«Крым цягне Расію на дно»

Жыхары пачалі пакідаць акупаваны паўвостраў.

Член Меджліса крымскататарскага народа, кіраўнік Крымскататарскага рэсурснага цэнтра Эскендэр Барыеў у эфіры Radio NV распавёў пра сістэмныя ўдары па Крыму, энергетычны і паліўны крызіс на паўвостраве і пра праблемы, якія гэта нараджае.

— У Севастопалі і Бахчысарайскім раёне прагрымелі выбухі. Іх было чуваць практычна па ўсёй тэрыторыі Крыму. Раскажыце пра ўкраінскія ўдары.

— У цэлым хачу сказаць: за апошнія месяцы ў Крыму практычна ў кожным рэгіёне адбываюцца выбухі, людзі чуюць прылёты БПЛА. Таму жыхары Крыму ўжо кажуць, што абстаноўка вельмі няспакойная і што вайна супраць Украіны вельмі выразна адчуваецца і там.

Выбухі адбываюцца ў розных рэгіёнах. Хачу нагадаць: калі мы кажам пра Севастопаль — там ёсць вайсковыя часткі, ЦЭЦ, лагістычныя цэнтры. Ёсць і сістэмы СПА.

Неслучайна атакі адбываюцца менавіта ў гэтых рэгіёнах — каб парушыць або прыпыніць іх лагістыку, а таксама забеспячэнне Узброеных Сіл РФ і іх атакі ў бок Украіны. Таму падобныя выбухі ў Крыму адбываюцца сістэмна.

— Аб чым сведчаць гэтыя ўдары, які яны маюць характар? Наколькі яны частыя і сістэмныя — вы ўжо адказалі: цяпер яны вельмі частыя, вельмі сістэмныя, і мясцовыя жыхары ўсё больш адчуваюць на сабе, што вайна прыйшла і ў Крым.

— Калі казаць пра Сакскі раён, то аэрадром Новафёдараўка — гэта вайсковы аэрадром. Там перыядычна з’яўляюцца іх самалёты. Вельмі важна знішчаць радыёлакацыйныя сістэмы, бо менавіта з іх дапамогай яны спрабуюць кантраляваць неба над Крымом. Каб атакі былі больш дакладныя і выніковыя, гэтыя сістэмы неабходна разбураць, таму Сілы абароны Украіны гэта і робяць. Яны атакуюць менавіта стратэгічныя і вайсковыя аб’екты.

Што датычыцца поўначы Крыму, то акупанты спрабуюць збіваць БПЛА перш за ўсё менавіта там; пры гэтым абломкі падаюць у розных месцах, у тым ліку трапляючы і ў грамадзянскія аб’екты. Такія дзеянні расійскіх акупантаў і Узброеных Сіл РФ, а таксама іх наступствы.

Таму, калі мы гаворым пра насельніцтва паўночнага Крыму, то людзі ўжо пачынаюць задумвацца пра ад’езд; ужо назіраецца тэндэнцыя перамяшчэння з паўночнага Крыму ў цэнтральны — да сваякоў — або да поўнага выезду з паўвострава. Такія звесткі ёсць. Гэта звязана як з пастаяннымі сістэмнымі атакамі і адсутнасцю вады і электрычнасці, так і з верагоднасцю пачатку мабілізацыі пасля выбараў у верасні 2026 года.

Хоць ужо зафіксаваны дзясяткі выпадкаў уручэння позваў. Ідзе гаворка не проста пра прапанову падпісаць кантракт, а менавіта пра позвы на мабілізацыю — перадумовы для гэтых працэсаў ужо існуюць. І адбываецца гэта на фоне атак. З аднаго боку, людзі пачынаюць прыстасоўвацца, але з другога — адчуваюць небяспеку і страх, незалежна ад таго, якую пазіцыю займаюць жыхары Крыму: прарасійскую ці праўкраінскую.

Але калі мы гаворым пра нашых украінскіх грамадзян, яны чуюць і бачаць, што Украіна працягвае змагацца за Крым.

І вяртаючыся да удараў: у самім Севастопалі ёсць аэрадром Бельбек. Каб змяншаць колькасць атак з боку Крыму па тэрыторыі Украіны, неабходна знішчаць такія вайсковыя аб’екты, як Новафёдараўка, аэрадром у Гвардзейскім, аэрадром, пабудаваны імі ў Джанкое, і аб’екты ў Севастопалі. Гэта трэба для таго, каб звесці да мінімуму атакі балістычнымі ракетамі ў бок Украіны.

— З-за ўкраінскіх удараў па транспартнай і нафтавай інфраструктуры паўвострава ў Крыме ўзнік востры паліўны крызіс. Ці працягваецца ён цяпер? Растлумачце, калі ласка, якая сітуацыя з бензінам на запраўках і якія кошты на паліва?

— Яны робяць усё, каб максімальна забяспечыць Крым палівам, бензінам. Бо тут узнікла сістэмная праблема з электра- і водазабеспячэннем. Я ўжо казаў пра паўночны Крым; хачу дадаць, што і на паўднёвым Крыме — у Судаку, у ялцінскім рэгіёне, у Алушце, у некаторых раёнах — святла не бывае тыднямі, па чатыры дні.

Хоць цяпер з’явілася інфармацыя, што бензін зноў у наяўнасці. Ён даступны ў абмежаванай колькасці, а ў некаторых гарадах кошт нават знізіўся да 100 рублёў за літр. У сярэднім жа бензін цяпер каштуе — калі яго ўдаецца набыць — прыкладна 270−299 рублёў за літр.

Пакуль [расійскі дыктатар Уладзімір] Пуцін пры ўладзе, Крым для яго — сакральнае месца і пытанне палітычнага іміджу, як і Керчанскі мост. Яны будуць спрабаваць рабіць усё, каб датіраваць цану на бензін. Чаго б ім гэта ні каштавала — спрабаваць дастаўляць бензін у Крым, кампенсаваць складзеную сітуацыю. Як бы цяжка ім ні было, яны стараюцца гэта рабіць.

Але мы бачым, што пры ўсім гэтым утрыманне Крыму таксама мае вельмі моцны ўплыў на агульную эканоміку РФ. Пытанне толькі ў тым, як доўга яны змогуць яго ўтрымліваць.

Калі казаць пра эканоміку Крыму, то цяпер мы бачым, што прапанова нерухомасці там перавышае попыт, у той час як раней сітуацыя была адваротнай. Малы і сярэдні бізнес у Крыме пачынае закрывацца. Нягледзячы на тое, што адпачывальнікі прыязджаюць, іх вельмі мала, і гэта адбіваецца на эканоміцы Крыму, а таксама на сярэднім і малым бізнесе.

Калі казаць пра поўнач Крыму — гэта сельская гаспадарка. Тут Крым становіцца ўсё больш цяжкім каменем на шыі РФ. Гэта адбываецца дзякуючы сістэмнай працы Сіл абароны Украіны. Для нас вельмі важна, каб Крым — як камень, а не як медаль — усё мацней цягнуў на дно саму Расію і каб гэта садзейнічала перамозе Украіны.

— І яшчэ наконт электрычнасці. Мы памятаем пра маштабны энергетычны крызіс у Крыме; раскажыце, ці працягваюцца аварыйныя адключэнні святла? Як гэта адбываецца?

— Найбольш складаная сітуацыя — на поўначы Крыму, у паўночна-ўсходніх і паўночна-заходніх рэгіёнах.

Што да цэнтральнага рэгіёну — перадусім буйных гарадоў, такіх, як Сімферопаль і Севастопаль, — там святло адключаюць на некалькі гадзін, але ўсё ж стараюцца забяспечваць электразабеспячэнне. Чаму спрабуюць завозіць бензін? Каб знайсці любыя спосабы забяспечыць працу з дапамогай генератараў.

Але, як я ўжо казаў, і на паўднёвым узбярэжжы Крыму святла не бывае не проста па некалькі гадзін, а па некалькі дзён. Яны спрабуюць перакідваць рэсурсы, распрацоўваюць праграмы, згодна з якімі пры адсутнасці святла больш за 48 гадзін могуць выплачваць 15 тысяч рублёў. Але потым святло на кароткі час уключаюць — і адмаўляюцца выплачваць людзям кампенсацыю.

Аднак гэта мае сур’ёзны ўплыў на эканоміку, асабліва калі ідзе гаворка пра фермы і птушкафабрыкі, што працуюць на поўначы Крыму. Узнікаюць маштабныя сістэмныя праблемы, звязаныя з забеспячэннем вадой і электраэнергіяй. Паводле наяўнай інфармацыі, фермары вымушаныя забіваць жывёлу і птушку, каб хоць нешта прадаць і атрымаць хоць нейкую выручку. Яны не паспяваюць сабраць ураджай на тэрыторыі паўночнага Крыму.

Усё гэта ў цэлым уплывае на сітуацыю. Аднак нельга сказаць, што там няма прадуктаў харчавання — яны ёсць, але гэта пачынае адбівацца і на коштах. І калі такая сітуацыя захаваецца, то з кожным днём яна будзе пагаршацца. Бо хуткапсавальныя прадукты трэба дзесьці захоўваць, выкарыстоўваючы генератары, а высокі кошт бензіну таксама ўплывае на бізнес.

Таму многія прадпрыемствы пачынаюць закрывацца. Гэта тэндэнцыя, дынаміка якой імкліва нарастае. Такім чынам, гэта будзе ўплываць і на агульную сітуацыю.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com