20 лiстапада 2026, Пятніца, 16:03
Падтрымайце
сайт
Сім сім,
Хартыя 97!
Рубрыкі

Псіхолагі: Чалавечыя каштоўнасці змяняюцца двойчы на год

Псіхолагі: Чалавечыя каштоўнасці змяняюцца двойчы на год

У залежнасці ад пары года.

Чатыры з дзесяці базавых чалавечых каштоўнасцяў (канфармнасць, улада, дасягненні і дабразычлівасць) змяняюцца двойчы на працягу года. Пра гэта ў PLOS One паведаміла група псіхолагаў з Універсітэта Брытанскай Калумбіі на чале з Радхай Базаз, якая вывучыла адказы амаль 32 тысяч амерыканцаў за 13 гадоў.

Як праводзілі даследаванне і што высветлілі

Навукоўцы выкарысталі апытальнік каштоўнасцяў Шварца: гэта стандартны тэст з 57 пытанняў, які ацэньвае дзесяць базавых чалавечых каштоўнасцяў. Даныя за 2007–2020 гады згрупавалі ў 52 тыднёвыя кропкі «тыповага» каляндарнага года і вылучылі рэгулярную сезоннасць. Пасля 14 пераразлікаў сезонныя ваганні выявіліся толькі ў чатырох каштоўнасцях.

Канфармнасць, то бок стрымліванне дзеянняў і пабуджэнняў, здольных нашкодзіць іншым або парушыць сацыяльныя нормы і чаканні, дасягае максімуму ў лютым–сакавіку, а мінімуму — у жніўні–верасні. Улада і дасягненні, гэта значыць імкненне да сацыяльнага статусу і асабістага поспеху, найбольш моцна выяўленыя ў студзені і пачатку лютага, а другі пік прыпадае на ліпень. У дабразычлівасці два роўныя пікі: у красавіку і кастрычніку.

Чым тлумачаць цыклы і чаму гэта важна

Прычыны такіх ваганняў аўтары тлумачаць асцярожна. Рост канфармнасці яны звязваюць з хуткай зменай даўжыні светлавога дня: вясной і восенню ён павялічваецца або скарачаецца больш чым на дзве хвіліны ў суткі. Гэта, паводле іх версіі, узмацняе адчуванне нестабільнасці і цягу да звыклых нормаў.

Студзеньскі пік улады і дасягненняў аўтары называюць «эфектам новага старту»: пасля 1 студзеня людзі ахвотней ставяць мэты.

Цыкл дабразычлівасці з пікамі ў красавіку і кастрычніку растлумачыць складаней.

Даследчыкі мяркуюць, што падобныя сезонныя цыклы могуць уплываць на рэпрадуцыруемасць псіхалагічных даследаванняў. Яны таксама здольныя скажаць крос-нацыянальныя параўнанні, калі апытанні праводзяць у розныя пары года.

Напісаць каментар

Таксама сачыце за акаўнтамі Charter97.org у сацыяльных сетках

▲