Чаму перамовы ў Абу-Дабі пакуль не набліжаюць мір

Тым не менш амерыканскі бок відавочна спяшаецца.

Новы этап перамоваў паміж Украінай, Расіяй і Злучанымі Штатамі ў Абу-Дабі пакуль не прынёс прарыву. Працэс працягваецца, а пасля візіту амерыканскіх перамоўшчыкаў Стыва Уіткофа і Джарэда Кушнера у Маскву і іх размовы з Пуціным завяршальным звяном гэтага этапу павінны стаць кантакты з прэзідэнтам Украіны. Аднак падстаў чакаць, што бягучы раўнд ужо ў бліжэйшы час прывядзе да канчатковага пагаднення, няшмат. Паміж імкненнем амерыканскай адміністрацыі як мага хутчэй абвясціць пра вынік і гатоўнасцю бакоў дамаўляцца застаецца істотны разрыў.

Амерыканскі бок відавочна спяшаецца. Яе палітычны гарызонт абмежаваны студзенем, калі да працы прыступіць новая дэмакратычная большасць у Кангрэсе. Таму адміністрацыя Трампа спрабуе ў астатнія паўтара месяца дамагчыся фармальнага пагаднення, якое можна будзе падаць як завяршэнне вайны.

Прычым гаворка ўжо ідзе пра імкненне падаць яго не проста як дамоўленасць паміж Расіяй і Украінай, а як пагадненне аб бяспецы ўсёй Еўропы і гарантыях яе забеспячэння. Гэтыя планы выглядаюць надзвычай амбіцыйнымі, хоць механізм іх рэалізацыі пакуль застаецца незразумелым.

Пры гэтым час ужо не працуе на Пуціна так адназначна, як сцвярджалася раней. Украіна стабілізавала фронт і павялічыла страты расійскіх войскаў. Расія працягвае наносіць балючыя ўдары па ўкраінскай энергетыцы, аднак у адказ Украіна ўсё больш эфектыўна паражае расійскія нафтаперапрацоўчыя заводы.

Сітуацыя набывае ўсё больш патавы характар, а чаканне таго, што працяг вайны аўтаматычна палепшыць пазіцыі Масквы, становіцца ўсё менш абгрунтаваным. Дадатковым фактарам можа стаць новая дэмакратычная большасць у Кангрэсе, здольная ўжо са студзеня зноў паставіць пытанне пра пакет ваеннай дапамогі Украіне і пра пашырэнне яе падтрымкі.

У такіх умовах Расія аб'ектыўна павінна быць зацікаўленая ў дасягненні дамоўленасцяў. Тым не менш Пуцін працягвае разлічваць на выкананне сваіх патрабаванняў і навязванне Украіне фактычна капітуляцыйных умоў. Пры рэалізацыі гэтага сцэнару ён у многім абапіраецца на падтрымку адміністрацыі Трампа. Менавіта таму само па сабе працяг перамоваў яшчэ не азначае, што Крэмль гатовы перагледзець свае мэты або прызнаць неабходнасць кампрамісу.

Паказальна, што амаль адразу пасля завяршэння чарговага раўнду перамоваў прэзідэнт Украіны заявіў пра новую блакіроўку Starlink для ўкраінскіх вайскоўцаў на фронце. У кантэксце перамоўнага працэсу гэта выглядае як вяртанне да ранейшых метадаў ціску на Кіеў.

Разлік, відаць, палягае ў тым, што абмежаванне крытычна важных магчымасцяў прымусіць Украіну пагадзіцца з выстаўленымі патрабаваннямі, перш за ўсё тэрытарыяльнымі. Аднак такая логіка зыходзіць з дапушчэння, што ўкраінскія ўступкі самі па сабе здольныя спыніць вайну.

Судзячы па падыходзе амерыканскай адміністрацыі, тэрытарыяльнае пагадненне павінна адкрыць шлях да спынення баявых дзеянняў, пасля чаго можна будзе пераходзіць да гандлю з Расіяй і выгадных эканамічных праектаў. Трамп, у сваю чаргу, атрымае магчымасць абвясціць, што выканаў абяцанне завяршыць вайну.

Але Украіна пакуль не дэманструе гатоўнасці прымаць любыя патрабаванні на якіх заўгодна ўмовах. Таму перамоўны працэс, імаверна, застанецца складаным, а спробы паскорыць яго ціскам на адзін бок не ліквідуюць галоўных супярэчнасцяў.

Найбольш відавочным вынікам цяперашніх перамоваў пакуль выглядаюць дамоўленасці аб маштабным абмене палоннымі, які можа стаць найбуйнейшым за ўсе папярэднія гады. Абмяркоўваюцца і іншыя гуманітарныя ініцыятывы. Гэта важныя напрамкі, здольныя даць канкрэтны вынік нават пры адсутнасці палітычнай дамоўленасці.

Аднак у пытанні самога міру бакі па-ранейшаму фіксуюць сур'ёзныя разыходжанні, і гуманітарны прагрэс пакуль не азначае збліжэння іх пазіцый адносна ўмоў завяршэння вайны.

Перамовы маглі б прасоўвацца хутчэй, калі б Злучаныя Штаты аказвалі ціск не толькі на Украіну, але і на Расію. Аднак адміністрацыя Трампа, відаць, не лічыць неабходным узмацняць ціск на Пуціна, паколькі разлічвае ў будучыні актыўна развіваць з ім гандлёвыя адносіны.

Імкненне любым коштам захаваць перспектыву такога супрацоўніцтва фактычна запавольвае перамоўны працэс. Масква атрымлівае падставы лічыць, што Вашынгтон зацікаўлены ў аднаўленні адносін настолькі, што будзе дамагацца ўступак перш за ўсё ад Кіева.

У гэтым кантэксце дызельнае пагадненне паміж Трампам і Пуціным магло даць Крамлю дадатковыя аргументы на карысць зацягвання вайны. Калі працяг агрэсіі не перашкаджае дамаўляцца аб выгадным эканамічным узаемадзеянні, у расійскага кіраўніцтва застаецца надзея дасягнуць большага, не змяняючы сваёй палітыкі.

Пуцін атрымлівае стымул чакаць новых уступак і разлічваць на спрыяльны для сябе вынік. Таму жаданне амерыканскай адміністрацыі наладзіць адносіны з Масквой пакуль хутчэй падсілкоўвае расійскія чаканні, чым падштурхоўвае яе да завяршэння вайны.

Сур'ёзных падстаў для аптымізму на цяперашнім этапе няшмат. Само працягванне перамоваў і магчымыя гуманітарныя дамоўленасці важныя, але яны яшчэ не сведчаць пра гатоўнасць Расіі адмовіцца ад патрабаванняў, несумяшчальных з украінскім суверэнітэтам.

Разам з тым разлік на тое, што Украіна ўрэшце прыме любыя ўмовы, таксама не апраўдваецца. Рана ці позна Расіі давядзецца прызнаць рэальнасць існавання суверэннай украінскай дзяржавы, навучыцца жыць з гэтым фактам і ўлічваць яго ва ўсіх далейшых геапалітычных планах.

Пётр Олещук, доктар палітычных навук, прафесар КНУ імя Тараса Шаўчэнкі, спецыяльна для сайта Charter97.org

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com