У расійскіх школах амаль палова настаўнікаў аказалася старэй за 50 гадоў
1- 7.09.2026, 10:22
Іх няма каму замяніць.
У расійскіх школах усё мацней адчуваецца дэфіцыт маладых педагогаў. Каля 45% настаўнікаў на гэты момант ва ўзросце старэй за 50 гадоў, тады як спецыялістаў маладзейшых за 30 — усяго 15%, пішуць «Известия».
Паводле ацэнкі Інстытута адукацыі НІУ ВШЭ, колькасць пачынаючых педагогаў з 1987 года скарацілася амаль у два разы, а ў 2020/21 навучальным годзе ў школах адбыўся дэмаграфічны пералом: выкладчыкаў ва ўзросце за 60 стала больш, чым тых, каму яшчэ не споўнілася 30. Паводле слоў старшыні прафсаюза «Учитель» Дзмітрыя Казакова, маладыя людзі адмаўляюцца працаваць педагогамі з-за нізкіх заробкаў, цяжкіх умоў працы і частых рэформаў у сферы адукацыі. Пры гэтым выкладчыкі сталага ўзросту — часта людзі з прафесійным выгараннем, якія шмат перапрацоўваюць, дадаў Казакоў. «Замяніць настаўнікаў сталага ўзросту няма каму. Яны працягваюць працаваць не толькі таму, што на настаўніцкую пенсію немагчыма жыць, але і з гуманістычнай мэтай: «А хто, калі не я?!» — патлумачыў педагог з Хабараўска Вячаслаў Пільнікаў.
З-за дэфіцыту маладых настаўнікаў шмат якім школам не стае настаўнікаў-прадметнікаў па матэматыцы, інфарматыцы і англійскай мове, адзначае акадэмічны дырэктар школы «Летово» Яраслаў Казанаў. «Настаўнік інфарматыкі можа пайсці ў IT або сумежныя лічбавыя прафесіі. Моцны выкладчык англійскай — працаваць у анлайн-школах, рэпетытарстве, карпаратыўным навучанні. Матэматыкі, фізікі, хімікі запатрабаваныя не толькі ў школе, але і ў іншых прафесійных напрамках», — патлумачыла HR-дырэктарка мультысервіснай кампаніі Newstaff Алеся Борматова. Паводле яе слоў, недахоп педагогаў можа абярнуцца нестабільнасцю ў навучанні і большай залежнасцю ад рэпетытараў.
У той жа час істотная розніца ва ўзросце можа перашкаджаць даверу і ўзаемаразуменню паміж вучнямі і выкладчыкамі. «У педагогаў старэйшага ўзросту менш матывацыі вывучаць нешта новае. Каб разумець сучасных дзяцей і падлеткаў, трэба быць у гэтым асяроддзі, размаўляць на той жа мове, перакладаць складаную мову навукі і школьнай дысцыпліны на зразумелую дзіцяці. І з гэтым, вядома, узнікаюць праблемы», — адзначыў галоўны эксперт Цэнтра агульнай і дадатковай адукацыі ім. А.А. Пінскага НІУ ВШЭ Сяргей Заір-Бек.
Пры гэтым школьнікі ўсё часцей успрымаюць педагогаў сталага ўзросту як «падручнік, што гаворыць», а не як настаўніка, кажа спецыялістка псіхалагічнай платформы Alter Таццяна Пряхіна. Таксама, паводле яе слоў, з-за выгарання і эмацыйнага спусташэння педагогі менш праяўляюць эмпатыю да вучняў, рэзка рэагуюць на памылкі і правіны. Усё гэта негатыўна адбіваецца на ўсіх удзельніках школьнай сістэмы, падсумавала экспертка.