Гэты чалавек пакінуў Расію без бензіну

Некалькі гісторый пра «Мадзяра» — камандуючага Сіламі беспілотных сістэм Украіны

У 2026 годзе ўдары ЗСУ па расійскіх тылах выйшлі на новы ўзровень. З-за абстрэлаў НПЗ і нафтавых баз у Расіі ўзнік востры бензінавы крызіс. Ударамі па лагістыцы ўкраінцы ўстройваюць блакаду Крыму, дзе не хапае паліва, святла, а часам і вады ды сувязі. З-за атак на судны ў Азоўскім моры расійскія ўлады былі вымушаныя закрыць Керчанскі праліў, што ўдарыць не толькі па забеспячэнні Крыму, але і па экспарце сельгаспрадукцыі.

Далёкасяжныя ўдары плануюць і ажыццяўляюць у першую чаргу Сілы беспілотных сістэм (СБС) ЗСУ. Год таму камандуючым СБС стаў Роберт Броўдзі па мянушцы «Мадзяр» (то бок «мадзяр» або «венгр»). Да вайны ён быў бізнесменам, у 2022 годзе пайшоў у армію добраахвотнікам, а потым стварыў эфектыўнае падраздзяленне БПЛА «Птушкі Мадзяра», пішуць «Важныя гісторыі».

Што «Мадзяр» рабіў да вайны

Роберту Броўдзі 50 гадоў, ён нарадзіўся на самым захадзе Украіны — ва Ужгарадзе Закарпацкай вобласці. Сваю мянушку ён атрымаў праз венгерскія карані.

Паводле Броўдзі, свае першыя грошы ён зарабіў у школе «спробамі нечым гандляваць». «Бізнес — гэта тое, чаму я цалкам і безраздзельна прысвяціў 16 гадоў свайго жыцця. Я займаўся ўсім: ад вытворчасці да будаўніцтва, ад дэвелапменту да рытэйлу», — казаў ён у 2011 годзе.

У 2008 годзе ён згарнуў будаўнічы бізнес і заняўся гандлем збожжам. У 2013–2014 гадах уваходзіў у праўленне Дзяржаўнай харчова-зернавай карпарацыі Украіны (ГПЗКУ).

У 2010-х Броўдзі ўзначальваў закарпацкае аддзяленне партыі «Фронт перамен» Арсенія Яцэнюка — украінскага прэм’ер-міністра ў 2014–2016 гадах. Таксама ён быў дэпутатам Закарпацкага абласнога савета.

Галоўнае хобі камандуючага СБС — жывапіс. Броўдзі даўно калекцыянуе карціны, а яго фонд «БроўдзіАрт» падтрымлівае ўкраінскіх мастакоў. «Я вырас у сям’і інтэлігентаў, і ў нас на Закарпацці замест дываноў на сценах заўсёды віселі карціны закарпацкіх мастакоў», — расказваў ён. Яшчэ Броўдзі аднаўляе і калекцыянуе рэтрааўтамабілі.

Як у «Мадзяра» з’явіліся «Птушкі»

Яшчэ да пачатку поўнамаштабнага ўварвання, 7 лютага 2022 года, Броўдзі запісаўся ў тэраабарону. «Усе разумелі, што вайна так ці інакш непазбежная», — узгадвае ён. У пачатку вайны яго прызначылі камандзірам матастралковага ўзвода, падраздзяленне ўдзельнічала ў эвакуацыі жыхароў з прыгарадаў Кіева — Бучы, Ірпеня і Барад’янкі.

У красавіку Броўдзі перакінулі на херсонскі напрамак. Паводле вайскоўца, яму не падабалася ляжаць у акопе ў чаканні абстрэлу. Броўдзі на ўласныя грошы купіў некалькі дронаў — такіх жа, як калісьці сваім дзецям, — і пачаў займацца аэравыведкай. «Гэтая ідэя спачатку развівалася выключна з пункту гледжання самазахавання», — тлумачыць Броўдзі. Ідэя была ў тым, каб перадаваць даныя пра размяшчэнне расіян артылерыстам: тыя маглі нанесці ўдар па праціўніку і прадухіліць атакі па ўкраінскіх пазіцыях.

Ужо ў траўні Броўдзі стварыў невялікае падраздзяленне аэравыведкі — «Птушкі Мадзяра» (па-ўкраінску — «Птахи Мадяра»). Вайскоўцы пачалі збіраць донаты і закупляць на іх дроны. Неўзабаве аператары пачалі мацаваць на БПЛА баепрыпасы і скідаць іх на жывую сілу і тэхніку праціўніка. Адзін з першых пастоў у тэлеграм-канале «Мадзяра» — відэа такога скіду ў верасні 2022 года.

Наступным этапам стала «вынаходніцтва» невялікіх дронаў-камікадзэ, кіраваных «ад першай асобы», — так званых FPV-дронаў. Ідэю прапанаваў знаёмы аднаго з байцоў «Птушак Мадзяра», які ўдзельнічаў у гонках FPV-дронаў. Спачатку аператары трэніраваліся без баепрыпасаў, а як мішэні выкарыстоўвалі прэзерватывы, напоўненыя вадой і падвешаныя на дрэвы. Пазней да дронаў пачалі мацаваць гранаты. Заслуга Броўдзі ў тым, што ён хутка ўсвядоміў велізарны патэнцыял дронаў як асноўнага сродку паражэння, а не толькі выведкі, лічыць палкоўнік ЗСУ ў адстаўцы Віктар Кевлюк.

«Птушкі Мадзяра» абаранялі Бахмут, удзельнічалі ў контранаступе 2023 года, падтрымлівалі высадку дэсанту ў Крынках на левым беразе Дняпра, ўлетку 2024 года адбівалі наступ расіян у Харкаўскай вобласці, а потым на пакроўскім напрамку. Падраздзяленне пастаянна расла, да снежня 2024 года яно стала асобнай 414-й брыгадай СБС. У чэрвені 2025 года Уладзімір Зяленскі прызначыў Броўдзі, які ўжо стаў Героем Украіны, камандуючым СБС.

«Я сустракаў хлопцаў з падраздзялення “Птушкі Мадзяра”, усе яны вельмі добра экіпіраваныя, да драбніцаў. Іх аперацыі неверагодна добра арганізаваныя», — распавядаў вайсковец ЗСУ. «Прызначыць камандзірам [СБС] чалавека, які ведае ўсе працэсы і разумее, як працуюць дроны, было правільным рашэннем. <...> Усё проста: калі назва “Птушак Мадзяра” наганяе жах на нашых ворагаў, значыць, мы рухаемся ў правільным напрамку», — казаў у жніўні мінулага года боец іншага падраздзялення БПЛА.

Як «Мадзяр» камандуе СБС

Узначаліўшы СБС, Броўдзі стаў «адным з галоўных архітэктараў» удараў па глыбокім расійскім тылу, адзначае Віктар Кевлюк: «[Яго прызначэнне] зрабіла магчымымі сістэматычныя далёкасяжныя ўдары па расійскіх НПЗ, аэрадромах, складах, аб’ектах ВПК і лагістычных цэнтрах. Многімі атакамі па Маскоўскім рэгіёне ён камандаваў асабіста». У аперацыях удзельнічаюць і іншыя ўкраінскія службы — ГУР, СБУ, Сілы спецыяльных аперацый і г. д., — але менавіта СБС пад камандаваннем Броўдзі забяспечваюць ударам маштаб і рэгулярнасць, лічыць эксперт.

Галоўным вынікам удараў у глыб Расіі стаў маштабны паліўны крызіс. «Важныя гісторыі» публікавалі гісторыі расіян пра тое, як яны спраўляюцца з крызісам, распавядалі, чаму ўлады не могуць забяспечыць бензінам нават Маскву, і тлумачылі, што цяпер будзе з цэнамі на астатнія тавары.

Удары па глыбокім тылу — не адзіны поспех Броўдзі на пасадзе кіраўніка СБС. Вось чаго яшчэ яму ўдалося дамагчыся.

Кіл-зона. Сам Броўдзі ў траўні ацэньваў глыбіню кіл-зоны ў 25 км у абодва бакі — на гэтых участках байцы не могуць свабодна перамяшчацца без высокай рызыкі трапіць пад удар дрона. Тэхніка ў кіл-зоне практычна не сустракаецца. Задача-максімум для ЗСУ — пашырыць кіл-зону на ўвесь фронт, а не толькі на ўчасткі, дзе ідуць актыўныя баявыя дзеянні. Гэты праект у Мінабароны Украіны назвалі «Лініяй дронаў». «Пакуль мы яшчэ далёкія ад поўнага замыкання суцэльнай “Лініі дронаў” уздоўж усёй паласы фронту, але рухаемся хутчэй, чым планавалі», — кажа Броўдзі.

Мідл-страйк. У траўні гэтага года ўкраінцы рэзка нарасцілі ўдары па так званых бліжніх тылах расійскай арміі — да 200–250 км ад лініі фронту. Спачатку гаварылі ў асноўным пра атакі на ваенны і грузавы транспарт на сухапутным калідоры з Растоўскай вобласці ў Крым. У выніку пад ударамі аказаліся практычна ўсе акупаваныя тэрыторыі, у тым ліку сам Крым. Мы падрабязна пісалі пра мідл-страйкі і пра тое, як з іх дапамогай ЗСУ ствараюць блакаду Крыму.

Захоп Азоўскага мора. На пачатку ліпеня ўкраінскія беспілотнікі пачалі атакаваць расійскія судны ў Азоўскім моры — пераважна танкеры, што перавозяць паліва ў Крым. Колькасць паражаных мэтаў пераваліла за сотню, пасля чаго Расія закрыла Керчанскі праліў, які злучае Азоўскае мора з Чорным, а значыць, і з партамі Крыму. Тады ўкраінцы пачалі атакаваць танкеры ў Чорным моры, у тым ліку і марскімі дронамі.

Падыход Броўдзі да кіравання СБС, а да гэтага — «Птушкамі Мадзяра», можна назваць адначасова бізнесавым і матэматычным. Яшчэ ў канцы 2022 года ён параўноўваў сваю працу ў падраздзяленні з бізнесам па продажах, дзе канчатковая мэта — знайсці і знішчыць праціўніка: «Гэта скончаны цыкл бізнесу, дзе ты проста кожны раз удасканальваеш прадукт». Таксама камандуючы кажа пра ролю каманды і «экасістэмы». «Калі амерыканцы <...> пытаюцца: “Які дрон найлепшы?”, я кажу ім, што найлепшы дрон — гэта экасістэма. Для “кіла” аднаго аператара за ягонай спінай павінна працаваць цэлая машына», — казаў Броўдзі.

Цяпер у СБС ёсць анлайн-табло, дзе штодзень публікуецца статыстыка паражаных мэтаў як у цэлым па родзе войскаў, так і па кожным падраздзяленні. Паводле Броўдзі, усе ўдары фіксуюцца на відэа, а перад тым як трапіць у статыстыку, кожнае трапленне праходзіць строгі аўдыт: «З ліку пілотаў, якія страцілі магчымасць выконваць баявыя задачы <...>, мы сфармавалі аўдыторскі орган, які сядзіць на камандных пунктах і да падачы матэрыялу, пацвярджэння матэрыялу ў сістэму верыфікацыі, самастойна правярае дакладнасць пададзенай інфармацыі». У некаторых падраздзяленнях адсейваецца да 40% пададзеных мэтаў.

Адна з галоўных задач СБС — знішчэнне «жывой сілы» праціўніка. Перад «Мадзяром» пастаўлена задача знішчаць больш за 30 тыс. расіян у месяц, каб страты перавышалі тэмп набору кантрактнікаў. «На “жывую сілу” ўстаноўлены план — 30% ад усіх мэтаў, якія паражаюцца Сіламі беспілотных сістэм. На сёння групоўка выконвае гэты план на 34%», — распавядаў Броўдзі ў красавіку. Акрамя таго, у СБС плануюць увесці «Стандарт 10», паводле якога кожны ўдарны экіпаж павінен мець 10 зафіксаваных трапленняў па «жывой сіле» праціўніка за месяц. Цяпер сярэдні паказчык — каля трох. «Няма такога ўчастка фронту, дзе за месяц нельга знішчыць 10 акупантаў», — упэўнены Броўдзі.

Камандуючы СБС падкрэслівае, што важна фіксаваць і аналізаваць не толькі трапленні, але і няўдалыя вылеты. Гэта дазваляе зразумець, колькі дронаў і баепрыпасаў было выдаткавана, якія БПЛА найбольш эфектыўныя і г. д. На падставе сабранай статыстыкі Броўдзі падлічыў кошт аднаго знішчанага расійскага вайскоўца — $882.

Як «Мадзяр» стаў зоркай сацсетак

Роберт Броўдзі з першага года вайны шмат і цікава распавядае пра сваю працу. Яго асноўныя медыйныя актывы — тэлеграм-канал на 577 тыс. падпісчыкаў і YouTube-канал на 481 тыс. Калі ў YouTube «Мадзяр» абмежаваны строгімі правіламі, што забараняюць жорсткія кадры, то ў «Тэлеграме» ён рэгулярна выкладвае падборкі «кілаў» расійскіх вайскоўцаў і вядзе рубрыку «Ёблік дня». У яе трапляе, верагодна, самае «відовішчнае», на погляд Броўдзі, забойства.

Многія ягоныя відэа і тэксты маюць уласную манеру. Так, расійскіх вайскоўцаў ён даўно называе «хробакамі» — чарвякамі, на якіх палююць «Птушкі Мадзяра». Аперацыю па ізаляцыі Крыму ён назваў «МаЛоЧКа» — «Масква ляжа праз Крым». Падчас мяцяжу Яўгена Прыгожына Броўдзі выпусціў відэа, на якім ён слухае заявы Прыгожына і Уладзіміра Пуціна, запасшыся папкорнам.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com