У Крэмлі ўключаць «замарозку» укладаў у банках

І тады «граматная» частка расіян адкажа за «няграматную».

Расійская дзяржава заўсёды забірае сабе назапашаныя падданымі грошы, але цяперашняя паніка пачалася заўчасна. Спачатку рэжым пусціць у ход больш зберагальныя працэдуры. У 2026-м ён, відаць, справіцца і без замарожвання назапашанняў.

Перадумовы, што рэжым цяпер рыхтуецца канфіскаваць або замарожваць уклады, вынікаюць з недакладнага разумення яго матываў. Хоць абодва галоўныя пуцінскія фінансісты гэтых матываў і не хаваюць.

Руплівыя гаспадары

Антон Сілуанаў, міністр фінансаў:

У кожнага чалавека маюцца тыя ці іншыя назапашанні — у кагосьці яны большыя, у кагосьці сціплейшыя. Як з імі паступіць? Схаваць пад матрац, не задзейнічаючы гэтыя рэсурсы, ці ж навучыцца граматна распараджацца, укладваючы ў розныя інструменты?

Эльвіра Набіуліна, старшыня ЦБ:

Да 2022 года нашым пазычальнікам, нашым кампаніям былі даступныя, назавём так, зберажэнні грамадзян Еўропы, ЗША. Менавіта зберажэнні. А цяпер нам сусветныя зберажэнні недаступныя. Адзіная крыніца фінансавання, практычна адзіная, — гэта расійскія зберажэнні.

У абодвух, як бачым, ідзе гаворка зусім не пра канфіскацыю грошай у падданых, а толькі пра іх «граматнае» выкарыстанне. А «граматнасць» у сілуанаўска-набіулінскіх вачах — гэта такое выкарыстанне, якое адбываецца толькі пад кіраўніцтвам рэжыму і накіравана на карысць рэжыму. Зразумела, што паніка ў шэрагах расіян здаецца ім памылковай і нават правакацыйнай.

«Распаўсюджванне чутак пра нібыта падрыхтоўваную замарозку ўкладаў, на нашу думку, — варыянт інфармацыйнай дыверсіі і супраць расійскай банкаўскай сістэмы, і, у рэшце рэшт, супраць дзяржавы, бо такія чуткі накіраваны яшчэ і на падрыў даверу да дзяржавы», — рэзюмуе казённая газета.

Да прамога адабрання грошай у падданых расійская дзяржава пры ўсіх палітычных рэжымах звяртаецца толькі ў крайніх выпадках. Звычайна яна не перашкаджае ім назапашваць, а дбае толькі пра тое, каб гэтыя назапашанні былі пад яе кантролем, а падданыя не глядзелі ўбок і не разлічвалі на нейкія незалежныя ад дзяржавы сродкі.

Гэта логіка руплівага гаспадара статка, які дае сваім падапечным нагуляць тлушчу і часцей іх даіць і стрыгчы, чым рэзаць.

Іх улюбёны ход

Так было заўсёды. У 1900-я, у эпоху тагачаснага бурнага індустрыяльнага росту, грошы ўкладчыкаў ашчадных кас без іх згоды ўкладаліся ў аблігацыі дзяржаўнай пазыкі і траціліся на армію і ўзвядзенне казённых чыгунак.

Прыдумваць спосаб вярнуць укладчыкам грошы па гэтых аблігацыях тады не давялося, бо даўгі царскай дзяржавы паступова звяла на нуль спачатку сусветная вайна, а потым бальшавікі.

Савецкая ўлада сапраўды часам замарожвала ўклады (у 1941-м) або канфіскоўвала іх большую частку (у 1947-м), але часцей скарачала лішкі грошай у падданых з дапамогай інфляцыі або абкладала грамадзян дадатковым падаткам у выглядзе абавязковых пазык. А плаціць па пазыках потым адмаўлялася (1957).

Аналагічным чынам інфляцыя змяла назапашанні расіян у пачатку 1990-х. Тыя назапашанні ў асноўным складаліся з не забеспячаных грошай, раздадзеных уладамі ў папярэднія гады, і фактычна былі чымсьці кшталту аблігацый дзяржаўнай пазыкі. Ідучы традыцыяй, новы рэжым адмовіўся плаціць па даўгах старога.

Як бачым, улюбёны ход, які паўтаралі ўсе пакаленні расійскага начальства, — гэта не столькі замарожванне або канфіскацыя, колькі ўзяцце ў падданых грошай у доўг, а потым адмова іх вяртаць.

Паглядзім пад гэтым вуглом на тое, што зрабіў Пуцін у 2013-м, яшчэ да пачатку войнаў з Украінай.

Пад сумленнае казённае слова

Пачынаючы з 2002-га, працадаўцы накіроўвалі прыкметную частку страхавых узносаў (6% ад заработнай платы) на будучыя накапляльныя пенсіі сваіх работнікаў. Да 2013-га там ужо адклаліся 3 трлн рублёў, або 4,5% ВУП на той момант; сёння гэта было б, у пераліку па індэксе спажывецкіх цэн, 10,5 трлн рублёў, або амаль 5% ВУП.

Ахоўваць такія гіганцкія грошы, запісаныя за падданымі, і не мець магчымасці імі распараджацца, рэжыму падалося прыніжальным. І ён абвясціў, што «замарожвае» накапляльныя ўзносы. Але гэтым словам прыкрылі проста ператварэнне «накапляльных» узносаў працадаўцаў у звычайныя, што раздаюцца просталюдзям у выглядзе страхавых пенсій. Гэта эканоміла выдаткі казны на тыя ж мэты.

А ўжо сабраныя да таго часу «накапляльныя» сродкі нават і не із'ялі, а толькі ўклалі ў праекты, патрэбныя рэжыму або проста праталкваныя яго найлепшымі людзьмі.

І з 2024-га ў дадатак да гэтай сістэмы запусцілі яшчэ і выношаную Сілуанавым Праграму доўгатэрміновых зберажэнняў — дадатковы добраахвотны падатак на стварэнне пенсійных назапашанняў, сумесна фінансаваны падданымі і казной. Толькі ў адну гэтую Праграму ўжо ўцягнуліся 9 млн расіян.

Калі ж пацікавіцца, у што ўсе гэтыя «накапляльныя» ўстановы інвестуюць грошы будучых пенсіянераў у прыярытэтным парадку, то бачна, што доля ўкладанняў фондаў у аблігацыі федэральнай пазыкі ўжо цяпер складае па розных напрамках ад 33% да 49% іх партфеляў і хутка расце.

Гэта менавіта тое, што апісаў Сілуанаў. Простанароддзе паводзіць сябе «граматна» ў казённым разуменні гэтага слова: аддае ўладам свае пенсійныя грошы ў доўг пад клятвеннае дзяржаўнае запэўненне іх прымножыць і з часам вярнуць.

Можна пакуль не забіраць

Галоўныя назапашанні расіян ляжаць на рахунках у банках. Уклады фізічных асоб напярэдадні першай расійска-ўкраінскай вайны (на 1 лютага 2014-га) складалі 16,7 трлн руб. (23% тагачаснага ВУП). Перад другім уварваннем ва Украіну (на 1 лютага 2022) іх было 37,5 трлн (24% ВУП). А цяпер, на пяты год вайны (на 1 красавіка 2026-га), яны падскочылі да 72,6 трлн (каля 33% чаканага ВУП).

Сам па сабе гэты іх рост не страшны пуцінскім фінансістам. Уклады расіян існуюць не дзе давядзецца, а ў цалкам казённых банках. Гэтыя банкі верна служаць начальству.

У самым магутным з іх, Сбербанку, цяпер 33,9 трлн руб. І толькі адзін Сбербанк за мінулы год набыў на грошы ўкладчыкаў чвэрць усіх выпушчаных у 2025-м аблігацый федэральнай пазыкі. І гэта, вядома, не мяжа.

Дык што зберажэнні расіян ужо напоўніцу працуюць. Яны фінансуюць, па словах Набіулінай, «нашых пазычальнікаў», то бок дзяржаўны бюджэт з усімі яго растучымі ваеннымі выдаткамі, і цяпер замарожваць уклады проста няма патрэбы.

Калі не цырымоніцца з фінансавымі прыёмамі, то, прынамсі, у 2026-м яшчэ не спатрэбіцца наўпрост забіраць назапашанні грамадзян, каб заткнуць дэфіцыт бюджэту, нават калі ён перакрые план удвая і падскочыць да 8 трлн. Пакуль будзе досыць і ўскосных метадаў.

А яшчэ і інфляцыя працягвае рабіць сваю працу. Той жа Сбербанк не верыць у абвешчаную над ёй перамогу. Ён толькі што падняў прагноз на гэты год (да 6,5%) і, відаць, яшчэ падніме.

На цяперашнім этапе замарозка ўкладаў не зусім выключана, але толькі калі паніка ўкладчыкаў уздымецца на новы ўзровень і набудзе выгляд «набегу на банкі», то бок масавага зняцця грошай з рахункаў. «Пад матрац», як выказваецца міністр фінансаў.

Пераход «няграматнай», у разуменні Сілуанава, часткі расіян на наяўныя і паспешлівыя скупкі ўсяго запар можна ўявіць, калі рэжым пачне ствараць уражанне прапашчага, або хаця б стаўка па ўкладах ўпадзе да відавочна нявыгаднага ўзроўню.

Але нават і ў такіх абставінах пуцінскія фінансісты будуць адцягваць блакіроўку рахункаў і абараняць паслухмяных і карысных ім «граматных» укладчыкаў. Яны ўключаць замарозку, толькі калі не спрацуюць усе іншыя працэдуры. І ўжо тады «граматная» частка расіян адкажа за «няграматную».

Сяргей Шэлін, The Moscow Times

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com