У Мінску знеслі загадкавы недабуд

Што будавалі каля «Беларусьфільма» і чаму праект спыніўся.

У Мінску знеслі загадкавы недабуд. Што гэта было і для чаго будавалася — за даўнасцю гадоў ужо ніхто не памятае. Недабуд 15 гадоў стаяў закінутым і нядаўна быў разбураны і зраўняны з зямлёй. Blizko.by паказала, што тут пачыналі будаваць, што хацелі зрабіць і чым у выніку скончылася.

Паміж будоўляй «Газпрам-Цэнтра» і будынкам Белтэлерадыёкампаніі шмат гадоў стаяў закінуты недабуд. Будоўля застыла на 2-м паверсе — і за наступныя амаль 15 гадоў больш ні на метр не зрушылася.

Недабуд стаяў на тэрыторыі, якая як след агароджана толькі з двух бакоў — з боку Белгідраметцэнтра і з боку рэспубліканскага цэнтра алімпійскага рэзерву па гандболе. Ды і там то вароты, то проста прарэхі ў агароджы. З астатніх бакоў доступ свабодны, і міма «закінуткі» пастаянна хадзілі людзі: жыхары бліжэйшага дома па завулку Макаёнка, 4, школьнікі і наведвальнікі аднаго з некалькіх спартцэнтраў на Філімонава, 55.

Будынак вырас на два паўнавартасныя паверхі. На першым паверсе бетонныя пліты перакрыцця валяліся як-небудзь: месцамі крыва, месцамі яны і ўвогуле парэпаліся. Усе калоны і паверхі шчодра распісаныя графіці. Ліфтавыя шахты заварылі, уваход на лесвіцу таксама заварылі. Але ў арматуры ўжо з’явіліся прапілі, праз якія можна трапіць на лесвіцу.

Будаўнічы катлаван тут з’явіўся больш за 15 гадоў таму: ужо на пачатку 2009-га яго выкапалі і заліло вясенневай вадой. Яго пачалі бетанаваць у верасні 2010-га. У маі 2011-га ўжо быў адзін паверх, у ліпені 2012-га — два паверхі.

На спадарожнікавых здымках прынамсі да жніўня 2015-га вакол будынка відаць паўтара-два дзесяткі самазвалаў, розныя кантэйнеры і будаўнічыя матэрыялы. Разабраны пад’ёмны кран за агароджай будоўлі нават патрапіў на Яндэкс-Панарамы 2014 года. Але сам будынак з 2012-га больш не вырастае ні на адзін паверх. Пасля гэтага ўся актыўнасць знікае, грузавікі ад’язджаюць, будаўнічыя матэрыялы знікаюць.

У сваім матэрыяле мы меркавалі, што гэтая закінутка неяк звязаная з будаўнічымі праектамі Сяргея Дземчука. Як раз там, за аўтавакзалам «Маскоўскі», яму выдзелілі зямлю яшчэ ў 2004-м. Яго кампанія «Перспектива-Инвест Строй» абяцала пабудаваць тры стыльныя вышынкі «павышанай камфортнасці» з двухузроўневай падземнай паркоўкай.

Узамен забудоўшчык абавязаўся перанесці пляцоўку для метэаназіранняў Белгідрамета ў Уручча. Праз шмат гадоў Белгідраметцэнтр сапраўды пераехаў на самую ўскраіну горада і з таго часу публікуе свае паказанні менавіта адтуль — але сам бізнесмен так і не змог выканаць умову тэндэру, метэацэнтр дабудоўвалі ўжо без яго ўдзелу.

А вось з будоўляй справа ўвогуле спынілася. Дольшчыкі ўклалі нямала сваіх грошай, але ні ў 2005-м, ні ў 2006-м, ні ў наступныя гады не тое што шматпавярхоўка — нават ні аднаго паверха не з’явілася. У 2009 годзе дольшчыкі пачалі судзіцца. Спачатку суд Першамайскага раёна апраўдаў бізнесмена, але потым, у 2012-м, адбылося паўторнае разгляд справы, і тады ўжо Дземчука прызналі махляром: следства даказала, што 19,9 мільярда рублёў (на той момант — амаль 7 мільёнаў долараў) былі выведзены з рахунку кампаніі і перанакіраваны на рахункі іншых фірмаў, падкантрольных таму ж Дземчуку. У выніку суд прызначыў яму 8 гадоў пазбаўлення волі і канфіскацыю маёмасці. Маёмасць Дземчука выставілі на таргі, але яе не хапіла, каб выплаціць кампенсацыю ўсім пацярпелым дольшчыкам — а іх было 128. Мінгарвыканкам тым часам пастанавіў, што выдзяляць кватэры падманутым інвестарам няма падстаў.

Катлаваны «будоўлі Дземчука» і будучай «закінуткі» з’явіліся адначасова на адлегласці 200 метраў адзін ад аднаго. Але калі катлаван «будоўлі Дземчука» так і застаўся катлаванам з бруднай вадой, дык недабуд усё ж вырас на парочку паверхаў.

На спадарожнікавым здымку 2009 года мы іх пазначылі лічбамі: 1 — катлаван ад будоўлі Дземчука, 2 — катлаван апісванага недабуду. У правым верхнім куце бачны аўтавакзал «Маскоўскі».

Цяжка было нават зразумець, для чаго прызначаўся недабуд. Ён даволі кампактны ў пляне і відавочна на адзін пад’езд. Але пры гэтым тут былі прадугледжаныя адразу 4 ліфты — звычайна так робяць у офісных і гандлёвых цэнтрах.

Дык што ж гэта за такое загадкавае будынак? На сайтах з тэндрамі і дзяржаўнымі закупкамі мы вывучылі з дзясятак старонак з абвешчанымі конкурсамi на выкананне работ. Розныя этапы праекта пад назвай «Комплексная застройка территории по ул. Макаенка» праходзяць на гэтых сайтах з жніўня 2020-га па май 2026 года. І вось там знайшлося некалькі крупіц інфармацыі.

Спачатку звернемся да карты Нацыянальнага кадастравага агенцтва — гэта найбольш афіцыйная крыніца дадзеных на мясцовасці. Там пра гэтую тэрыторыю сказана так: для будаўніцтва і абслугоўвання аб’ектаў «Комплексная застройка территории по ул. Макаенка». Агульны адрас тэрыторыі (не канкрэтнага будынка, а менавіта лапіка зямлі) — зав. Макаёнка, 10С. Тут жа на схеме можна бачыць жылы вышынны дом (зав. Макаёнка, 4), а таксама электрападстанцыю і насосную станцыю (зав. Макаёнка, 6 і 8). Нашай недабудаванай «закінуткі» на карце ўжо няма.

А цяпер паглыбляемся ў свет тэндраў і глядзім, што пра недабуд гаворыцца ў дакументах. Тут ужо шосты год, як відаць з сістэмы закупак, рэалізуюць праект па комплексным пераўтварэнні тэрыторыі, дзе раней размяшчаліся склады, гаражы і ўсялякія іншыя пабудовы «Беларусьфільма».

На выкапіроўцы зямельна-кадастравага плана земляў землекарыстальнікаў Мінска (так складана называецца дакумент) наш недабуд пазначаны як той, што будуецца ў атачэнні пустак; пазначаная яго вышыня: 2 паверхі.

Цяпер зазірнем у праектныя дакументацыі і заключэнне дзяржэкспертызы. У гэтай экспертызе двойчы гаворыцца пра знос недабуду.

«Праектам таксама прадугледжаны знос наступных будынкаў і збудаванняў:

- Незавершанага будаўніцтвам двухпавярховага будынка прамавугольнай формы з памерамі ў плане 41,9x16,49 м, з падземным паверхам; вышыня да нізу перакрыцця — 3,4–3,75 м; у будынку маецца маналітнае жалезабетоннае ядро з лесвічнымі маршамі і памяшканнямі, мяркуючы, — ліфтавая шахта і санвузлы, а таксама дзве дыяфрагмы калянасці з маналітнага жалезабетону і сетка калон; сцены і перагародкі адсутнічаюць; перакрыцце — маналітны жалезабетон».

«У складзе 1-й чаргі будаўніцтва прадугледжана выкананне наступных работ:

Знос будынкаў і збудаванняў: 2-павярховага будынка, незавершанага будаўніцтвам, будаўнічым аб’ёмам 4.871,5 м3, разбураных эстакад, падпорнай сцяны, разбуранага будынка з маналітнага жалезабетону».

Такім чынам, мы ведаем поўныя памеры недабуду і яго аб’ём у бетоне. Але што гэта было, калі нават у заключэнні дзяржэкспертызы — суцэльныя недагаворкі і здагадкі?

Нам удалося высветліць, што ж гэта за такая загадкавая будоўля. Аказваецца, наша «закінутка» мусіла стаць адной з паўтара дзясятка вышынек.

У 2007 годзе выходзіць прэзідэнцкі ўказ №442 «Аб мерах па рэалізацыі інвестыцыйнага праекта». Гэты інвестпраект меў доўгую назву: «Рэканструкцыя і рамонт комплексу будынкаў і збудаванняў Нацыянальнай кінастудыі «Беларусьфільм» са стварэннем аб’ектаў тэхналагічнага прызначэння і блока жылых дамоў на тэрыторыі, што вызваляецца ад вытворчых будынкаў». Указ, які выйшаў толькі ў верасні 2007-га, меркаваў, што будоўля завершыцца ўжо да 1 красавіка 2008-га. Вельмі аптымістычна. Інвестарам было літоўскае акцыянернае таварыства «Ханнер», якому ў рамках гэтага інвестпраекта Мінабароны павінна было перадаць амаль 6 гектараў тэрыторыі вайсковага гарадка №70 у Калодзішчах.

Але Калодзішчы чапаць не будзем, а паглядзім, што збіраліся пабудаваць тут, паміж Макаёнка і Філімонава, на зямлі, дзе знаходзіліся пабудовы «Беларусьфільма».

У глыбінях інтэрнэту захавалася архіўная копія сайта забудоўшчыка, дзе ён на ўсе лады хваліць самога сябе і свой будучы жыллёвы комплекс.

Забудоўшчыкам, як мы адзначалі, стала кампанія Hanner, што пабудавала 33-павярховы бізнэс-цэнтр Europa у Вільнюсе і жыллёвы комплекс з аздараўленчым цэнтрам «Фамілія» на ўзбярэжжы Чорнага мора ў Гурзуфе. У Беларусі для рэалізацыі інвестпраекта стварылі замежнае ТАА «Ханнер Бел Інвест». Праект квартала распрацавала таксама літоўская студыя Architektoros Kurybine Grupe.

Усяго тут збіраліся паставіць 10 жылых дамоў па 22 паверхі кожны і 4 бізнэс-цэнтры. Маналітныя дамы вышынёй па 70 метраў, столі ў кватэрах — 2,7 метра і «выдатны від з акон, бо вакол будучага комплексу размешчана толькі нізкапавярховая забудова». Забудоўшчык змоўчаў пра тое, што з вокнаў будуць відаць дзевяць іншых такіх жа «слупкоў» і чатыры бізнэс-цэнтры. Прычым жылыя вышынкі былі згрупаваныя на плане парамі, кутамі ўстык, так што са сваіх вокнаў будучыя жыхары непазбежна бачылі б чужыя вокны. Вось як гэта ўсё выглядала на схеме.

Таксама абяцалі кінатэатр (у агульным стылобадзе з адной парай вышынных бізнэс-цэнтраў), гандлёвы цэнтр (паміж другой парай вышынек) і два шматузроўневыя паркінгі (5 і 7 паверхаў).

У звестках кампаніі былі супярэчлівыя даныя. Так, у тэкставым апісанні праекта гаварылася, што агульная плошча квартала — 70 тысяч квадратных метраў, агульная колькасць кватэр — 1 400, сумарнай плошчай каля 100 тысяч квадратных метраў.

А на эксплікацыі генплана забудовы былі ўжо зусім іншыя лічбы: агульная плошча ўчастка — 84.482 кв. м, колькасць кватэр — 1.944, агульная плошча кватэр — 903.000 квадратных метраў (у 9 разоў больш!). Гэта дае жудасную плошчу адной кватэры ў 464 квадратныя метры. Праўда, некалькімі радкамі ніжэй ужо гаварылася, што агульная плошча кватэр — усяго 97.000 квадратных метраў, а гэта ўжо вельмі сціплыя 50 «квадратаў» на кватэру. Падаецца, забудоўшчык сам не да канца быў упэўнены, што менавіта збіраецца ўзводзіць.

Па меншай меры, вось як гэта выглядала на рэндэрах. Тут на пярэднім плане — бізнэс-цэнтры ўздоўж вуліцы Макаёнка, а ззаду бачым якраз тыя самыя жылыя 22-павярхоўкі.

Цана квадратнага метра ў кватэрах складала ад 1.630 да 2.017 долараў.

Усё гэтае хараство забудоўшчык назваў кварталам «Сузор’е» і сцвярджаў, што гэта «адзін з першых кварталаў у Мінску, які мае сваю назву» (няпраўда). Чаму «Сузор’е»? Пацытуем адказ цалкам:

«Сваю назву комплекс «Сузор’е» атрымаў невыпадкова. У двух кроках ад комплексу знаходзіцца будынак беларускага тэлецэнтра — месца, куды з усяе краіны сцякаюцца інфармацыйныя плыні. Яго вокны гарэлі і днём, і ноччу — праца тут ідзе дапозна, каб вы, прачнуўшыся раніцай і ўключыўшы тэлевізар, атрымалі самую свежую і цікавую інфармацыю. А з другога боку ад «Сузор’я» размяшчаецца Нацыянальная кінастудыя «Беларусьфільм» — калыска беларускага кіно. Увод у эксплуатацыю першага жылога дома запланаваны на сярэдзіну 2010 года, але ўжо цяпер вядома, што каля 150 сем’яў работнікаў кінастудыі будуць жыць у гэтым квартале — яны выбралі комплекс «Сузор’е» для камфортнага і зручнага жыцця. Менавіта таму вашымі суседзямі могуць стаць, напрыклад, прывабная вядучая вячэрніх навін або папулярны акцёр беларускага кіно. Ужо зараз квартал «Сузор’е» называюць «беларускім зорным гарадком» — ні на адзін квадратны метр іншага жылога масіва Мінска не прыходзіцца такой колькасці зорак кіно і тэлебачання!»

Хто менавіта называў гэты намаляваны на паперы квартал «беларускім зорным гарадком», акрамя маркетолагаў забудоўшчыка? Прасіцца відавочны адказ.

У аптымістычныя тэрміны, устаноўленыя ўказам, забудоўшчык не ўклаўся. Будаўніцтва першага дома (нават двух), паводле навін на былым сайце, пачалося ў верасні 2008-га, а бізнэс-цэнтра — у кастрычніку. Жылыя вышынкі абяцалі ўвесці ў эксплуатацыю ў 2010 годзе.

Праўда, «пачалося» — гэта толькі пачалі капаць катлаван, які некалькі гадоў заставаўся катлаванам з вадой, — вышэй мы прыводзілі спадарожнікавы здымак. І толькі ў лістападзе 2010-га пачалі заліваць падмурак, пазней сталі мантаваць апалубку падвала. У студзені 2011-га выйшлі на ўзровень 1-га паверха, у лютым вязалі армаванне перакрыцця, у сакавіку залілі калоны 2-га паверха… Позна пачалі, але ўзяліся вельмі жвава. Потым хуткасць знізілася, і да лета 2011-га ўсё гэтак жа самотна тарчалі калоны другога паверха. Далей як-небудзь залілі астатнія калоны і сцены другога паверха — і на гэтым усё будаўніцтва спынілася.

Падрадчыкі праз суд пачалі патрабаваць нявыплачаныя грошы, будоўля застыла, а прэзідэнцкі ўказ аб рэалізацыі інвестпраекта страціў моц у лютым 2011-га. Дарэчы, «Ханнер Бел Інвест» таксама мусіў выканаць рэканструкцыю стадыёна «Трактар», але да гэтага не дайшло. Дзіўна, але кампанія існуе дагэтуль, некалькі гадоў таму пераехала на новы адрас.

У канцы мінулага года недабуд знеслі і зраўнялі з зямлёй. Цяпер там зноў катлаван: перакладаюць трубы камунікацый.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com