Аб «цугцвангу» Пуціна

Прастора для бязбольных рашэнняў Крамля сапраўды звужаецца.

У заходняй аналітыцы ўсё часцей гучыць тэзіс пра «цугцванг Пуціна»: амаль кожнае наступнае рашэнне Крамля пагаршае становішча Расіі. Пасля аналізу сітуацыі паводле стану на 19 жніўня гэтая ацэнка мае пад сабой падставы. Але важна не выдаваць жаданае за сапраўднае.

Расія не стаіць на парозе аўтаматычнага краху. Яна па-ранейшаму мае значныя вайсковыя, фінансавыя і людскія рэсурсы. Праблема для Крамля ў іншым: кошт працягвання вайны пастаянна расце.

За студзень–ліпень дэфіцыт федэральнага бюджэту РФ дасягнуў каля 6,5 трлн рублёў, або 2,8% ВУП, што прыкладна ў 1,7 раза перавышае паказчык, закладзены на ўвесь год. Афіцыйны прагноз росту эканомікі на 2026 год паніжаны да 0,4%. Ключавая стаўка Цэнтрабанка РФ складае 14%, прагноз інфляцыі — 6–7%. Вайсковая эканоміка ўжо не забяспечвае ранейшых тэмпаў росту, але працягвае паглынаць усё больш рэсурсаў.

Другі фактар — украінскія ўдары па расійскіх тылах. Тое, што раней выглядала як асобныя атакі на НПЗ, паступова набывае сістэмны эфект. Дэфіцыт бензіна распаўсюдзіўся на значную частку рэгіёнаў РФ, а 19 жніўня абмежаванні на продаж паліва зноў увялі нават у Маскве. Крэмль ужо забараняў экспарт паліва, змякчаў асобныя патрабаванні да яго якасці і пачаў прыцягваць імпарт бензіна. Для адной з найбуйнейшых нафтаздабыўных краін свету гэта вельмі паказальны сімптом.

Акупаваны Крым таксама ўсё больш ператвараецца з прапагандысцкага «трафея» ў ваенна-лагістычны пасіў. Там зафіксаваныя сур'ёзныя перабоі з электраэнергіяй і палівам, абмежаванні ў працы транспарту і сэрвісаў. У Масандры людзям нават раздавалі гарачую ежу з-за немагчымасці гатаваць дома ў сувязі з адсутнасцю электраэнергіі. У той жа час паведамленні пра нібыта «масавыя ўцёкі насельніцтва з поўначы Крыму» дастатковай колькасцю незалежных крыніц не пацверджаныя.

На фронце сітуацыя таксама не ўкладаецца ў простыя прапагандысцкія формулы. Расія працягвае наступальныя дзеянні, асабліва ў Данецкай вобласці, і застаецца надзвычай небяспечным праціўнікам. Аднак агульныя тэмпы яе прасоўвання ў 2026 годзе прыкметна запаволіліся, а аператыўнага прарыву не адбылося. Адначасова Украіна правяла шэраг паспяховых контрзахадаў на паўднёва-ўсходнім напрамку.

Не варта маніпуляваць і дадзенымі пра расійскія страты. Лічба «500 тысяч забітых» не з'яўляецца ўстаноўленым фактам. BBC Russian і Mediazona паводле стану на 14 жніўня паіменна пацвердзілі 239 350 загінулых расійскіх вайскоўцаў. Рэальная колькасць, відавочна, вышэйшая, аднак дакладная лічба застаецца прадметам ацэнак.

Таксама няма пацвярджання, што адразу пасля выбараў у Дзярждуму Пуцін абавязкова абвесціць новую мабілізацыю. Гэта магчымы сцэнар, але пакуль не факт.

Таму галоўная выснова некалькі іншая.

У Пуціна яшчэ ёсць хады. Ён можа павялічваць ваенныя выдаткі, павышаць падаткі, нарошчваць унутраныя запазычанні, скарачаць грамадзянскія праграмы, узмацняць мабілізацыйныя меры і рэпрэсіі.

Але амаль кожны такі крок, вырашаючы адну праблему, стварае іншую.

Больш грошай на вайну — большы бюджэтны дэфіцыт і інфляцыйны ціск. Больш мабілізацыі — вышэйшыя сацыяльныя рызыкі. Больш падаткаў — слабейшая грамадзянская эканоміка. Працяг наступу — усё вышэйшы кошт за ўсё больш сціплы тэрытарыяльны вынік.

Гэта яшчэ не крах Расіі і не класічны шахматны цугцванг.

Але прастора для бязбольных рашэнняў Крамля сапраўды звужаецца.

Менавіта таму стратэгія Украіны павінна заключацца не ў чаканні, калі Расія «сама разваліцца», а ў сістэмным павышэнні кошту вайны для агрэсара: ударах па ваеннай лагістыцы і нафтаперапрацоўцы, узмацненні санкцыйнага ціску, перакрыцці каналаў імпарту тэхналогій і нарошчванні ўласнай абароннай вытворчасці.

Задача — зрабіць так, каб кожны наступны ход Пуціна абыходзіўся яму даражэй, чым папярэдні.

Віктар Ягун, «Фэйсбук»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com