Чаму Пуцін спрабуе паказальна знішчыць Кіеў
- Віталь Портнікаў
Расійская імперская логіка не змянілася з часоў Батурына.
13 лістапада 1708 года. Войскі пад камандаваннем царскага фаварыта Аляксандра Меншыкава захопліваюць гетманскую сталіцу Батурын. Яны дэманстратыўна, з асаблівай жорсткасцю спальваюць горад і забіваюць усіх мірных жыхароў — вядома, нават не спрабуючы высветліць, хто ў гэтай вайне падтрымліваў цара, а хто — гетмана.
Падобныя забойствы мірнага насельніцтва — звыклая для Маскоўскай дзяржавы практыка. Сама гісторыя гэтай дзяржавы як асобнага ўтварэння (тады яшчэ з цэнтрамі ў Суздалі і Уладзіміры-на-Клязьме) пачалася з разрабавання Кіева войскамі, сабранымі князем Андрэем Багалюбскім, сынам Юрыя Даўгарукага.
Летапісцы-сучаснікі з жахам апісвалі рабаванне горада, згвалтаванні жанчын, забойствы мірных жыхароў і падпалы цэркваў. Пры гэтым сам Багалюбскі — падобна да цяперашняга Пуціна — нават не прэтэндаваў на ўладу ў Кіеве і пакінуў сталіцу Русі пад кіраваннем свайго брата Глеба. Гэты дзікі пагром пераканаў усіх, што для кіраўнікоў Залесся Кіеў канчаткова ператварыўся ў чужы горад, які можна толькі рабаваць і знішчаць.
«З Андрэем Багалюбскім вялікарос упершыню выйшаў на гістарычную сцэну» (цытата расійскага гісторыка Ключэўскага — NV).
8 лютага 1918 года ў Кіеў уваходзяць бальшавікі на чале з Міхаілам Муравёвым. Чырвоныя ўчыняюць у горадзе сапраўдны тэрор, расстрэльваюць людзей тысячамі — і зусім не толькі воінаў украінскіх армій. Яны рабуюць, гвалцяць, спальваюць.
Таму ў новых атаках на Кіеў, у спробе Пуціна ператварыць украінскую сталіцу ў прыфрантавы горад, няма нічога новага і нават дзіўнага. Прымусіць Украіну адмовіцца ад супраціву праз знішчэнне яе сталіцы — гэта класіка расійскага ўяўлення пра «перамогу».
У 1708 годзе сталіцай гетманскай пратдзяржавы быў маленькі Батурын — і яго практычна сцёрлі з твару зямлі: горад, які мы наведваем сёння, — гэта ўжо новае паселішча на руінах, што засталіся пасля пагрому. А ў 1918 годзе, як і цяпер, украінскай сталіцай быў і застаецца Кіеў — таму спрабуюць знішчыць менавіта яго, прычым дэманстратыўна.
Чаму менавіта сталіцу? Расія — сталіцацэнтрычная дзяржава. Справа не ў Маскве як такой, а ў месцы знаходжання стаўкі кіраўніка. Мы кажам, што ўсё круціцца вакол Масквы, — але да пераносу бальшавіцкай сталіцы ў Маскву ўсё круцілася вакол Санкт-Пецярбурга або Петраграда. Бальшавікі захапілі ўладу ў сталіцы, і ніякі супраціў Масквы ўжо не меў ніякага рэальнага значэння — пачалося «трыумфальнае шэсце савецкай улады».
У 1991 годзе Масква падтрымала Ельцына, а не мяцежнікаў з Крамля, — і фактычная падтрымка рэваншу з боку гаспадароў расійскай правінцыі путчыстам не дапамагла.
Расія ўспрымае іншыя дзяржавы як структуры, выбудаваныя вакол уласных сталіц. З гэтага пункту гледжання знішчыць Кіеў — значыць знішчыць Украіну. Запалохаць Кіеў — значыць запалохаць Украіну. Менавіта таму Пуцін планаваў бліцкрыг як захоп Кіева: ён быў упэўнены, што пасля змены ўлады ў сталіцы ўся Украіна прысягне калабарацыяністам — падобна таму, як уся Расія заўсёды прысягала таму, хто захопліваў уладу ў Маскве або Пецярбургу, нават калі гэта быў відавочны самазванец.
Вядома, страшна жыць у Батурыне, на які рухаецца войска асалавелага Меншыкава. Страшна жыць у Кіеве, на які накіраваныя расійскія дроны і ракеты. Але ж Украіна — гэта больш, чым Кіеў. Украіна — гэта не горад і нават не тэрыторыя, якую трэба «зачысціць» ад нязгодных. Гэта — ідэя народа і яго свабоды.
І гэтага расіянам — ад Андрэя Багалюбскага да Уладзіміра Пуціна — проста не дадзена зразумець.
Віталь Портнікаў, Facebook
Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe
Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com
