21 кастрычнiка 2020, Серада, 1:28
Сім сім, Хартыя 97!
Рубрыкі

Зміцер Бандарэнка: Баязлівасць некаторых праваабаронцаў правакуе новыя рэпрэсіі

13
Зміцер Бандарэнка: Баязлівасць некаторых праваабаронцаў правакуе новыя рэпрэсіі
ЗМІЦЕР БАНДАРЭНКА

У Беларусі цяпер ужо 25 палітвязняў.

Каардынатар грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь» Зміцер Бандарэнка пракаментаваў Charter97.org адмову праваабарончага цэнтра «Вясна» прызнаваць палітвязнямі фігурантаў справы «Белага легіёну».

- Як вы пракаментуеце той факт, што праваабарончы цэнтр «Вясна» адмовіўся прызнаваць палітвязнямі фігурантаў справы «Белага легіёну», якія цяпер знаходзяцца ў турме КДБ паводле сфальсіфікаваных абвінавачванняў?

- Катэгарычна не згодны з падыходам «Вясны» і канкрэтна іх супрацоўніка Валянціна Стэфановіча і мяркую, што гэта не проста праява баязлівасці з іх боку, але і дзеянні, якія могуць прывесці да пагаршэння становішча палітвязняў, якія знаходзяцца ў турмах, а таксама да з'яўлення новых палітвязняў паводле вельмі сур'ёзных артыкулаў Крымінальнага кодэкса і да новага вітка рэпрэсій у Беларусі.

Чаму я так мяркую? Нядаўна, перад 25 сакавіка, у Сэйме Польшчы адбыліся слуханні аб сітуацыі ў Беларусі, у якіх узяла ўдзел колькасна вялікая беларуская дэлегацыя, а таксама беларусы, якія працуюць у Варшаве. Усе кіраўнікі партый і арганізацый, якія ўдзельнічалі ў слуханнях, у адзін голас заявілі, што рэпрэсіі з боку ўладаў супраць грамадзянскай супольнасці і апазіцыі нагадваюць 1937 год. Сёння масавыя рэпрэсіі зазналі практычна ўсе апазіцыйныя партыі і арганізацыі Беларусі. І паказ гэтых фільмаў на Беларускай тэлевізіі, дзе сцвярджаецца, што апазіцыя нібыта рыхтавала на Дзень Волі выбухі і іншыя правакацыі, якія б пагражалі жыццю беларускіх грамадзян, гэтая падача інфармацыі з боку беларускіх прапагандыстаў сведчаць аб тым, што так званая справа патрыётаў палітычна матываваная і палітычна сфабрыкаваная.

- Вы самі пяць месяцаў правялі ў турме КДБ пасля 19 снежня 2010 года паводле абвінавачвання такога ж сфальсіфікаванага артыкула «арганізацыя масавых беспарадкаў». Прызнанне вас палітвязням неяк паўплывала на ўмовы утрымання за кратамі?

- У нейкі момант, у пачатку сакавіка 2011 года, ціск на нас стаў менш і гэта было звязана з выразнай міжнароднай пазіцыяй, з міжнародным асуджэннем беззаконня ўлады. Цяпер «Вясна» не дае ацэнку рэальнаму становішчу ў краіне, змяншаючы маштаб рэпрэсій. Калі быць паслядоўным, «Вясне» трэба дакладна заявіць, што ў Беларусі цяпер блізу 25 палітвязняў. Калі пра гэта сёння не гаварыць, то і міжнародная супольнасць не можа зрабіць ацэнку. Гэта наогул вельмі сур'ёзнае правакаванне новых арыштаў у краіне.

Хачу адзначыць, што сёння гэтая сітуацыя тычыцца асабіста мяне і маіх калег з «Еўрапейскай Беларусі», бо на Беларускай тэлевізіі мяне на ўсю краіну абвясцілі арганізатарам выбухаў 25 сакавіка разам з людзьмі, якія «прайшлі падрыхтоўку» ў польскіх лагерах, і якія акурат праходзяць паводле справы «Белага легіёну». Паводле беларускіх законаў я злачынец, які падпадае пад артыкул, парушэнне якога караецца смерцю.

Але напраўду мы не ведаем, што адбываецца ў турмах. Паводле ідэі, я павінен быць ужо ў гэтых крымінальных справах, але ніякіх запытаў Польшчы не было аб выдачы мяне ў Беларусь, бо ўсім зразумела, што гэта інфармацыйная вайна і глупства. Таксама да мяне не звярталіся праваабаронцы «Вясны», хоць, калі яны дапускаюць праўдзівасць абвінавачванняў беларускага КДБ, то тады Беларуская тэлевізія мяне ўжо звязала з гэтай справай. Калі б супрацоўнікі «Вясны» сапраўды хацелі б разабрацца ў гэтай справе, то яны б звязаліся са мной, бо, на думку беларускіх уладаў, я з'яўляюцца адным з ключавых фігурантаў «справы патрыётаў».

- Сапраўды, незразумела, пра якую «празрыстасць», адсутнасць «аргументаў палітычных матываў » кажа Стэфановіч, калі нахабна фальсіфікуюцца довады, падкідваюць «кактэйлі Молатава» і зброю. Чаго чакаць суда ў гэтай сітуацыі? Тым больш што суд такі ж фальшывы.

- Так, тут паводзіны Стэфановіча, які паказвае з сябе такога «цнатлівага» праваабаронцу, які працуе ў краіне, дзе існуюць законы, для мяне проста смешна. Мы ведаем, што яшчэ вельмі даўно ў справе Міхаіла Марыніча быў момант, калі былому міністру падкінулі на лецішча пісталет. Потым пра яго было забыта. Але гэта робіцца ўладамі з мэтай, каб людзей не маглі назваць палітвязнямі адразу. Я ўпэўнены, што калі б арыштавалі калегу Стэфановіча з «Вяcны» Равяку, і ёй падкінулі пісталет, Стэфановіч ніколькі б не сумняваўся і неўзабаве абвясціў бы Равяку палітычнай. Але калі гэта тычыцца іншых людзей, то гэта ўжо людзі нейкага другога ці трэцяга гатунку.

Думаю, напраўду за гэтым стаіць страх некаторых кіраўнікоў «Вясны», бо ніхто не касаваў артыкул за «дзейнасць ад імя незарэгістраванай арганізацыі», праваабарончы цэнтр знаходзіцца на незразумелых умовах у памяшканні, якое нібыта было забрана ўладамі, потым яны неяк яго вярнулі.

Нельга займацца ўсімі пытаннямі адначасова, таму якасць праваабарончай дапамогі з боку «Вясны» апошнім часам выклікае сур'ёзныя нараканні ў многіх людзей у Беларусі. Дарэчы, гэтая структуру яшчэ і назірае за так званымі «выбарамі», а тут акурат хутка «мясцовыя выбары» і без узаемадзеяння з уладамі не абысціся.

Вядома, людзі ўвесь час жывуць пад прэсам і тое, што 25 сакавіка быў налёт на офіс, груба былі затрыманыя і супрацоўнікі «Вясны», і праваабаронцы з іншых краін, таксама форма ціску. Але трэба знаходзіць у сабе мужнасць і прызнавацца, што вы працуеце пад ціскам, а не рабіць з сябе звышмаральных аўтарытэтаў на падставе прыдуманых крытэраў.

- Відавочна, што супраць фігурантаў справы «Белага легіёну» ў следчым ізалятары КДБ традыцыйна выкарыстоўваюцца катаванні. Пасля гэтай заявы іх становішча можа пагоршыцца?

- Так, гэта так, і я не выключаю, што цяпер людзей там катуюць. Турма КДБ пабудаваная такім чынам, што кожны дзень знаходжання там з'яўляецца катаваннем. У 21 стагоддзі 70 адсоткаў камер следчага ізалятара КДБ - без прыбіральні, і гэта зроблена адмыслова. У кожнай камеры ёсць заглушка, якая перакрывае цыркуляцыю паветра. Вязні ўвесь час знаходзяцца пад прэсінгам і невядома, што з імі цяпер робяць, улічваючы тое, як абыходзіліся з палітвязнямі там у 2010-11 гадах. «Вясна» кажа, што трэба дачакацца суда, а калі на судзе гэтыя людзі пакажуць, што галоўным арганізатарам быў Алесь Бяляцкі ці сам Стэфановіч? Ніхто не можа сказаць, якія адмысловыя метады будуць выкарыстоўвацца да гэтых хлопцаў у турме і супраць каго яны дадуць сведчанні. Надзея, што «Вясна» застанецца па-за крымінальным пераследам, гэта наіўнасць.

Выклікае павагу падыход форуму «Свабоду палітвязням!», грамадзянская супольнасць Беларусі павінна зыходзіць з таго, што людзі, якія праходзяць паводле гэтай справы, з'яўляюцца першапачаткова палітвязнямі і павінны быць абароненыя ўсімі спосабамі ўнутры краіны і ў свеце. Толькі беларуская і міжнародная салідарнасць могуць спыніць хвалю беззаконня супраць грамадзянскай супольнасці і патрыётаў Беларусі.