Беларуска прапанавала ўвесці новы від адпачынку

Меркаванні жанчын па гэтым пытанні падзяліліся.

«Першыя пяць дзён я пастаянна плакала, потым стала крыху лягчэй», — так адна з беларускіх жанчын апісвае ў сацсетцы свой стан пасля страты цяжарнасці. А паводле слоў Таццяны (імя зменена), якая звярнулася ў рэдакцыю Onlíner, часу бальнічнага пасля перапынення цяжарнасці на раннім тэрміне па медыцынскіх паказаннях ёй ледзь хапіла на фізічнае аднаўленне, да працы вяртацца дзяўчына маральна не была гатовая. Яна падзялілася сваімі думкамі з карыстальнікамі Threads і просіць заканадаўча замацаваць спецыяльны адпачынак для такіх выпадкаў. Меркаванні жанчын у каментарыях да паста падзяліліся: хтосьці падтрымлівае ідэю Таццяны пра тое, што аднаўленне душэўных сіл патрабуе часу, а хтосьці лічыць, што «на працы неяк прасцей адцягнуцца». Разбіраемся, на які тэрмін у Беларусі даюць бальнічныя пры страце цяжарнасці на розных тэрмінах і якія магчымасці для адпачынку прадастаўляе працоўнае заканадаўства.

«Далі дазвол вяртацца да працы, нібыта я перахварэла звычайнай ВРВІ»

Наша чытальніца Таццяна звярнулася ў рэдакцыю з сцвярджэннем, што «бальнічнага, выдадзенага на час знаходжання ў стацыянары, хапае толькі на фізічнае аднаўленне і то не цалкам, а на пражыванне гора часу не застаецца». Мы папрасілі дзяўчыну расказаць падрабязней пра тое, што з ёй адбылося.

— У мяне неразвіваючаяся цяжарнасць на шостым тыдні. Гэта выявілі пры маніторынгу ўзроўню ХГЧ: пасля перыяду «калыванняў», калі гармон то ўзнімаўся, то зніжаўся, лічбы ў выніку пайшлі ўніз. Правялі УГД: росту эмбрыёна і сэрцабіцця не было, пацвердзілі неразвіваючуюся цяжарнасць. Але, шчыра кажучы, да гэтага часу чаканне і ілжывая надзея выматалі мяне мацней, чым сам дыягназ, — распавядае Таццяна.

Перапыненне цяжарнасці, паводле слоў дзяўчыны, адбылося медыкаментозным спосабам у адной са сталічных бальніц. Яна сцвярджае, што выпісалі яе на дзявяты дзень:

— Гэта было медыкаментознае перапыненне, якое суправаджалася наймацнейшымі сутаргападобнымі болямі. Увесь гэты час я правяла ў палаце, чакаючы выніковага УГД. У панядзелак мяне нарэшце ўзрадавалі: усё выйшла, чыста.

— Вам жа далі бальнічны?

— Лісток непрацаздольнасці мне выдалі толькі на час знаходжання ў стацыянары. У бальніцы я спытала, ці магчымы выпіск з «адкрытым» бальнічным, які я змагла б працягнуць у паліклініцы. Урач адназначна сказала: «Не, выпісваць з «адкрытым» лістком непрацаздольнасці мы не маем права». Пры гэтым у мяне ўсё яшчэ ідзе кроў.

Я выйшла за браму бальніцы абсалютна разбітая. Мне далі дазвол вяртацца да працы, нібыта я перахварэла звычайнай ВРВІ.

Але я страціла цяжарнасць, прайшла праз пекла нявызначанасці, гарманальныя зрывы і боль страты. <...> Я павінна вярнуцца да працоўных задач, робячы выгляд, што нічога не адбылося?

Сутнасць праблемы, якую я хачу данесці, якраз у тым, што гэты бальнічны пакрывае толькі фізічнае знаходжанне ў бальніцы. Ён не пакрывае эмацыянальнае аднаўленне. Калі жанчына выходзіць са стацыянара, яе цела часта яшчэ крывіць і аднаўляецца, але, што яшчэ страшней, — яна эмацыянальна раздушаная.

— Якое абгрунтаванне вы бачыце для адпачынку пасля перапынення цяжарнасці і якая працягласць такога адпачынку вам здаецца прымальнай?

— Я лічу, што адпачынак пасля страты цяжарнасці павінен быць асобным відам сацыяльнай падтрымкі жанчын і аплачвацца ў поўным аб'ёме.

Аргументы простыя:

Фізіялогія. Гэта сур'ёзная гарманальная перабудова, якая б'е па арганізме не горш за хваробу. Нярэдка крывацёкі працягваюцца пасля выпіскі яшчэ тыдзень-два. Калі ў жанчыны фізічная праца, сітуацыя можа быць цяжэйшай.

Псіхалогія. Выкідка або неразвіваючаяся цяжарнасць — гэта найцяжэйшая псіхалагічная траўма, суадносная са стратай блізкага чалавека. У некаторых краінах (напрыклад, у Новай Зеландыі, Ірландыі, на Тайвані і іншых) аплатныя адпачынкі пасля страты цяжарнасці ёсць.

Практыка іншых краін

Сапраўды, у Новай Зеландыі адпачынак у сувязі са стратай цяжарнасці аднесены да катэгорыі адпачынкаў у выпадку цяжкай страты. Паводле афіцыйнага партала ўрада, работнікі маюць права як мінімум на 3 дні аплатнага адпачынку ў выпадку перапынення цяжарнасці на любым тэрміне. Права распаўсюджваецца як на саму жанчыну, так і на яе партнёра.

На Тайвані працягласць адпачынку з прычыны перапыненай цяжарнасці залежыць ад тэрміну цяжарнасці:

звыш 3 месяцаў — 4 тыдні.

ад 2 да 3 месяцаў — 1 тыдзень.

да 2 месяцаў — 5 дзён.

Наймальнік абавязаны прадаставіць гэтыя дні, але выплата 100% заработку прадугледжана толькі для тых, хто адпрацаваў больш за 6 месяцаў, і гарантавана законам толькі пры страце цяжарнасці на тэрміне больш за 3 месяцы. Пры меншых тэрмінах налічэнне аплаты рэгулюецца ўнутранымі правіламі кампаній і Законам аб працоўных стандартах (можа аплачвацца часткова як бальнічны або не аплачвацца).

У Ірландыі правілы выразна размяжоўваюць раннюю страту і страту на больш позніх тэрмінах. Так, калі перапыненне цяжарнасці адбываецца на тэрміне ад 23 тыдняў або пры масе плода ад 400 грамаў, жанчына мае права на стандартны аплатны адпачынак па цяжарнасці і родах — 26 тыдняў (плюс да 16 тыдняў дадатковага неабплатнага адпачынку), а партнёр — на 2 тыдні. Пры страце на больш ранніх тэрмінах (да 23 тыдняў) у цяперашні час жанчыны карыстаюцца звычайным аплатным бальнічным.

— Жанчына павінна мець права на 7—14 дзён спакою пасля стацыянара, — лічыць наша чытальніца Таццяна. — Пасля выхаду з бальнічнай палаты, дзе яна знаходзілася ў пастаянным напружанні, ёй жыццёва неабходна вярнуцца ў бяспечнае месца. Недарэмна ж кажуць, што дома і сцены лечаць. Вядома, калі камусьці прасцей спраўляцца з горам, скіруйшыся ў працу, — гэта іх асабістае права. Але ў кожнай жанчыны павінен быць выбар. Гэты час патрэбны, каб прыйсці ў сябе фізічна, магчыма, атрымаць дапамогу псіхолага, падтрымку родных, а не гераічна «трымаць твар» на працы.

У каментарыях да паста меркаванні жанчын наконт прадастаўлення такога адпачынку падзяліліся.

Якія нормы ўстаноўлены ў Беларусі? Бальнічны і адпачынак

У Беларусі спецыяльнага «адпачынку ў сувязі са стратай цяжарнасці» з фіксаванай колькасцю дзён у законе няма. Аднак працоўнае і медыцынскае заканадаўства прадастаўляе альтэрнатыўныя механізмы рэабілітацыі, якія наўпрост залежаць ад тэрміну, на якім цяжарнасць перапынілася.

У Мінздароўі нам пацвердзілі, што ў залежнасці ад тэрміну і асаблівасцей перапынення цяжарнасці жанчына атрымлівае лісток непрацаздольнасці:

1. Штучнае перапыненне цяжарнасці.

Да 12 тыдняў па жаданні жанчыны (ранні тэрмін):

тэрмін часовай непрацаздольнасці пры правядзенні штучнага перапынення цяжарнасці метадам вакуум-аспірацыі вызначаецца на 1 каляндарны дзень (дзень маніпуляцыі),

пры правядзенні аборту на тэрміне цяжарнасці да 10 тыдняў — не больш як на 2 каляндарныя дні,

на тэрміне цяжарнасці ад 10 да 12 тыдняў — не больш як на 3 каляндарныя дні.

Пры наяўнасці ўскладненняў паводле вынікаў экспертызы часовай непрацаздольнасці названы тэрмін падаўжаецца да аднаўлення працаздольнасці. Па медыцынскіх і сацыяльных паказаннях (незалежна ад тэрміну, але да 22 тыдняў) — на ўвесь перыяд непрацаздольнасці, але звычайна ад 3 да 10 дзён і больш пры ўскладненнях.

2. Спантанная выкідка (неразвіваючаяся цяжарнасць).

Лісток непрацаздольнасці выдаецца на ўвесь перыяд лячэння — звычайна ад 3 да 10 дзён, пры ўскладненнях — паводле вынікаў экспертызы часовай непрацаздольнасці.

Родаразрашэнне пасля 22 тыдняў цяжарнасці:

Пры родах, што наступілі да 30 тыдняў цяжарнасці (або да 27 тыдняў цяжарнасці ў жанчын, якія пастаянна пражываюць і/ці працуюць на тэрыторыі радыяцыйнага забруджання), ЛН па цяжарнасці і родах выдаецца з дня родаў на 140/160 каляндарных дзён адпаведна.

У выпадку нараджэння мёртвага дзіцяці ЛН выдаецца на 70 каляндарных дзён.

На тэрміне 30 тыдняў цяжарнасці жанчынам адначасова выдаецца лісток непрацаздольнасці па цяжарнасці і родах на 126 каляндарных дзён і на тэрміне 27 тыдняў цяжарнасці — жанчынам, якія пражываюць і (або) працуюць на тэрыторыі радыяцыйнага забруджання, — на 146 каляндарных дзён. Гэты лісток непрацаздольнасці можа быць працягнуты ў далейшым у выпадку ўзнікнення ўскладненняў падчас цяжарнасці, родаў або ў пасляродавы перыяд (пастанова Мінздароўя ад 07.12.2011 №119). Калі страта цяжарнасці адбываецца пасля 30 тыдняў, раней выдадзены лісток непрацаздольнасці не анулюецца і не скарачаецца.

Журналісты таксама звярнуліся да юрысткі Таццяны Рэвінскай з просьбай растлумачыць, якім чынам жанчына можа адпачыць ад працы, калі пасля заканчэння бальнічнага ў сувязі са стратай цяжарнасці ёй патрэбны дадатковы час на аднаўленне маральных сіл.

— Сацыяльны адпачынак — гэта важная гарантыя, якая прадастаўляецца работніку звыш яго асноўнага працоўнага адпачынку. Яго мэта — даць чалавеку магчымасць вырашыць сямейныя, адукацыйныя або бытавыя пытанні без страты працоўнага месца.

Магчымасць пайсці ў сацыяльны адпачынак не залежыць ад пасады, стажу, формы ўласнасці кампаніі або таго, працуе работнік на паўстаўкі ці на поўную занятасць.

У адрозненне ад працоўнага адпачынку, сацыяльны нельга перанесці на наступны год або замяніць грашыма. Калі работнік не выкарыстаў яго ў бягучым каляндарным годзе, права анулюецца — у тым ліку і пры звальненні.

— Заканадаўствам прадугледжаны шырокі пералік сацыяльных адпачынкаў. Найбольш распаўсюджаныя — гэта адпачынкі па цяжарнасці і родах, па доглядзе за дзіцем да 3 гадоў, адпачынак бацьку пры нараджэнні дзіцяці, а таксама кароткатэрміновыя адпачынкі без захавання заработнай платы па сямейных абставінах (арт. 190 ПК).

У Працоўным кодэксе няма дакладнага вызначэння, што менавіта з'яўляецца «сямейна-бытавымі прычынамі». На практыцы да іх звычайна адносяць:

вяселле самога работніка або яго дзяцей,

пахаванне блізкага сваяка,

пераезд у новую кватэру або маштабны рамонт,

суправаджэнне дзіцяці ў першы клас 1 верасня і інш.

Галоўнае правіла: паважнасць нагоды заўсёды ацэньвае сам наймальнік.

Кіраўнік мае поўнае права адмовіць, калі палічыць прычыну недастаткова важкай для пропуску працы.

— Па агульным правіле працягласць адпачынку па сямейна-бытавых прычынах (згодна з арт. 190 ПК) не можа быць большай за 30 каляндарных дзён на працягу каляндарнага года. У названы тэрмін не залічваюцца каляндарныя дні іншых адпачынкаў без захавання заработнай платы, у тым ліку дні адпачынкаў за свой кошт, якія наймальнік абавязаны прадаставіць работніку (арт. 189 ПК), адпачынкаў у сувязі з атрыманнем адукацыі (арт. 216 ПК) і інш.

Аднак большая працягласць адпачынку (больш за 30 дзён у годзе) можа быць афіцыйна замацавана ў калектыўным дагаворы, пагадненні або іншых лакальных прававых актах кампаніі (напрыклад, у Палажэнні аб адпачынках). Калі ў арганізацыі прыняты такія дакументы, наймальнік зможа на законных падставах адпусціць работніка на больш працяглы тэрмін (ч. 1 арт. 190 ПК).

— А можна папрасіць у наймальніка працоўны адпачынак?

— Калі работнік не хоча губляць у грашах і браць адпачынак «за свой кошт», па дамоўленасці з наймальнікам ён можа выкарыстаць для тых жа сямейна-бытавых мэтаў невыкарыстаную частку свайго асноўнага працоўнага адпачынку.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com