«На тое, што іншым абышлося ў $7000, мы патрацілі $400»

Беларуская пара разбурае стэрэатып, што падарожнічаць — гэта дорага.

«Шышкі дакладна будуць, але вы не бойцеся», — некалькі разоў за час размовы паўтарае Уладзімір. Разам з жонкай Настассяй ён падарожнічае па месцах, якія непадрыхтаваным падарожнікам могуць падацца дзікімі і нават палохаючымі. Але калі б не гэта, ён наўрад ці паспрабаваў бы хатнія піражкі ад індыйскай бабулі, акунуўся ў Ганг, спусціўся ў Гранд‑Каньён у разгар спёкі і паўтарыў шлях Лары Крофт у Камбоджы, піша (Onliner https://people.onliner.by/2026/05/16/ne-obrashhayutsya-k-turagentam).

«У нас адно правіла: чаргуем «дзіч» і цывілізацыю»

На самым пачатку нашай размовы Настасся прызнаецца: у першае ў жыцці падарожжа яна адправілася толькі тады, калі пачала зарабляць самастойна. У дзяцінстве на канікулах маршрут пракладаўся ў адным напрамку — да бабулі ў вёску. Затое, дабраўшыся да паездак, яна адразу ж вырашыла адправіцца ў месца з самай высокай канцэнтрацыяй славутасцяў на квадратны метр — у Італію.

Пара жыве ў Брэсце, таму ў даковідныя часы лоўкостары з Варшавы ўспрымаліся амаль як прыгарадныя маршруткі. Усе доўгія выходныя Насця як па раскладзе праводзіла ў паездках.

У Уладзіміра гісторыя крыху іншая, але таксама не абышлося без «усё ўключана» ў Турцыі ці Егіпце. Разам з бацькамі ў дзяцінстве ён часта выбіраўся да бліжэйшага мора — у Крым і Адэсу. Паездку ў аўтобусны тур у Балгарыю ў каштоўны досвед мужчына не залічвае, а вось аўтападарожжа з сябрамі ў Грузію — так.

Хоць і рознымі шляхамі, маладыя людзі прыйшлі да таго, што вывучэнне новых краін іх па‑сапраўднаму запальвае, прычым менавіта самастойна арганізаваныя паездкі. Усяго адзін раз з'ездзіўшы па пуцёўцы на Кіпр, Насця для сябе вырашыла: больш ніколі ў жыцці.

Калі будучыя муж і жонка сустрэліся, стала зразумела: густы ў плане падарожжаў у іх цалкам супадаюць. Пляжны адпачынак — гэта дакладна не пра іх, максімум яны могуць вытрымаць там пару гадзін — без перабольшання. Як жартуе Насця, муж згаджаецца праводзіць час на пляжы, толькі калі там ёсць добры Wi‑Fi.

Спачатку сям'я падарожнічала часта, але на некалькі дзён. Цяпер яны выбралі варыянт з'язджаць мінімум на месяц адзін‑два разы на год: захацелася глыбіні пагружэння ў новы для сябе свет.

Дарэчы, праца ў абодвух нашых герояў зусім не дыстанцыйная. Насця — дызайнер брэнда вечаровай і вясельнай моды, Уладзімір — выкладчык ва ўніверсітэце і айцішнік. І нават у доўгіх паездках абодва стараюцца не працаваць.

— У вясельнае падарожжа мы адправіліся ў Камбоджу і В'етнам. Памятаю, многіх вельмі здзівіў наш выбар. Камбоджа — гэта ўвогуле дзе? А ў В'етнаме я ўжо была да гэтага — ездзіла туды адна, калі ў госці запрасіла сяброўка. Я падумала: а чаму б і не?

Калі мы сышліся з мужам, у яго была пазіцыя: пакуль мы маладыя і поўныя сіл, трэба ездзіць кудысьці далёка. Еўропу мы дамовіліся пакінуць на пенсійны ўзрост.

— Насамрэч у нас ёсць яшчэ адзін прынцып: чаргаваць «дзіч» у добрым сэнсе слова з цывілізацыяй. Вось наша апошняя вандроўка была ў Індыю — гэта даволі экзатычна і, скажам шчыра, не пра высокі ўзровень камфорту, хаця гэта яшчэ трэба абмеркаваць. Таму на наступны раз мы разглядаем Японію ці Кітай, дзе ўсё вельмі тэхналагічна. А потым — Танзанію са ўзыходжаннем на Кіліманджара, — тлумачыць Уладзімір.

«На тое, што іншым абышлося ў $7000, мы патрацілі $400»

Сваю апошнюю паездку ў Індыю пара называе «імпульсіўным» рашэннем: ад нараджэння думкі да купленых квіткоў мінула менш за дзень.

І калі ў выбары напрамкаў пара цалкам супадае, то ў планаванні маршруту паміж іх падыходамі — сапраўдная прорва. Уладзімір намячае некалькі асноўных пунктаў і далей гатовы да поўнай імправізацыі, а вось Насце больш падабаецца загадзя дакладна прапрацаваць кожны крок.

— Калі мы з сябрамі ездзілі ў Непал, мэтава нічога не чыталі загадзя, разбіраліся з усім на месцы. Гэта была сапраўдная прыгода. Але цяпер з Насцяй усё ўжо больш структуравана, — усміхаецца наш суразмоўца.

— Так, я люблю дэталізацыю. Раней, калі часта лятала ў Еўропу, я нават квіткі на мерапрыемствы купляла загадзя — каб быць упэўненай, што ў гэты дзень мы дакладна патрапім у музей. Мне падабаецца такі ўзровень падрыхтоўкі, каб ведаць, у які бок паварочваць пры выхадзе з аэрапорта.

І ўсё ж з цягам часу абодва пайшлі на збліжэнне ў звычках. Напрыклад, у Індыі даўжэй запланаванага затрымаліся ў Варанасі, проста таму што адчулі сябе там неверагодна добра. Так‑так, у тым самым горадзе, дзе праводзяць масавыя крэмацыі на беразе свяшчэннай ракі Ганг.

Увогуле, уражанні ад Індыі ў нашых падарожнікаў моцна адрозніваюцца ад стэрэатыпаў у інтэрнэце.

— Гэта, вядома, іншая цывілізацыя. Хоць мы і шмат чыталі, але калі сутыкнуліся з гэтым ужывую… — кажа Насця.

— Ну, хто чытаў, а хто не… Але ўражанні ў абодвух былі моцныя.

Гэтай зімой Насця і Уладзімір больш за месяц правялі на поўначы Індыі, у штатах Утар‑Прадэш і Раджастхан. Пераадолелі 3,5 тыс. кіламетраў на мясцовым транспарце — тых самых каларытных цягніках. Вырашылі не пачынаць з абжытага турыстамі Гоа, а адразу пагрузіцца ў «трушную» Індыю.

Найцяжэй было змірыцца зусім не з антысанітарыяй (якраз яе падарожнікі амаль не заўважылі), а з неабходнасцю таргавацца літаральна кожныя пяць хвілін: абодва нашы героі ад душы не любяць гэты працэс.

— Спачатку цана на ўсё вышэйшая мінімум у чатыры разы! У нас быў лайфхак з таксі. Мы выклікалі Uber — як толькі кіроўца бачыў белых пасажыраў, ён адмяняў паездку і з'язджаў без тлумачэнняў. Але затое мы даведваліся, колькі гэта насамрэч каштуе, і потым ішлі да мясцовых кіроўцаў таргавацца. Вядома, шанцаў з'ехаць за такую ж цану ў нас не было. Але вось калі памножыць яе на два, будзе ўжо тая мінімальная сума, за якую цябе могуць згадзіцца везці. Насця ў нас іграла ролю злога паліцэйскага і нават сыходзіла ў канцы, тады кіроўца ўжо ў адчаі нарэшце згаджаўся: маўляў, ну добра, паехалі.

Калі згаджацца плаціць тыя грошы, якія яны просяць, паездкі за два дні стануць залатымі. Мы асабіста бачылі, як дзвюм дзяўчатам з Германіі прадалі тур за $3,5 тыс. з чалавека з запэўненнямі, што адным на вуліцы проста нельга знаходзіцца, патрэбная ахова. Мы на той жа маршрут патрацілі прыкладна $400 на дваіх — розніца амаль у 18 разоў.

— Першы тыдзень мы былі ў нейкім жудасным стрэсе ад усяго гэтага, бо кожны хоча прадаць табе свае паслугі. Схема адпрацаваная. А як у іх пастаўлена гаворка! Сустракаюць цябе як самага дарагога сябра, абкручваюць пяшчотай з усіх бакоў. Кажуць: «Ды тут жа ўсе падманваюць, давай мы будзем цябе аберагаць. Які гатэль забраніравалі? Ой, вельмі кепскі. Мы ведаем значна лепшы», — дапаўняе Насця.

А вось на жаданне рабіць з імі фота абодва рэагавалі спакойна, хоць часам і даводзілася здымацца і па 20 разоў за дзень. Насця ўвогуле адчувала сябе там у статусе сапраўднай зоркі: яшчэ б, бландзінка з блакітнымі вачыма.

«Плаваючых па Гангу рук і ног асабіста мы не бачылі»

Затое з іншымі распаўсюджанымі меркаваннямі пра Індыю падарожнікі не згодныя. Дакладней, упэўненыя: усё моцна перабольшана.

— Мне здаецца, многія спецыяльна здымаюць толькі трэш дзеля эфектнай карцінкі і шок‑кантэнту. Я мэтанакіравана бегаў і спрабаваў знайсці тую самую ежу, якую, умоўна, замешваюць рукамі. І зрабіць гэта ўдалося ўсяго пару разоў, у дадатак з мухамі і тараканамі. У нас ні разу за ўвесь час не было несварэння, хоць мы пастаянна елі на вуліцы. Гэта было свядома: калі паехаў у краіну, трэба жыць па яе правілах. А ісці ў рэстараны «для белых» — гэта дзіўна.

Дарэчы, пра Ганг у нас таксама пастаянна пыталіся, ці плаваюць па ім чалавечыя рукі і ногі. Нічога падобнага там няма!

Таму нашы героі раяць перад паездкамі глядзець не на буйных блогераў з крыклівымі загалоўкамі, а на звычайных людзей, у якіх можна ўбачыць, як усё абстаяць насамрэч. Так, перад Індыяй літаральна праз адно пацісканне рукі яны знайшлі хлопцаў, якія не раз былі ў краіне і далі шмат сапраўды працоўных парад. Сужэнцы сябруюць дагэтуль. Таму раяць: калі ўбачыце ў соцсетках пасты беларусаў з цікавых месцаў, не бойцеся задаваць пытанні, у 99% выпадкаў можна атрымаць вельмі шмат карыснай інфармацыі.

— У нас увогуле было адчуванне, што гэты Варанасі — горад фестываляў, — узгадвае Настасся. — Лічыцца, што воды Ганга свяшчэнныя, акунуцца ў яго — вялікая благадать. Мой муж таксама купаўся, дарэчы. А крэмацыя тут вызваляе душу ад цыклу перараджэнняў. Таму сюды прыязджаюць тысячы пілігрымоў. Але ніякай прыгнятальнай атмасферы мы не адчувалі.

Уся асноўная жыццё там сканцэнтравана на берагах Ганга. І мы прыходзілі і проста сядзелі на прыступках гадзінамі, бясконца пілі масалу (напой на аснове гарбаты, малака і вялікай колькасці спецый. — Заўв. Onlíner), фатаграфаваліся з усімі. Гэта было так цудоўна. Хоць мы наогул не рэлігійныя, індуізм нам не блізкі, але ў такія моманты разумееш, чаму людзі з усяго свету пакідаюць мінулае жыццё і перабіраюцца сюды назаўжды.

Уразіла нашых суразмоўцаў і начное жыццё. Не, гаворка не пра клубы, а пра тое, што пасля заходу сонца горад становіцца яшчэ больш ажыўленым. Напрыклад, у Варанасі па горадзе ездзілі машыны з велізарнымі калонкамі, з якіх гучала вельмі радасная музыка, а мясцовыя спявалі і танцавалі проста на вуліцах.

Тым не менш самым уражальным за ўвесь час паездкі аказаўся Тадж‑Махал. Хоць Насця была ўпэўнена: занадта распіяраная славутасць наўрад ці нас моцна ўразіць. Дарэчы, квіткі зусім не бюджэтныя: $60 за палову дня з чалавека. Але ў такіх тратах падарожнікі сабе не адмаўляюць. Іх абмежаванні звычайна датычацца бессэнсоўных сувеніраў, дарагіх устаноў і жытла.

Адна начоўка ў Індыі ў сярэднім абыходзілася ў $10—15. Падарожнікі падкрэсліваюць: умовы заўсёды былі камфортнымі, хаця для іх у гэта паняцце ўваходзіць не так шмат — толькі наяўнасць прыбіральні і душа.

Калі не купляць квіткі на цягнік у агульны вагон без кандыцыянера і вызначаных месцаў, а выбраць узровень камфорту крыху вышэй, цэны на квіткі будуць прыкладна як у Беларусі, можа, трохі даражэй — каля $20 за 400 кіламетраў шляху. Дарэчы, і самі цягнікі, паводле слоў падарожнікаў, выглядаюць як у нас: і ваду пададуць проста да сядзення, і нават піццу прапануюць.

Хоць пара і стараецца падарожнічаць бюджэтна, але да крайнасці эканомію не даводзіць. Пастаяннае вылічванне, у якой установе можна патраціць на паўдолара менш, можа сапсаваць усю паездку. Падарожнікі тлумачаць: у іх проста ёсць пэўны бюджэт, які прыблізна дзеліцца на колькасць дзён. Выйсці за яго рамкі пры ўсім жаданні немагчыма.

«Найсмачнейшая ў жыцці ежа аказалася ў Камбоджы. Усё яшчэ шукаем той самы смак мяса»

Удакладняем: няўжо за ўвесь час падарожжаў не было небяспечных сітуацый?

— Як‑небудзь у Камбоджы мы прыехалі ў адзін горад, але ён нам не спадабаўся, і мы раптам вырашылі адправіцца ў іншы — але не на аўтобусе, а на нейкай маршрутцы. І так атрымалася, што мы былі адзінымі пасажырамі, а кіроўца ўвогуле не гаварыў па‑англійску. Мы сачылі па картах, ці ў той бок едзем. Адчуванні былі вельмі дзіўныя. Але самым цікавым аказаўся момант, калі на запраўцы наш кіроўца кудысьці пайшоў, на яго месца сеў іншы мужчына, і мы моўчкі паехалі далей. Вось тут стала крыху трывожна. Але аказалася, што гэта нармальная практыка. У сярэдзіне шляху яны мяняюцца машынамі і едуць назад у свае гарады, — усміхаюцца суразмоўцы.

Але па‑сапраўднаму небяспечныя сітуацыі ў іх усё ж былі: у Уладзіміра — у ЗША, а ў Настассі — у Іспаніі. Прама на яе вачах у яе скралі ўсе рэчы з фотаапаратам, грашыма і дакументамі. Давялося бегчы за злодзеем і літаральна вырываць маёмасць у яго з рук. У стане афекту далікатнай дзяўчыне гэта ўдалося зрабіць.

Уладзімір некалькі разоў паўтарае, што баяцца падарожнічаць не трэба. Але Насця яго спыняе: досвед двухметровага статнага мужчыны не заўсёды паказальны. Хоць яна і сама смела падарожнічала адна па тым жа В'етнаме і ні разу не адчувала сябе некамфортна.

— Але трэба разумець, што без шышак не абысціся. Падарожжы не будуць праходзіць цалкам гладка. Вас будуць спрабаваць абхітрыць, нешта будзе ісці не па плане, транспарт будзе затрымлівацца, а надвор'е — псавацца. Але ўсё роўна не трэба пастаянна спрабаваць усё прадугледзець. Інакш ніколі не атрымаецца выпрабаваць тых самых эмоцый, дзеля якіх усе падарожнічаюць.

Напрыклад, у Гранд‑Каньёне нас папярэджвалі, што ўнізе пекла, вытрымаць немагчыма. І многія турысты сапраўды разгортваліся. Але паверце, гэтыя віды былі вартыя любых выпрабаванняў.

А калі мы ехалі на цягніку ў Індыі, у нейкі момант усе пачалі даставаць свае хатнія перакусы і частаваць нас. Вядома, можна было спалохацца есці піражкі з рук незнаёмай індыйскай бабулі ў цягніку, але як жа жыццёвы досвед? Гэта было вельмі кумедна. Там усе пачалі спрачацца, як гатаваць тую ці іншую страву правільна: у розных рэгіёнах свае рэцэпты. З усяго вагона англійскую ведалі некалькі чалавек, але гэта не перашкодзіла нам усім мець зносіны. Дарэчы, з некаторымі мясцовымі, з якімі мы выпадкова пазнаёміліся ў гэтай паездцы, тэлефануемся дагэтуль.

На пытанне, што самае ўражальнае давялося ўбачыць ім за ўсе падарожжы, адказы герояў разыходзяцца. Уладзімір называе якраз Гранд‑Каньён у ЗША, а Настасся — храмавы комплекс Ангкар‑Ват у Камбоджы. Той самы, дзе здымалі найбольш эфектныя сцэны фільма «Лара Крофт: Расхіцельніца трун».

— А яшчэ вельмі запамінальнай была ежа ў Камбоджы. Мне здаецца, настолькі смачна мы не елі нідзе. Свіны рабрыны ўспамінаю дагэтуль і ўсё спрабую знайсці той самы смак. Толькі два разы атрымлівалася наблізіцца да гэтага ўзроўню, — усміхаецца Уладзімір.

— А гэтыя фрукты… Я нават пра існаванне паловы з іх не ведала. Але якія ж яны сакавітыя і смачныя! Там жа мы паспрабавалі насенне лотаса. На прыпынку яго дружна ўзяў сабе ўвесь аўтобус, ну і мы вырашылі не адставаць. Па смаку падобныя на сухія арэшкі.

Але заканчваем размову мы ўсё ж не на гастранамічнай, а на філасофскай ноце.

— Падарожжы для нас — гэта не адпачынак, а ў першую чаргу маральная і фізічная перазагрузка, калі максімальна змяняеш сваё асяроддзе і ўмовы жыцця. І гэта вельмі моцна ўплывае на цябе як на асобу. Межы магчымасці моцна разсоўваюцца, ты інакш глядзіш на многія рэчы, разумееш, наколькі гэты свет велізарны і наколькі бессэнсоўнымі аказваюцца большасць перажыванняў, — падсумоўвае Настасся.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com