Венгрыя без Орбана: як Мадзяр дэмантуе старую сістэму ўлады

Віктар Орбан прадугледзеў меры на выпадак страты ўлады — ну, або так ён думаў. На ключавыя высокапастаўленыя пасады ў венгерскай дзяржаве і адміністрацыі экс-прэм'ер прызначыў лаяльных яму людзей, зрабіўшы ўмовай іх наступнага зняцця рашэнне парламента большасцю ў дзве траціны галасоў. Орбан таксама меў намер такім чынам фактычна ўвекавечыць існаванне ў краіне пэўных уладных інстытутаў. Мэта: максімальна сабатаваць працу любога наступнага ўрада. Тады Орбан змог бы і далей цягнуць за нітачкі за кулісамі венгерскай палітыкі — нават калі ён перастаў быць прэм'ер-міністрам, піша Deutsche Welle.

Але прайграўшы выбары 12 красавіка 2026 года, Орбан не прадбачыў знішчальнага паражэння сваёй партыі «Фідес» — і таго, што апазіцыйная партыя «Тіса» атрымае гістарычную большасць у дзве траціны галасоў. Новы прэм'ер-міністр Венгрыі Петер Мадзяр і яго парламенцкая фракцыя цяпер у поўнай меры выкарыстоўваюць гэтую большасць і з галавакружальнай хуткасцю дэмантуюць сістэму Орбана. Мадзяр называе гэта «Аперацыяй Чысталішча».

Найбольш важная частка была рэалізавана 13 ліпеня, усяго праз два месяцы пасля фарміравання новага ўрада: венгерскі парламент прагаласаваў за маштабныя канстытуцыйныя папраўкі, прапанаваныя Мадзярам у канцы чэрвеня.

Яны прымушаюць ключавых фігур рэжыму Орбана пайсці ў адстаўку, уключаючы прэзідэнта Тамаша Шуйока і чатырох суддзяў Канстытуцыйнага суда. Петер Мадзяр неаднаразова называў Шуйока і іншых лаяльных яму асоб, такіх як кіраўнік Канстытуцыйнага суда Петер Полт, «марыянеткамі Орбана» і яшчэ падчас сваёй перадвыбарчай кампаніі заяўляў, што даб'ецца іх адстаўкі.

Акрамя таго, канстытуцыйныя папраўкі адмяняюць найбольш сур'ёзныя парушэнні вяршэнства права, навязаныя Орбанам. Напрыклад, Канстытуцыйны суд аднаўляе свае першапачатковыя паўнамоцтвы, а незалежнасць судовай улады ў цэлым умацоўваецца. Скарачаецца колькасць законаў, якія могуць быць змененыя толькі двума трацінамі галасоў парламентароў. Акрамя таго, ствараецца агенцтва па вяртанні незаконна набытай маёмасці. Нарэшце, тэрмін паўнамоцтваў членаў парламента будзе абмежаваны максімум трыма тэрмінамі.

Пытанне пра тое, ці можна дэмантаваць папулісцкія і аўтарытарныя рэжымы і аднавіць дэмакратыю, актыўна абмяркоўваецца ў ЕС, прынамсі з моманту прыходу Орбана да ўлады ў 2010 годзе, у тым ліку з пункту гледжання таго, наколькі далёка можна або трэба зайсці, каб выкараніць несправядлівасць.

Урад Мадзяра зусім не церэмоніцца. Ён з галавакружальнай хуткасцю дэманструе, як гэта можна зрабіць — бо, у адрозненне, напрыклад, ад урада Дональда Туска ў Польшчы, мае неабходную парламенцкую большасць. Акрамя таго, унутры партыі «Тіса», а таксама сярод значнай часткі венграў існуе палітычная воля да радыкальнага пераасэнсавання рэжыму Орбана.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com