«Я была ў шоку ад радасці і шчасця»

Беларуска 15 гадоў шукала італьянскую сям'ю, у якой жыла ў дзяцінстве пасля Чарнобыля.

У дзяцінстве Дыяна тройчы ездзіла ў Італію па чарнобыльскай праграме і жыла ў сям'і з Бергамы. Там яе прымалі як родную, але пасля апошняга запрашэння ў 2003 годзе сувязь абарвалася. Дыяна шукала Джыльду, Бернардо і іх дзяцей 15 гадоў. Знайсці італьянскую сям'ю атрымалася ўжо пасля пераезду ў Польшчу. Пра свае пошукі яна расказала MOST.

Адна з маіх самых вялікіх мараў

Дыяна прыехала ў Бергаму ў снежні 2025 года. Разам з мужам яна загадзя зняла гатэль на чатыры дні: не хацела нікога цясніць і не ведала, якой будзе сустрэча праз столькі гадоў з італьянскай сям'ёй. Але калі пра гэта даведалася Джыльда, адругала яе амаль па-сямейнаму: навошта гатэль, калі ў цябе тут ёсць дом?

Да гэтага моманту Дыяна шукала італьянскую сям'ю каля 15 гадоў.

— Гэта была адна з маіх самых вялікіх мараў — знайсці іх і зноў туды паехаць, — кажа Дыяна. — Калі я апынулася ў Бергаме, я проста хадзіла па горадзе і пагружалася ў дзіцячыя ўспаміны.

Сустрэчу прызначылі на 24 снежня. Дыяна думала, што ў рэстаран прывядуць толькі Джыльду. Так ёй спачатку сказаў сын жанчыны і Бернардо. Але калі яны з мужам прыйшлі, аказалася, што за сталом сабралася амаль уся сям'я: дзеці, унукі, іншыя сваякі.

Першай да Дыяны падышла Джыльда. Яны абняліся, і Дыяна не змагла стрымаць слёз.

— Я плакала ўголас ад лішку пачуццяў, — узгадвае яна.

Да таго часу Бернардо ўжо не было ў жывых — ён памёр ад анкалагічнага захворвання. На сустрэчы яго таксама згадвалі: у сям'і расказалі, што ён памятаў Дыяну. Памяць пра тыя дзіцячыя паездкі захавалася ў ўсіх старэйшых членаў сям'і.

У Італію — праз праграму пры санаторнай школе-інтэрнаце ва Уздзе

Дыяна родам з Узды. Пры мясцовай санаторнай школе-інтэрнаце дзейнічала праграма аздараўлення дзяцей, пацярпелых ад наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС. У межах гэтай праграмы з Беларуссю супрацоўнічаў італьянскі фонд «Дапаможам ім жыць».

Спачатку ў Італію па гэтай праграме з'ездзіла сяброўка Дыяны. Потым, праз некалькі гадоў, італьянцы прыехалі ва Узду ўжо разам з гэтай сяброўкай і паклікалі Дыяну таксама.

Так беларуска ўпершыню трапіла ў сям'ю Джыльды і Бернардо. Яны жылі ў Бергаме, у іх было трое дзяцей і ўласная мэблевая фабрыка. Гэтая дэталь праз шмат гадоў дапаможа Дыяне ў пошуках: яна памятала, што фабрыка знаходзілася там жа, дзе жыла сям'я.

У 1997—1999 гадах Дыяна лятала да іх тройчы. Гэта былі не летнія канікулы, а восеньскія паездкі — прыблізна ў кастрычніку—лістападзе. Кожны раз дзеці заставаліся ў Італіі па два-тры месяцы.

Навучанне на гэты час не спынялі. Для беларускіх дзяцей выдзялялі памяшканне, дзе яны займаліся разам з выхавацелькай-суправаджальніцай. Вучыліся на рускай мове, па падручніках, якія прывозілі з сабой з Беларусі. Адзнак не ставілі: пасля вяртання дзеці проста працягвалі вучобу ў сваёй школе.

«Бралі перакладчыцай да іншых дзяцей»

Першую паездку Дыяна памятае як час, калі шмат што было незразумела. Перш за ўсё мова.

— Калі я паехала ўпершыню, я нічога не разумела. Яны спрабавалі размаўляць са мной па-руску, але з-за акцэнту я ўсё адно не разумела, — смяецца яна.

Але ўжо пры другім прыездзе Дыяна свабодна размаўляла па-італьянску. Яе нават бралі перакладчыцай да іншых дзяцей, якія жылі ў італьянскіх сем'ях і пакуль не маглі выказацца самі.

Італія стала для яе не проста краінай, куды адправілі «на аздараўленне». Гэта было месца, дзе яе прымалі як сваю. Джыльда гатавала, клапацілася, купляла рэчы. У сям'і дарылі падарункі — адзенне, упрыгажэнні, салодкасці. Аднойчы Дыяне падарылі ровар, але забраць яго ў Беларусь яна не змагла: проста не было магчымасці вывезці.

З Беларусі яна таксама вязла падарункі — напрыклад, вырабы з саломы.

Ежа стала асобным дзіцячым уражаннем.

— Гэта была мая ежа, — кажа Дыяна. — Джыльда штодня на абед карміла макаронамі. Потым я гадоў дзесяць іх не ела. Але тое, што ў Італіі толькі макароны, — гэта стэрэатып. Там шмат рысу, морапрадуктаў, іншай ежы.

Апошняе запрашэнне прыйшло ў 2003 годзе

У дзявятым класе Дыяне зноў даслалі запрашэнне ў Італію. Гэта быў 2003 год. Але паехаць яна не змагла з-за хваробы.

Пасля гэтага сувязь паступова перапынілася.

— Калі з'явіліся сацсеткі, я пачала шукаць іх у Facebook і Instagram. Але Джыльды там не было. Я шукала менавіта яе і доўга не ведала важнай дэталі: у Італіі жанчыны звычайна не змяняюць прозвішча пасля замужжа. Таму я адразу не дадумалася шукаць яе дачку па тым самым прозвішчы, — кажа Дыяна.

Пісала нават у Google Maps

Каля чатырох гадоў таму, ужо пасля пераезду ў Польшчу, Дыяна зноў загарэлася ідэяй пошуку. З дзяцінства яна памятала не толькі Бергаму, але і тое, што мэблевая фабрыка сям'і знаходзілася ў тым самым доме, дзе жылі Джыльда і Бернардо. Паводле гэтых успамінаў Дыяна знайшла на карце падобнае месца — дом і фабрыку — і спрабавала звязацца праз Google Maps: пакідала там паведамленне з пытаннем, ці ведае хто-небудзь гэтую сям'ю. Але адказу не атрымала.

Пісала і ў мясцовыя органы Бергамы — спадзявалася, што там змогуць падказаць, як знайсці сям'ю. Але і адтуль адказу не было.

Да пошукаў далучыўся муж. Ён пачаў шукаць фабрыку ў сацсетках і знайшоў прадпрыемства з падобнай назвай у Бергаме. Высветлілася, што за гэтыя гады фабрыку перайменавалі. Дыяна напісала ў Instagram фабрыкі.

— Праз гадзіну мне прыйшоў адказ ад Стэфана — унука Бернардо і Джыльды. Ён напісаў, што звяжацца са старэйшымі членамі сям'і і перадасць ім мае кантакты, — кажа жанчына.

У гэты момант Дыяна зразумела, што шматгадовыя пошукі нарэшце могуць скончыцца.

— Я была ў шоку ад радасці і шчасця, — узгадвае яна.

Неўзабаве на электронную пошту Дыяне прыйшоў ліст ад Сары — малодшай дачкі Джыльды.

Дыяна адказала, што праз месяц будзе ў Бергаме і вельмі хацела б сустрэцца. Сям'я запрасіла яе і мужа на абед у рэстаран.

«Найпрыгажэйшыя рэчы ў жыцці — не рэчы»

Гэта сустрэча стала для Дыяны вяртаннем у частку жыцця, якую яна лічыла страчанай. За сталом былі людзі, якія памяталі яе маленькай. Сярод іх — Аўрора, унучка Джыльды і Бернардо. Калі Дыяна прыязджала ў Італію другі раз, Аўрора толькі нарадзілася. Цяпер яны перапісваюцца. Дыяна таксама кантактуе з Сарой.

Джыльдзе цяпер 73 гады. Дыяна кажа, што яна вельмі жвая, вясёлая і па-ранейшаму прымае яе як родную.

Пасля сустрэчы Дыяне падарылі альбом з фатаграфіямі, дзе яна маленькая, у Італіі, побач з людзьмі, якіх калісьці амаль страціла. Яны гартаўлі яго разам. Некаторых здымкаў у Дыяны не было — яна бачыла іх упершыню ўжо дарослай, праз шмат гадоў пасля тых паездак.

У канцы альбома была надпіс па-італьянску: «Найпрыгажэйшыя рэчы ў жыцці — не рэчы. Гэта месцы, людзі, успаміны, усмешкі і эмоцыі…»

Яшчэ Дыяне падарылі кулон з брыльянтам.

— Гэта была мая мара — знайсці іх, — кажа Дыяна. — І я яе спраўдзіла. Гэта сустрэча была незабывальная.

Цяпер Дыяна працягвае мець зносіны з італьянскай сям'ёй. Яны з мужам ужо плануюць новую паездку ў Бергаму. На гэты раз, як прасіла Джыльда, хочуць спыніцца ўжо не ў гатэлі, а ў яе дома.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com