Расія страціла трэць нафтаперапрацоўкі з-за ўдараў па НПЗ
2- 15.06.2026, 20:40
- 1,492
РФ перажывае «горшы паліўны крызіс у гісторыі».
Серыя налётаў беспілотнікаў, якім у маі ўдалося 16 разоў паразіць расійскія нафтаперапрацоўчыя заводы, у тым ліку 8 з 10 найбуйнейшых, адкінула расійскую нафтаперапрацоўчую галіну на два дзесяцігоддзі назад, піша The Moscow Times.
На першым тыдні чэрвеня аб'ёмы нафтаперапрацоўкі ў РФ апусціліся ніжэй за 4 млн барэляў у суткі і сталі найменшымі за апошнія 21 год, ацэньваюць аналітыкі Energy Intelligence. Паводле іх разлікаў, з-за ўкраінскіх дронаў цяпер прастойвае амаль трэць магутнасцяў НПЗ — 2,14 млн барэляў у дзень.
«Кампанія Украіны супраць расійскага энергетычнага сектара, асабліва нафтаперапрацоўчых заводаў, нанесла маштабную шкоду, у выніку чаго гэтым летам краіна, падобна, рухаецца да таго, што можа стаць горшым паліўным крызісам у яе гісторыі», — піша Energy Intelligence.
Паліўны дэфіцыт, які пачаўся з Крыму, распаўзаецца па рэгіёнах і ўжо ахапіў больш як 25 суб'ектаў. Абмежаванні на продаж бензіну сталі з'яўляцца ў гарадах-мільённіках, уключаючы Маскву і Санкт-Пецярбург. Перабоі на АЗС узніклі ў Кузбасе, Татарстане, Ульянаўскай і Ніжагародскай абласцях. А зонай бензінавага бедства сталі запраўкі «Татнефть», якая прадае не больш за 20 літраў у адны рукі як мінімум у 6 рэгіёнах.
Услед за бензінам праблемы з'явіліся ў аграрыяў, якія скардзяцца на перабоі з пастаўкай дызпаліва на поўдні Расіі, у Цэнтральна-Чарназёмнай зоне і Паволжжы. З недахопам авіяпаліва яшчэ ў канцы мая сутыкнуліся аэрапорты Санкт-Пецярбурга, Екатэрынбурга, Уфы. А ў сярэдзіне чэрвеня ў 6 гарадах, уключаючы Ніжні Ноўгарад і Краснадар, былі ўведзеныя абмежаванні на запраўку пасажырскіх самалётаў.
«У Расіі пачынае фарміравацца паўнавартасны паліўны крызіс. Праблема ўжо не зводзіцца да сезоннага росту цэн або біржавых спекуляцый. Крыніца шоку знаходзіцца на баку прапановы», — канстатуе стратэг «Финам» Яраслаў Кабакоў. Праблема пагаршаецца тым, што дроны ўсё часцей атакуюць не асноўныя, а другасныя ўстаноўкі на НПЗ, якія адказваюць за выпуск бензіну і дызеля. «Іх рамонт займае месяцы і ўскладнены санкцыямі, якія абмяжоўваюць пастаўкі абсталявання», — адзначае Кабакоў.
Паліва становіцца ўсё менш, і рынак рэагуе ростам цэн. З пачатку года АІ-92 падаражэў на біржы на 28%, АІ-95 — на 34%, дызпаліва — на 43%, авіяпаліва — на 40%. У розніцы за 4 тыдні, што завяршыліся 10 чэрвеня, бензін стаў даражэйшы на 3,93%, паводле разлікаў ЦМАКП. Узлёт цэнікаў на АЗС стаў рэкордным з мая 2018 года, калі бензін падаражэў больш як на 5% за месяц.
Урад спрабуе заліць пажар на паліўным рынку грашыма і паслабленнямі. У красавіку і маі нафтавыя кампаніі атрымалі з бюджэту 700 млрд рублёў субсідый, а ў чэрвені атрымалі дазвол знізіць якасць бензіну і прадаваць клас «Еўра-3» замест «Еўра-5».
«Найбольш трывожны момант у тым, што крызіс толькі пачынаецца, — разважае Кабакоў. — Пік сезоннага попыту традыцыйна прыпадае на жнівень–верасень, а прыкметы дэфіцыту і паскарэння цэн з'явіліся ўжо ў чэрвені. Калі сітуацыя з НПЗ не стабілізуецца, паліўны фактар можа стаць адным з ключавых драйвераў інфляцыі ў другім паўгоддзі». А калі рост цэн на паліва замацуецца, то гэта «ўжо стане праблемай усёй эканомікі», — падкрэслівае эксперт.