«За год можна зарабіць на кватэру ў Мінску»

Беларуска з'ехала ў горад будучыні.

Кацярына не планавала пераязджаць на Блізкі Усход, нават у падарожжах там ні разу не была. Але раптам у Tinder замест запрашэння на чарговае спатканне атрымала прапанову па працы. Так яна нечакана для самой сябе апынулася ў Саудаўскай Аравіі, у горадзе будучыні пасярод пустыні, піша Onliner.

«У дзяцінстве я жыла ў закрытым гарадку ў Нігерыі»

Пачнём знаёмства з гісторыяй Кацярыны крыху здалёк. У 2021 годзе яна толькі вярнулася ў амерыканскую IT-кампанію з дэкрэта — працавала там HR, камплектавала каманду. Мяняць нічога не збіралася: добрая праца і камфортнае жыццё ў Беларусі яе цалкам задавальнялі. Але ўмяшаліся асабістыя абставіны: Каця з мужам вырашылі развесціся. З цягам часу дзяўчына стала гатовая «выйсці ў свет віртуальных знаёмстваў».

— Буквальна на першым спатканні я атрымала джоб-офер. Ведаеце, гэтыя стандартныя размовы, хто чым займаецца. Я расказваю, што працую HR-спецыялісткай, і мне адразу прылятае прапанова каго-небудзь захантаваць. На другім спатканні тое самае. Там у мужчыны быў запыт на павышэнне заробку. Я яго пракачала, дала парады, і праз нейкі час ад яго прыходзіць паведамленне: «Пашлі сваё рэзюмэ». Тут у мяне ў памяці ўсплыла інфармацыя, што ён працуе ў Саудаўскай Аравіі на вялікім праекце. Я падумала: чаму б і не? Мой досвед апынуўся дарэчным, мне прызначылі субяседаванне — і адразу пасля яго былі гатовыя забраць з рукамі і нагамі.

На той момант пра пераезд гаворкі не вялося, новая справа стала для Каці цікавай падпрацоўкай. Але літаральна за адзін дзень яна страціла асноўную працу — і прыняць запрашэнне з'ехаць у Саудаўскую Аравію падалося цалкам лагічным рашэннем.

— Да гэтага я ніколі не была ў той частцы свету, нават у Дубай не ездзіла. Але ў дзяцінстве разам з бацькамі я жыла ў Нігерыі. Мой тата — энергетык, мы сям'ёй паехалі за ім, і прыкладна ў такім узросце, як мае дзеці, я жыла ў закрытым гарадку.

Цяпер нарэшце даведаемся, куды амаль за 6 тыс. кіламетраў адправілася Каця ўжо ў свядомым узросце. Наша гераіня паехала працаваць на амбіцыйным праекце «Неом». Гэта футурыстычны мегапраект, які ў 2017 годзе пачалі ствараць на беразе Чырвонага мора ў Саудаўскай Аравіі. Яго мэтай было даказаць, што краіна жыве не толькі нафтай. На праект заклалі бюджэт каля $500 млрд.

Найбольш вядомай часткай «Неома» павінен быў стаць горад «Лінія»: два велізарныя хмарачосы даўжынёй 170 кіламетраў і вышынёй 500 метраў. Паводле праекта гэта горад, у якім не будзе ніводнай машыны, — самы экалагічны ў свеце.

Але гэта яшчэ не ўсё. Таксама збіраліся пабудаваць плавучы прамысловы горад, гарналыжны курорт з магчымасцю катацца круглы год пасярод пустыні і элітны астраўны курорт класа люкс. Сёлета праект істотна спрастзілі.

Але на 2021 год прыйшоўся пік яго росту. Каманда маштабавалася літаральна штодня — у працы ў Кацярыны было дзе разгарнуцца.

Спачатку яна была адзінай беларускай сярод усіх супрацоўнікаў, пазней далучыўся яшчэ адзін хлопец. Афармленне дакументаў — квест з мноствам зорачак, сістэма атрымання віз — адна з самых бюракратызаваных у свеце. Напрыклад, каб перавезці дзяцей, у Каці пайшло амаль паўгода. Але былі ў яе практыцы і выпадкі, калі ўвесь працэс пераезду займаў цэлы год.

«Банкаўскае аддзяленне цалкам закрылі, каб зрабіць мне картку»

У новую для сябе краіну Каця перабралася адна з двума дзецьмі — старэйшаму сыну было 8, малодшаму — усяго 2. Сітуацыю ўскладняла тое, што ў старэйшага дзіцяці Каці — аўтызм.

— Калі я кажу, што жыла ў Саудаўскай Аравіі, многія ўяўляюць сабе нешта кшталту Дубая, з лакшэры-умовамі і хмарачосамі. А я літаральна знаходзілася ў пустыні ў закрытым паселішчы. З людзьмі, з якімі ты працуеш, ты разам ясі, жывеш побач і праводзіш вольны час.

Каця распавядае, што ў «Неоме» на той момант працавала каля 4 тыс. чалавек, з іх 80% — экспаты. Атрымлівалася сапраўдная краіна ў краіне. Саудзіты, якія траплялі ў каманду, былі з мясцовай эліты, большая частка вучыліся за мяжой, таму да ладу жыцця іншаземцаў ставіліся з разуменнем. А вось жыхары найбліжэйшых гарадкоў кожны раз рэагавалі на прыезджых з вялікім здзіўленнем.

— У мяне быў шок, калі я прыехала адкрываць банкаўскі рахунак. Супрацоўнікі банка проста зачынілі дзверы знутры, каб мясцовыя жыхары не маглі зайсці, пакуль яны разбіраліся з маёй карткай. Да прыезджых жанчын у іх асаблівае стаўленне. Ёсць такія рэстараны, якія, калі прыйдзе жанчына, гатовы будуць закрыць для яе цэлы зал. Калі паважаць культуру, там супербяспечна.

Такога паважлівага стаўлення з боку калег, як ад саудзітаў, я не бачыла ні ад каго, а досвед у мяне вялікі. Калі экспат з Еўропы цалкам можа накрычаць або праявіць грубасць яшчэ неяк, то саудзіт ніколі ў жыцці не дазволіць сабе падняць голас на калегу-жанчыну. Калі, не дай бог, хтосьці такое ўбачыць, яго адразу ж занясуць у «чорны спіс». Там вельмі далікатна і пры гэтым прафесійна ставяцца да жанчын. Увогуле, у Саудаўскай Аравіі цяпер пік жаночага руху, іх падтрымліваюць і прасоўваюць. Мець у штаце жанчын з Саудаўскай Аравіі — гэта суперпрэстыжна.

Увогуле мясцовая карпаратыўная культура ўразіла нашу суразмоўцу.

— Шчыра, калі я толькі пачала працаваць дыстанцыйна, у мяне быў культурны шок. Я ўвогуле не разумела, як уладкаваны карпаратыўны свет у Саудаўскай Аравіі. У мяне былі босы ў Ізраілі, у Амерыцы, у Германіі — паўсюль свае традыцыі. Але ёсць правілы: ты дасылаеш імэйл, і табе павінны адказаць цягам 24—48 гадзін. А там ты дасылаеш імэйл — і табе не адказваюць тыдзень, два… Ты адпраўляеш яшчэ дзесяць — і цішыня. Калі працуеш дыстанцыйна, гэта проста забівае. Ты не разумееш, што адбываецца.

І толькі калі я прыехала туды і асабіста пазнаёмілася з людзьмі, з якімі перапісвалася, я ўсё зразумела. Для вырашэння пытанняў трэба прыйсці, пагаварыць, разам выпіць гарбаты. Вельмі многае завязана на асабістых кантактах. Калі ты для іх нейкі невядомы чалавек, яны будуць ігнараваць цябе. Улічваючы, што ў кожнага ў скрыні па 600 лістоў, калі яны цябе не ведаюць, нічога не адбудзецца. Дарэчы, саудзіты вельмі любяць працаваць са славянамі. На здзіўленне, у нас падобны культурны код.

У камандзе нават з'явілася выказванне «Кейт-мэджык»: усе дзівіліся, як мне ўдавалася вырашаць праблемы. А я, якая б спякота ні была, проста ішла ў суседні офіс, дзе сядзяць людзі, што прымаюць рашэнні, і размаўляла з імі асабіста. Яшчэ заўсёды выручалі беларускі зефір і беларускія шакаладкі. Не было яшчэ ніводнай праблемы, якую б не вырашылі беларускія смакалкі, — смяецца Каця.

«Назбіраць за год на кватэру ў Мінску — запроста»

Паводле слоў нашай суразмоўцы, у «Неоме» плацілі выдатна: трэба ж было неяк завабліваць высокакласных спецыялістаў у пустыню. Назбіраць за год на кватэру ў Мінску можна было без праблем. Акрамя заробку, прадугледжаная сістэма бонусаў і назапашванняў. Каця працавала ў праекце, які займаўся ежай: вырошчвалі ў цяпліцах агуркі, памідоры, салату і рыбу ў Чырвоным моры. Плюс было падраздзяленне, якое займалася раслінным бялком. А яшчэ спецыялісты працавалі над сістэмай індывідуальнага харчавання з улікам геному і персанальных патрэб.

— Знайсці спецыялістаў, якія маюць досвед вырошчвання тых жа памідораў у пустыні з улікам новых тэхналогій, вельмі складана. Іх насамрэч мала. А тыя, у каго такі досвед ёсць, ужо жывуць у вельмі добрых умовах, іх дзеці ходзяць у добрыя школы. Завабіць іх у пустыню, прымусіць цалкам змяніць уклад жыцця было неверагодна цяжкай задачай. Ладна, калі ты прыязджаеш адзін, а калі з сям'ёй…

Шмат хто бачыў ролікі пра «Неом» і быў упэўнены, што ўсё ўжо пабудавана. Прыязджалі на субяседаванне — а вакол толькі пустыня. Адбываўся разрыў шаблона. Трэба было падымаць усё з самага пачатку. Не было ні вады, ні падводу электрычнасці, ні інтэрнэту — усё з нуля. Сваесаблівы чэлэндж.

Ты не проста ідзеш на новую працу — ты поўнасцю змяняеш сваё жыццё. Людзі, якія прыязджалі з еўрапейскіх краін, вельмі цяжка ўбудоўваліся ў гэты кампаунд — маленькую вёсачку, дзе няма ніякіх умоў: няма супермаркетаў, рэстаранаў, ніякага звыклага жыцця.

Паводле Каці, асноўная катэгорыя супрацоўнікаў — рамантыкі, якія гарэлі ідэяй змяніць свет. Напрыклад, яе начальнік марыў накарміць усіх. Маўляў, калі ты можаш вырасціць ежу ў пустыні, то якія б катаклізмы ні здарылася, чалавецтва выжыве.

Але, нягледзячы на велізарныя прыкладзеныя намаганні, мегапраект аказаўся занадта амбіцыйным. Некаторыя напрамкі проста закрываліся.

— Уявіце: вы працуеце на мяжы магчымасцяў, укладваеце душу, час, здароўе, а выніку так ніколі і не ўбачыце. Амаль ні ў каго не было досведу працы ў настолькі маштабных праектах, таму было нямала тупіковых галін развіцця. Мне было прасцей. Вынікі маёй працы былі на паверхні: людзі прыязджалі, каманда расла, з 8 чалавек нас стала 100.

«Мыць, прыбіраць, гатаваць не трэба — толькі працаваць»

Пагаворым пра ўмовы жыцця пасярод пустыні. Як распавядае гераіня, для работнікаў арганізавана абсалютна ўсё: жыллё, офіс, харчаванне, прыбіранне.

— Усё зроблена так, каб ты працаваў нон-стоп. Ты ўвогуле нікуды не можаш выйсці, груба кажучы. Вакол пустыня, Чырвонае мора. Адзінае забаўленне, дзе я правяла большую частку вольнага часу, — гэта самалёт. Каб не звар'яцець у закрытай прасторы, трэба адтуль выязджаць. Усе адзін аднаго ведаюць, штодня ты бачыш адных і тых жа людзей. Я трапіла ў праект на піку, графік быў цалкам ненармаваны. Увогуле не было мяжы паміж працай і домам, бо ты літаральна жывеш на сваёй працы. Псіхалагічна для мяне гэта было самым складаным.

На тэрыторыі спачатку было два лагеры, прычым у самым прамым сэнсе: двухпавярховыя дамкі максімальна нагадвалі месцы адпачынку для дзяцей.

— У лагеры для пачаткоўцаў усе ўзаемадзейнічаюць вельмі цесна. Ты чуеш, як суседзі храпуць, ходзіш з імі ў агульную сталоўку. У цябе ёсць, па сутнасці, толькі ложак, ванная, шафа і чайнік. А прыязджаюць вялікія імёны ў індустрыі, людзі, якія прывыклі да добрых умоў у Еўропе або Амерыцы. Для многіх гэта было сапраўдным чэлэнджам. Тым больш што ў перыяд буму камусьці даводзілася жыць так і па паўгода. Лагер не паспеваў за ростам колькасці работнікаў.

У другім лагеры знаходзіліся офісы і больш камфортнае жыллё — аднапавярховыя дамкі. Калі ты прыязджаеш адзін, у цябе адзін пакой: спальня, туалет і маленькая кухня з гасцінай, калі з сям'ёй, як я, — дзве спальні, дзве ванны, кухня і гасцінная.

Каця зноў падкрэслівае: усе ўмовы завастрылі пад тое, каб ты мог увесь час аддаваць працы. Два разы на тыдзень адзенне забіраюць у пральню. Ежа безлімітная, самастойна гатаваць не трэба.

— Выбар ўражвае: крэветкі, лобстары былі звычайнай справай. Я заўсёды папярэджвала тых, хто плануе пераезд: набраць 10 кілаграмаў — гэта база. Па-першае, на стрэсе людзі ядуць больш. Па-другое, спакуса сапраўды вялікая. Ежы выкідвалі вельмі шмат. Ялавічыну «Велінгтан» аддавалі сабакам. Напоі — безліміт. Але з часам усё ж уводзілі сістэму кашалька: налічвалі балы, якімі можна было разлічвацца, каб хоць як скараціць аб'ёмы ежы.

Наша суразмоўца ўпэўненая: для сем'яў месца ідэальнае. У соцпакет уваходзіць усё: і яслі, і садок, і школа. Нават калі дзеці застаюцца ў іншай краіне, кампанія пакрывае навучанне. Самім супрацоўніцам можна хоць на наступны дзень пасля родаў выходзіць на працу: умовы ў яслях прадугледжаны для немаўлят. У дзіцячым садку ў групе максімум 15 дзяцей, а на іх тры-чатыры нянi. Усе зносіны — па-англійску. Паводле Каці, абодва яе сыны выдатна вывучылі мову. Узяць няню-філіпінку дадому з пражываннем таксама зусім нядорага — $300—400. Дык што за побыт сапраўды можна не перажываць.

— Калі мы вярнуліся ў Мінск, сыну трэба было прайсці камісію, каб пацвердзіць аўтызм. І ў яго пытаюцца: «У цябе ёсць сябры, як іх завуць?» Ён пачынае пералічваць: «Мухамед, Абдулазіз». Супрацоўнікі пачалі ўсміхацца. Давялося патлумачыць, што гэта праўда. У яго ёсць сябры з усяго свету — ад Славакіі да Аўстраліі. Гэта сапраўды досвед, які неверагодна пашырае кругагляд. На праекце працавалі прадстаўнікі 107 краін. У нас было свята «Парад нацый», і выглядала гэта неверагодна.

«Кампанія аплачвала супрацоўнікам два пералёты на месяц па ўсёй Саудаўскай Аравіі»

Удакладняем: а чым можна заняцца ў вольны час? Першае, што прыходзіць у галаву, — гэта спортзал. У кампаніі хутка зразумелі: чым хутчэй расце колькасць супрацоўнікаў, тым больш трэба трэнажорных залаў. Дадаткова пабудавалі некалькі басейнаў і джакузі з асобнымі зонамі для мужчын і жанчын.

Галоўнае прыроднае забаўленне — Чырвонае мора. Каця прызнаецца: найлепшы снорклінг у яе жыцці быў менавіта там. Рыбы, чарапахі, каралы — і ўсё гэта даступна ў любую хвіліну, проста сядаеш у машыну і едзеш на пляж. Але на гэтым «культурная праграма» ў цэлым заканчваецца, асаблівых забаў няма.

Улічваючы складанасць праекта, доступ да яго быў закрыты. Госці атрымліваюць пропускі, якія пацвярджаюцца на некалькіх узроўнях. Акрамя таго, здымаць відэа, распаўсюджваць фатаграфіі, выкладваць іх у Instagram забаронена. Нават у асабістым акаўнце Каця старалася не паказваць супольнасць: за гэта маглі быць санкцыі.

— Выхадзіць за тэрыторыю, вядома, можна — без гэтага ты проста з'едзеш з розуму. Кожныя другія выхадныя я кудысьці лятала — побач або крыху далей, каб развеяцца. Кампанія аплачвала супрацоўнікам «Неома» два пералёты на месяц па ўсёй Саудаўскай Аравіі. Адпачынкаў там шмат, асабліва пасля Рамадана. Усе пачынаюць адпачываць, і куды б ты ні паехаў — у Індыю, на Шры-Ланку, — паўсюль сустрэнеш кагосьці з праекта. Гэта адзіны час у годзе, калі яны сапраўды не працуюць. Бо калі бярэш адпачынак летам, ты ўсё адно працуеш онлайн, заўсёды на сувязі. А вось рэлігійныя святы — гэта адзін тыдзень, калі можна выключыць тэлефон і адпачыць.

Не можам не спытаць: наколькі дорага ў самой краіне?

— Тыя ж кава і бургер у Саудаўскай Аравіі і ў нас могуць каштаваць прыкладна аднолькава, а часам у нас нават даражэй. У Саудыі культ ежы, шмат лакшэры-заведанняў з багатай кухняй. Зразумела, што там ужо ў разы даражэй. Але пры жаданні можна паесці і за долар. У Саудаўскай Аравіі моцна адчуваецца ўплыў амерыканскай культуры, шмат фастфуду.

Калі хочаш купляць якасныя прадукты — памідоры, якія пахнуць памідорамі, не пластыкавую клубніцу, — гэта будзе каштаваць вельмі дорага. У краіне амаль нічога не вырошчваюць, усё імпартуюць: моркву — з Аўстраліі, бульбу — з Егіпта, нешта — з Еўропы. Але пры жаданні можна знайсці што заўгодна — пытанне цаны. Грэчка, напрыклад, $10 за 500 грамаў.

Самы сціплы нумар у гасцініцы ў сталіцы Эр-Рыядзе будзе каштаваць $300. Гэта звычайны сеткавы гатэль. Ёсць, вядома, гасцініцы, дзе жывуць прыезджыя індусы і пакістанцы, але я б не раіла засяляцца туды жанчыне адной. Дарэчы, жыць у адным нумары нежанатым парам нельга, асабліва ў простых гатэлях. Бываюць нават аблавы. Заплюшчыць на гэта вочы могуць хіба што ў вельмі дарагіх сетках.

Але вагомыя прычыны адправіцца ў такую міні-падарожжа з'яўляюцца. Напрыклад, у Каці так збылася мара: яна ўпершыню ў жыцці трапіла на канцэрт Metallica. З кожным годам такіх маштабных культурных падзей становіцца ўсё больш. Мясцовыя абажаюць паркі забавак — зразумела, у асноўным крытыя.

«Тэмпература летам даходзіла да +54»

Клімат у Саудаўскай Аравіі — яшчэ адно выпрабаванне на трываласць.

— Там, дзе мы жылі, побач Чырвонае мора, таму крыху лягчэй. Хоць улетку тэмпература вады такая, што здаецца, быццам плаваеш у супе. Там няма такой засушлівай спякоты, як у Эр-Рыядзе, дзе летам можа быць 50—60 градусаў. У нас максімум — 52—54. Нават да гэтага можна прызвычаіцца! І ўсё ж летам даволі цяжка, асабліва дзецям. Ста метраў складана прайсці па вуліцы, усе стараюцца перамяшчацца толькі на транспарце — ад кандыцыянера ў офісе да кандыцыянера ў машыне.

Як з такім надвор'ем прытрымлівацца ўсходніх традыцый? Паколькі «Неом» — гэта дзяржава ў дзяржаве, на самой тэрыторыі можна хадзіць адносна свабодна: падлеткі носяць шорты і топікі. Але гераіня, якая працуе з мясцовымі, заўсёды апраналася закрыта: доўгая сукенка, локці і плечы абавязкова пад тканінай, часам абая. Як толькі выходзіш за брамку — у аэрапорт, у найбліжэйшы горад па бюракратычных справах, — абавязкова трэба закрывацца цалкам: мясцовыя жыхары ў гэтым рэгіёне ня вельмі прызвычаеныя да турыстаў.

Назіралася і пэўная «фізічная» дыстанцыя ў зносінах. Нельга дакранацца да саудаўскіх калег, жанчынам нельга паціскаць руку.

— Культура сапраўды змешаная. З аднаго боку, прагрэсіўны вобраз «Неома», з другога — глыбокая павага да традыцый. Шмат хто думае: «Мы тут такія сучасныя, ніхто не заўважыць». Але саудзіты вельмі рэўніва ставяцца да сваёй культуры. Нават калі няма жорсткіх афіцыйных патрабаванняў, пажадана ведаць правілы і паводзіць сябе вельмі паважліва. Напрыклад, у Рамадан змяняецца распарадак дня. Для экспатаў сняданак і абед ёсць, але ў офісе піць ваду або каву забаронена: гэта вялікая непавага.

— А можна сябраваць або заводзіць адносіны на працы?

— Першае адчуванне — гэта мусульманская краіна, дзе любыя адносіны па-за шлюбам караюцца законамі. Але цяпер ідзе лібералізацыя: мясцовыя ўжо пачынаюць сустракацца без дазволу бацькоў. Тым не менш у карпаратыўнай культуре, тым больш у маленькім закрытым кампаундзе, рэпутацыя ідзе наперадзе цябе. За табой назіраюць. Таму асабістае жыццё — за межамі кампаўнда, лепш у іншым горадзе, а то і ў іншай краіне.

Дарэчы, менавіта так Каця пазнаёмілася са сваім будучым мужам. Ён прыехаў на працу ў Саудаўскую Аравію з Алжыра 20 гадоў таму, працуе ў найбольшай кампаніі сотавай сувязі, не на «Неоме». Сустрэліся яны ў дадатку для знаёмстваў. Вяселле сыгралі ў Грузіі.

— Муж жыве ў Эр-Рыядзе. А мне пасля пяці гадоў раз'ездаў, самалётаў, падарожжаў так добра дома. Цяпер у мяне такі перыяд, што я не веру ў work-life balance — яго не існуе. Ёсць перыяды: у прыярытэце або кар'ера, або сям'я. Цяпер у мяне сямейны перыяд (у Беларусь Каця вярнулася падчас цяжарнасці трэцім дзіцём. — Заўв. Onlíner), я хачу атрымаць асалоду ад мацярынства. Дзе мы будзем жыць разам з мужам, я не загадваю. Са сваім досведам я ведаю, што выжыву дзе заўгодна. Але цяпер мне вельмі класна тут, у Беларусі.

Калі я з'язджала, многія круцілі ля скроні: «Куды ты едзеш з двума дзецьмі ў пустыню, да саудзітаў?» Але азарт, уменне рызыкаваць і быць у патрэбным месцы ў патрэбны час, мне здаецца, стануць галоўнымі скіламі бліжэйшых гадоў. Спадзяюся, мая гісторыя каго-небудзь натхніць. Мне 40 гадоў — і жыццё пачынаецца нанова.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com