Кітайцы ігнаруюць «Сілу Сібіры-2»

Кітайцы абмежаваліся агульнымі, ветлівымі, але ні да чаго не абавязваючымі словамі.

Ёсць усё ж сэнс звяртацца да публікацый расійскіх СМІ (сродкаў масавай ідыятызацыі)! Убачыў у стужцы навін такі загаловак: «Кітай гатовы прасоўваць цеснае супрацоўніцтва з Расіяй па газаправодзе «Сіла Сібіры-2».

Крыніца — праўладнае агенцтва «Фінам». Чытаю ў недаўменні саму навіну: няўжо ў Пекіне далі дабро на праект, які Пуцін ледзь не слёзна пры кожнай сустрэчы з Сі Цзіньпінам умольваў прыняць? Няўжо на кароткіх перамовах у Бішкеку просьба Пуціна была, нарэшце, задаволеная?

Не.

Прасоўваць падрыхтоўчыя працы

Кітайцы абмежаваліся агульнымі, ветлівымі, але ні да чаго не абавязваючымі словамі, не жадаючы нават узгадаць злашчасную «Сілу Сібіры-2» як прыклад канкрэтнага супрацоўніцтва. Вось што сказаў, калі верыць іншаму пуцінскаму рупару, «РИА Новости», афіцыйны прадстаўнік МЗС КНР Го Цзякунь:

Пад стратэгічным кіраўніцтвам лідараў дзвюх дзяржаў Кітай і Расія ажыццяўляюць цеснае супрацоўніцтва ў розных галінах, у тым ліку ў энергетыцы.

І дадаў, што Пекін гатовы працаваць з Масквой над далейшым паглыбленнем практычнага супрацоўніцтва на аснове прынцыпаў узаемнай павагі і ўзаемнай выгады.

У перакладзе на чалавечую мову гэта азначае, што ў кітайскія планы «Сіла Сібіры-2» пакуль не ўваходзіць, і цяжка сказаць, ці ўвойдзе увогуле.

Варта нагадаць: у сакавіку гэтая пазіцыя атрымала афіцыйнае пацвярджэнне ў праекце плана развіцця КНР на 2026–2030 гады. У задачы на пяцігодку ўвайшло вось што: пабудаваць Далёкаўсходні газаправод Расія — Кітай, другую лінію газаправода «Сычуань — Усход» і прасоўваць падрыхтоўчыя працы па Цэнтральным маршруце «Расія — Кітай».

Далёкаўсходні газаправод, пад які ўжо падпісаны кантракт на 12 млрд кубаметраў газу ў год, павінен быць уведзены ў эксплуатацыю ў 2027 годзе. «Сычуань — Усход» — унутрыкітайскае пашырэнне інфраструктуры паставак газу з Сярэдняй Азіі, а «Цэнтральны маршрут» і ёсць гіпатэтычна разглядаемая «Сіла Сібіры-2».

Словы «прасоўваць падрыхтоўчыя працы» можна трактаваць як заўгодна, але, відаць, гаворка ідзе проста пра працяг перамоўнага працэсу, што цягнецца ўжо шмат гадоў і ніяк не зрушвае справу з мёртвай кропкі. Ніякіх беззваротных рашэнняў кітайцы не прынялі, хоць у верасні і падпісалі з «Газпрамам» мемарандум — без якой-колечы канкрэтнасці, які ў Маскве паспяшаліся назваць «абавязваючым».

Тры стымулы

Для Пуціна «Сіла Сібіры-2» — не проста навязлівая ідэя. Ён не раз — яшчэ ў пачатку 2000-х — заяўляў пра намер злучыць газатранспартную інфраструктуру на захадзе Расіі з трубаправоднай газавай сеткай (якая тады яшчэ не існавала) на ўсходзе. Гэта дасць Расіі магчымасць перанакіроўваць экспартныя патокі газу з захаду на ўсход і наадварот у залежнасці ад цэнавай кан'юнктуры, тлумачыў Пуцін.

Толькі вось гэтая схема наўрад ці з'яўляецца важкім аргументам, каб пераканаць кітайскі бок у прывабнасці расійскіх планаў. Пуцін нібыта загадзя папярэджвае Кітай, што можа пазбавіць яго паставак газу або скараціць экспарт, калі еўрапейцы прапануюць вышэйшую цану. Роля буфернага, а не пастаяннага спажывца наўрад ці задаволіць Кітай.

Вар'яцкае рашэнне расійскага прэзідэнта вывесці «Газпрам» з яго асноўнага экспартнага рынку ў Еўропе пакінула Кітай у тэарэтычнай ролі адзінага буйнага пакупніка расійскага газу і дало Пекіну выдатную магчымасць дыктаваць Маскве цэнавыя і іншыя ўмовы паставак.

Другая прычына настойлівых спробаў расійскіх перамоўшчыкаў прасоўваць «Сілу Сібіры-2» — памылка «Газпрама» пры заключэнні кантракта 2014 года на пастаўкі газу па першай «Сіле Сібіры». Абяцалі давесці штогадовы аб'ём экспарту да 44 млрд кубаметраў, але не ўлічылі рэальны патэнцыял радовішчаў Чаянда і Кавыкта, якія не пацягнуць такую здабычу на працягу абяцанага па кантракце перыяду ў 30 гадоў. Да ўжо дзеючай «Сілы Сібіры» давядзецца падцягваць велізарныя аб'ёмы газу з Ямала, а пракладку ратавальнага (і дарагога) магістральнага трубаправода можна апраўдаць толькі тым, што ён пацягнецца яшчэ і ў Манголію і Кітай.

Трэцім стымулам для прасоўвання праекта «Сілы Сібіры-2» з'яўляюцца інтарэсы расійскіх кампаній — вытворцаў газавых труб вялікага дыяметра (ТВД). Паводле даных крыніц у гэтых кампаніях, яшчэ ў 2005 годзе Пуцін з «патрыятычных» меркаванняў даручыў ім стварыць у Расіі вытворчасць такіх труб, бо ў той перыяд «Газпрам» быў вымушаны закупляць іх у Японіі, Германіі і Украіне. Кіраўнікі кампаній выказвалі сумневы ў мэтазгоднасці выдаткаў на стварэнне такіх вытворчасцяў, бо ўнутраны попыт на ТВД быў патэнцыйна невялікі. Пуцін запэўніў іх, што попытам ён іх забяспечыць — і неўзабаве з'явіліся такія праекты магістральных газаправодаў, як «Паўночны паток», «Паўднёвы паток» (пасля — «Турэцкі паток»), калідор «Ямал — Таржок», траса ад Сахаліна да Уладзівастока і, нарэшце, «Сіла Сібіры».

Цяпер, пакуль не прынята канчатковае рашэнне па «Сіле Сібіры-2», створаныя ў Расіі лішнія магутнасці па вытворчасці ТВД прастойваюць, і расійскае кіраўніцтва адчувае пэўны ціск з боку металургаў, якія маюць патрэбу ў новых буйных газатранспартных праектах для рэалізацыі трубнай прадукцыі — хай нават і непатрэбных, камерцыйна правальных для газавай галіны.

Не бяры або не плаці

Што да кітайцаў, то свой нацыянальны газавы баланс яны закрываюць без «Сілы Сібіры-2» і могуць разглядаць гэты маршрут выключна як запасны варыянт — калі раптам ваенна-палітычная абстаноўка ў свеце прывядзе да скарачэння паставак вадкаванага прыроднага газу морам.

Паведамленні СМІ, што кітайскі бок настойвае на цане газу на ўзроўні ўнутрырасійскіх тарыфаў, праверыць не ўяўляецца магчымым.

У любым выпадку стратэгічны падыход Пекіна да праекта, калі яго пачатак і будзе калі-небудзь узгоднены, цалкам зразумелы і разумны: няхай расіяне самастойна за свой кошт будуюць у сябе ўсё, што хочуць ажно з самага Ямала ў Манголію, а мы прымем у сябе столькі газу, колькі нам будзе трэба, і па тых цэнах, якія вызначым самі.

Калі наогул прымем гэты газ.

Міхаіл Круціхін, The Moscow TImes

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com