Беларусь набліжаецца да гістарычнай развілкі

Калі чакаць «вывяржэння вулкана»?

Амаль у любой сітуацыі пры прагназаванні будучыні на стале ёсць просты, відавочны і вельмі верагодны варыянт: усё застанецца плюс-мінус як ёсць. Часта так і бывае. Значна складаней прадказаць паварот падзей. І ўсё ж я рызыкну меркаваць, што Беларусь набліжаецца да развілкі.

Роўна 35 гадоў таму, 18 жніўня 1991 года, грамадзяне СССР прачнуліся, не падазраючы, што краіна ў самым літаральным сэнсе знаходзіцца напярэдадні грандыёзнага шухеру. Быў ціхі нядзельны дзень, нічога не прадказвала, што ўжо праз суткі Савецкі Саюз апынецца ў іншай рэальнасці, а яшчэ праз тыдзень – у трэцяй.

На чалавека, які б сказаў, што да канца года СССР спыніць сваё існаванне, паглядзелі б як на вар'ята.

Так, Літва, Латвія і Эстонія ўжо абвясцілі і пачалі ажыццяўляць аднаўленне сваёй дзяржаўнай незалежнасці. Іншыя савецкія рэспублікі, уключна з Беларуссю, прынялі дэкларацыі аб суверэнітэце. Але Масква імкнулася перазбудаваць Саюз на «абноўленай аснове». І не толькі ўгаворамі, але і сілай, якую тады выкарыстоўвала, праўда, у абмежаваных маштабах.

Аднак, як высветлілася, у кіраўніцтве СССР хапала людзей, якія лічылі, што дзеля «ратавання краіны» трэба дзейнічаць значна рашучэй. Яны стварылі ДКНС і паспрабавалі «усё вярнуць назад».

Парадокс у тым, што путчысты сваімі дзеяннямі, наадварот, надалі магутнае паскарэнне развалу Савецкага Саюза. Так нярэдка бывае ў жыцці, што вынік нашых дзеянняў аказваецца процілеглым жаданаму.

Лічу, што і Уладзімір Пуцін, распачаўшы вайну супраць Украіны, у рэшце рэшт атрымае не ўмацаванне імперыі, а яе распад. Ключавое пытанне: калі?

Калі звяртацца да прыведзенага вышэй прыкладу, дык наколькі далёка да «новага 1991-га»? Мы цяпер у 1990-м? Ці ў 1980-м? Ці ў 1950-м?

Дакладнага адказу на гэтае пытанне не ведае ніхто. Цяпер мацнее глыбока суб'ектыўнае адчуванне, што мы набліжаемся да развілак, якія могуць шмат што змяніць. Але ёсць нават не адзін нюанс, а цэлых тры.

1. Адчуванні нярэдка бываюць памылковымі. Як вытанчана сфармуляваў публіцыст Леанід Радзіхоўскі, наша ўява (памножаная на жаданне) — гэта вершнік, які нярэдка пералятае цераз галаву каня.

2. Развілку можна праскочыць, нават не заўважыўшы, працягваючы рух у тым жа самым накірунку.

3. На развілцы можна звярнуць на дарогу пераменаў да лепшага. Аднак і паварот да горшага таксама цалкам рэальны.

Але марыць не шкодна, шкодна не марыць. Мой асабісты досвед такі, што гістарычны аптымізм (умераны, у дозах, якія не выклікаюць пахмелля) лічу карысным.

Яшчэ ў 1987-м я не мог сабе ўявіць іншы сцэнар таго, што ўсё маё жыццё пройдзе ў Савецкім Саюзе пры тыраніі КПСС. У той момант рашуча немагчыма было ўявіць, што менш чым праз 5 гадоў Беларусь стане незалежнай і свабоднай. Іншая справа, як мы гэтай свабодай распарадзіліся…

Менавіта таму цяпер лепш верыць, чым не верыць. Вера ў лепшае дапамагае не скатацца ў зняверанасць і захоўваць матывацыю. А матывацыя дае сілы рыхтавацца, каб, калі прадставіцца новы гістарычны шанец, выкарыстаць яго значна больш эфектыўна, чым папярэднія.

Калі паўза цягнецца дастаткова доўга, можа скласціся ўражанне, што гэта назаўсёды. Але гісторыя бярэ сваё, наганяючы ўпушчанае коштам звышхуткасцяў.

А перадумовы для гэтага назапашваюцца якраз падчас паўзаў. І шэраг падзей за апошнія месяцы падобны да лёгкіх падземных штуршкоў, за якімі часам адбываецца вывяржэнне вулкана.

Нішто не прадвызначана. Цяпер нарастаючыя супярэчнасці (перш за ўсё, унутры Расіі, да чыйай арбіты, на жаль, Беларусь у дадзены момант прывязаная даволі шчыльна) у будучыні могуць быць нівеліраваныя. Але з сённяшняга дня мне бачыцца, што найбліжэйшая развілка здарыцца ўжо ў 2026–2027 гадах.

І, каб двойчы не ўставаць, калі на гэтым адрэзку Беларусь захавае цяперашні курс, то наступная ростань чакае нашу Радзіму ў 2029–2031 гадах. Але першасны прагноз — абзацам вышэй.

Так ці інакш, варта рыхтавацца да таго, што на працягу бліжэйшых пяці гадоў сітуацыя з высокай верагоднасцю зменіцца, прычым істотна. А як менавіта, залежыць ад таго, што мы робім (ці не робім) проста цяпер.

Стары Ворчун, «Салідарнасць»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com