Бунт на Палессі: «Апошняе хочуць забраць!»

Палешукі не збіраюцца аддаваць возера Нацыянальнаму парку без бою.

Нацыянальны парк «Прыпяцкі» хоча пашырыць свае тэрыторыі за кошт далучэння буйнага беларускага возера Чырвонае, што ў Жыткавіцкім раёне, а таксама трохкіламетровай зоны яго ўчастка. Але ў гэтых планаў вялікая колькасць праціўнікаў. Мясцовыя жыхары ўпэўненыя: калі ў нацпарка атрымаецца ажыццявіць задуманае, то яны свайго возера больш не ўбачаць. Кажуць, такое тут ужо адбывалася, піша tut.by.

На беразе Чырвонага ўдзень у панядзелак неспакойна. Некалькі дзясяткаў мужчын розных прафесій, сацыяльнага становішча і роду заняткаў аб'ядналіся, каб абараніць тое, што так дорага кожнаму. Яшчэ да Новага года над Палессем пранеслася пагалоска: возера ў свае ўладанні хоча займець нацыянальны парк «Прыпяцкі». У рукі людзям трапіў адпаведны праект указа прэзідэнта.

З тых часоў палешукі страцілі спакой і сон, а ў розныя міністэрствы і ведамствы паляцелі лісты нават не з просьбамі - з патрабаваннем не чапаць Чырвонае. Людзі спадзяюцца дастукацца да кіраўніка і распавесці яму пра рэальнае становішча спраў.

Возера Чырвонае (Князь-возера) - трэцяе па плошчы возера ў Беларусі. Размешчанае за 20 кіламетраў ад Жыткавіч, каля вёскі Пухавічы. Плошча вадаёма - 40 кв. км, даўжыня - 11 км, шырыня - 3,5 км.

У 2010 годзе ўказам прэзідэнта частка возера (1,1 тысячы га) для вядзення паляўнічай гаспадаркі была перададзеная ў бязвыплатнае карыстанне Нацпарку «Прыпяцкі».

З 2015 года 3,1 тысячы га паляўнічых угоддзяў возера знаходзіцца ў арэндзе ў Жыткавіцкага лясгаса, а з 2017 года Чырвонае з мэтай вядзення аматарскай і прамысловай лоўлі рыбы арандуе ААТ «Жыткавічыхімсэрвіс». Дарэчы, прадпрыемства штогод здабывае з возера блізу 100 тон рыбы, яшчэ 30 тон вылоўліваюць рыбакі-аматары.

Кажуць, гэта той рэдкі выпадак, калі дзейнасцю арандатараў і рыбакі, і мясцовыя жыхары задаволеныя. Часовыя гаспадары прывялі возера ў парадак, пачысцілі, усталявалі на тэрыторыі альтанкі і зарыбілі. Пры гэтым кошты на туры для паляўнічых і рыбаловаў не кусаліся.

Адносіны абвостраныя да мяжы

- Нашы прадпрыемствы выйгралі тэндар, навялі парадак, а тут раптам прыходзіць «дзядзька» і просіць яму ўсё гэта аддаць! - абураюцца на беразе мужчыны.

Сказаць, што яны катэгарычна супраць перадачы возера новаму ўладальніку, - нічога не сказаць. Людзі папярэджваюць: адносіны паміж мясцовымі жыхарамі і кіраўніцтвам нацпарка ўжо не першы год абвостраныя, і Чырвонае яны «аддаваць без бою не збіраюцца».

Мясцовыя жыхары ўпэўненыя, што з прыходам новага гаспадара яны не змогуць нават наведваць Чырвонае, на якім многія з іх выраслі. Прыклады ўжо маюцца.

- 60% тэрыторыі нашага раёна ўжо перададзеныя Нацыянальнаму парку «Прыпяцкі». Гэта сельгасугоддзі, раллі, вадаёмы, лясы. Людзі ў раёне практычна пазбаўленыя магчымасці паляваць, лавіць рыбу і нават збіраць грыбы і ягады. Усе ў акрузе абнесена высокімі платамі і шлагбаўмам. У Чарацянцы «Прыпяцкі» адабраў у нас возера Млынок - адпачынак і лоўля рыбы там ужо шмат гадоў забароненыя. Каля Палянкі ў лес мы зайсці таксама не можам, усё ў агароджах, - кажа жыхар Жыткавічаў Сяргей.

Мясцовыя кажуць, што ў сённяшніх арандатараў атрымліваецца галоўнае - зарабляць на рыбалцы і паляванні, спраўна папаўняючы раённы бюджэт, і не крыўдзіць пры гэтым простых людзей. Колькасць жа дарожных лістоў, выдадзеных на паляванне на сваіх тэрыторыях нацпарка «Прыпяцкі» мясцоваму насельніцтву, за апошнія гады можна пералічыць па пальцах.

- Падніміце руку, хто хоць раз з вас здолеў у «Прыпяцкага» купіць тур?

- Няма тут такіх! Усе туры толькі для чыноўнікаў і сяброў [генеральнага дырэктара Нацыянальнага парка «Прыпяцкі» Сцяпана] Бамбізы, - адклікаецца натоўп.

- А кошты якія! Калі ў лясгасе тур на паляванне - 6 рублёў, у «хімсэрвіса» парыбачыць столькі ж каштуе, то ў нацпарку - 20.

- Возера - гэта не толькі наш вольны час, для многіх яшчэ і пражытак, тут жа самі ведаеце заробкі якія. Жыццё цяжкае, а яны і апошняе ў нас хочуць забраць, - абураюцца прысутныя.

У Жыткавіцкім лясгасе і «Жыткавічыхімсэрвісе» кажуць, што пакуль ніякіх афіцыйных пра перадачу Чырвонага яны не бачылі, такім чынам, і хвалявацца рана. Хоць «не для друку» прызнаюцца: настрой у апошнія дні так сабе.

- У нас дамова арэнды на дзесяць гадоў. Мы ўклалі ў возера грошы і, вядома, зацікаўлены, каб працягваць працаваць, - кажа дырэктар «Жыткавічыхімсэрвіса» Ігар Галавач.

У самым нацпарку ж асцярогі мясцовых жыхароў назвалі «абсурднымі» і папрасілі «не нагнятаць».

- Сёння ўсё, што робіцца для пашырэння угоддзяў, - выключна ў інтарэсах захавання прыроды для людзей. Ні пра якія агароджы прамовы і быць не можа. Як аматарская, так і прамысловая лоўля рыбы на возеры Чырвонае будзе ажыццяўляцца без ўмяшання нацыянальнага парку. Акрамя таго, на ўгоддзі, што перадаюцца, мы плануем для мясцовага насельніцтва знізіць кошт паляўнічых тураў, - запэўнівае гендырэктар Нацыянальнага парку «Прыпяцкі» Сцяпан Бамбіза.

Але мясцовыя не вераць. Пытаюцца: а што перашкаджала зрабіць вось гэта ўсё з той часткай тэрыторыі, якая ў арэндзе ў нацпарка яшчэ з 2010 года? Чаму нешта павінна змяніцца менавіта цяпер?..