыўся на 12,2 працэнтнага пункта з пачатку года.

Ацэнка рэальнага грамадскага меркавання ўскладненая ва ўмовах аўтарытарнага рэжыму, які высылае ў выгнанне, кідае ў турмы або забівае палітычных апанентаў, а крытыка вайны забароненая законам, піша The Washington Post.

Аднак у параўнанні з гістарычнымі рэйтынгамі Пуціна (якія дасягалі 88%) падаючыя лічбы сігналізуюць пра нарастанне стомы ад вайны, што ідзе ўжо пяты год, і пра фактычна зайшоўшыя ў тупік перамовы, у той час як адміністрацыя прэзідэнта ЗША Дональда Трампа засяроджаная на Іране.

Эканоміка РФ вельмі моцна церпіць

Эканамічныя санкцыі ўсё глыбей упіваюцца ў расійскую эканоміку, б’ючы па кашальках грамадзян, а імкненне ўрада абмежаваць доступ да інтэрнэту пад выглядам бяспекі раздражняе грамадства, якое доўгі час карысталася высокім узроўнем лічбавізацыі.

«Агульны настрой такі: хопіць ужо, вы ваюеце дастаткова доўга», – заявіў адзін расійскі чыноўнік на ўмовах ананімнасці з-за страху рэпрэсій.

«Усім здаецца, што гэта цягнецца даўжэй, чым Другая сусветная, Вялікая Айчынная вайна – і пры гэтым мы не можам узяць нават адзін рэгіён», – падкрэсліў ён, маючы на ўвазе беспаспяховыя спробы Расіі з моманту паўнамаштабнага ўварвання ў 2022 годзе ўсталяваць поўны кантроль над Данецкай вобласцю на ўсходзе Украіны.

У апошнія тыдні ўрад Пуціна сутыкнуўся з незвычайна адкрытай і рэзкай крытыкай з боку прадстаўнікоў расійскай фінансавай эліты наконт кіравання эканомікай.

Паводле дадзеных Расстата, за першыя два месяцы года эканоміка скарацілася на 1,8%, бо ўзмацненне санкцый і высокія працэнтныя стаўкі працягваюць душыць інвестыцыі. Аб’ём неплацяжоў па камерцыйных рахунках у студзені дасягнуў рэкордных 109 мільярдаў долараў. Тым часам, паводле дадзеных фірмы «Актыён Бухгалтэрыя», колькасць кампаній, якія маюць запазычанасць па падатках, вырасла да 439 900.

Адзін за адным бізнесмены і эканамісты на эканамічным форуме ў Маскве на пачатку гэтага месяца крытыкавалі ўрад за скарачэнне эканомікі.

«Людзі там наверсе цалкам страцілі сувязь з рэальнасцю на месцах, у эканоміцы», – заявіў Уладзімір Богалеў, кіраўнік расійскага вытворцы трактароў. Тыя, хто пры ўладзе, актыўна «дыскрэдытуюць» сябе, падкрэсліў Богалеў.

Роберт Нігматулін, эканаміст Расійскай акадэміі навук, заявіў на форуме, што Расія адстае ад Кітая, а інфляцыя значна апярэдзіла эканамічны рост.

«Мы ўсё страцілі і пры гэтым застаёмся самымі беднымі. Нават у найбяднейшых рэгіёнах Кітая даходы вышэйшыя, чым у нашых найбяднейшых рэгіёнах», – патлумачыў Нігматулін. «Рост ВУП з 2015 года – за 11 гадоў – складае каля 1,5% у год. Вы ведаеце, на колькі выраслі спажывецкія цэны? На 77%». Ён дадаў: «Ці можам мы інвеставаць у краіну з такім кіраўніцтвам? Так нельга кіраваць эканомікай».

Тым часам відэаролік Вікторыі Боні, інфлюенсеркі з Манака, у якім яна абрынулася з крытыкай на інтэрнэт-абмежаванні і асудзіла дзеянні ўладаў адносна іншых праблем звычайных расіян, стаў вірусным. Гэта прымусіла Крэмль адрэагаваць, настойваючы, што ўлады працуюць над усімі ўзнятымі ёю пытаннямі.

Генадзь Зюганаў, шматгадовы лідар КПРФ, пайшоў яшчэ далей падчас выступу ў парламенце на гэтым тыдні, папярэдзіўшы, што «эканамічны калапс непазбежны», калі праблемы не будуць вырашаныя. «Да восені мы сутыкнёмся з тым, што адбылося ў 1917 годзе», – заявіў ён, маючы на ўвазе бальшавіцкую рэвалюцыю.

Санкцыі і велізарныя ваенныя выдаткі Пуціна падкінулі інфляцыю да нябёсаў, прымусіўшы цэнтральны банк падняць працэнтныя стаўкі вышэй за 20%, каб астудзіць эканоміку. Хоць з таго часу ЦБ знізіў стаўкі – цяпер яны складаюць 14,5% – эканамісты ўсё часцей папярэджваюць пра «пераахаладжэнне» і рэцэсію, піша СМІ.

Міністр эканамічнага развіцця Расіі Максім Рэшэтнікаў нядаўна заявіў, што рэзервы Расіі «ў значнай ступені вычарпаныя», а Пуцін публічна прызнаў праблемы ў эканоміцы і заклікаў урад патлумачыць запаволенне росту.

Расійская эканамiка, якая моцна залежыць ад нафтавых даходаў, атрымала пэўную перадышку дзякуючы скачку коштаў на нафту, выкліканаму амерыкана-ізраільскай вайной супраць Ірана. Аднак эканамісты заяўляюць, што толькі працяглы перыяд высокіх коштаў дазволіць Расіі збалансаваць бюджэт.

«Цяпер расійская эканоміка знаходзіцца ў дзіўнай “прыцемкавай зоне” паміж пазітыўнымі эфектамі ад закрыцця Армузскага праліва і высокімі цэнамі на сыравіну і, у той жа час, уласнай эканамічнай дынамікай, якая значна пагоршылася ў апошнія месяцы», – патлумачыў Яніс Клюге, эканаміст Нямецкага інстытута праблем міжнароднай бяспекі.

Расіяне стаміліся, але праблемы не заканчваюцца

Акрамя таго, участыя атакі ўкраінскіх дронаў на расійскія парты і нафтаперапрацоўчыя заводы прымусілі Расію скараціць здабычу нафты ў красавіку на 48 000–64 000 кубаметраў (300 000–400 000 барэляў) у суткі, гаворыцца ў матэрыяле. Гэта патэнцыйна нівелюе частку прыбыткаў, на якія разлічвала Масква ў сувязі з ростам коштаў і часовым зняццем Трампам санкцый з расійскай нафты.

«Праблемы нарастаюць, і мы даўно казалі пра тое, што гэты час прыйдзе», – заявіў расійскі акадэмік, які мае цесныя сувязі з высокапастаўленымі дыпламатамі.

Па меры таго як грамадзяне вымушаныя скарачаць базавыя выдаткі, а інтэрнэт-абмежаванні парушаюць паўсядзённае жыццё, раскол намячаецца ва ўсіх сектарах грамадства. «Незадаволенасць вельмі моцная», – падкрэсліла Таццяна Становая, старшы навуковы супрацоўнік Цэнтра Карнегі. «Ідзе зацяжная вайна і фінансавыя складанасці, у той час як моладзь незадаволеная тым, што яе адразаюць ад звыклага асяроддзя ў сацсетках. Куды ні паглядзі – паўсюль праблемы. І да чаго гэта прывядзе, мы сказаць не можам».

«Людзі пачынаюць выказвацца смялей», – заявіла Становая, дадаўшы, аднак, што ўлады, хутчэй за ўсё, адкажуць узмацненнем рэпрэсій, і няма ніякіх прыкмет таго, што рэжым рызыкуе страціць кантроль.

Расійскі грамадскі і палітычны дзеяч Міхаіл Хадаркоўскі, у сваю чаргу, адзначыў, што першапачатковы патрыятычны ўздым ад вайны рассеяўся. «Вайна ідзе занадта доўга, і выразных змен няма. Той факт, што яны выйгралі або прайгралі тры вёскі, не вельмі дапамагае», – патлумачыў Хадаркоўскі.

Для некаторых у Расіі рашэнне Трампа пачаць вайну супраць Ірана стала апраўданнем уласнай вайны Пуціна супраць Украіны і можа падштурхнуць Крэмль упарта дамагацца ваенных мэтаў, асабліва захопу Данецка. «Усе вераць, што вайна ў Персідскім заліве дае Расіі шанец даўжэй ваяваць супраць Украіны і захапіць больш тэрыторый», – заявіў адзін маскоўскі бізнесмен. «Ніхто не разумее, колькі працягнецца вайна, і людзі ўсё больш баяцца, што дзяржава будзе забіраць у іх усё больш і больш».

Жалезная заслона

На гэтым фоне расце адчай, асабліва з-за абмежаванняў інтэрнэту, якія ўваскрашаюць успаміны пра савецкія рэпрэсіі. «Такія людзі, як мы, вельмі непакояцца, таму што мы нарадзіліся ў краіне, якую нельга было пакінуць», – заявіла 53‑гадовая Таццяна, менеджар лагістычнай кампаніі. «Мы ўжо жылі за “жалезнай заслонай” адзін раз і былі ўпэўненыя, што гэта ніколі не паўторыцца. Але гэта адбылося. Цяпер у нас лічбавая “жалезная заслона”.»

Іншыя гаварылі пра прыгнятальны эканамічны ландшафт. «З пункту гледжання бізнесу я бачу поўны бязлад — продажы ўпалі, грошай у людзей усё менш, у гандлёвых цэнтрах стала нашмат менш людзей, цэны выраслі ўдвая, а на садавіну і гародніну — утройчы», – распавяла 46‑гадовая Ірына. «Камунальныя рахункі павялічыліся, падаткі таксама паднялі».

19‑гадовы студэнт Ігар апісаў нарастаючы смутак: «Увогуле і я, і мае знаёмыя адчуваем поўную безнадзейнасць, з якой нічога нельга зрабіць. Усе хочуць з’ехаць, але ў большасці няма такой магчымасці. Ніхто не хоча звязваць сваю будучыню з гэтай краінай. Жыць тут цяжка, дорага і змрочна».

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com