Пад Мінскам знайшлі вельмі рэдкі грыб
- 21.10.2026, 11:59
У шэрагу краін яго лічаць ядомым.
Жыхар вёскі Парубкі Мядзельскага раёна Франц Ціхановіч падчас грыбнога палявання заўважыў незвычайны аб’ект, падобны на згорнутую змею: буйны, плямісты, пругкі і халодны навобмацак. Знаходка аказалася рэдкім грыбам з Чырвонай кнігі Беларусі, паведаміла раённая газета «Нарачанская зара».
Самастойна вызначыць від мужчына не змог і звярнуўся па дапамогу да спецыялістаў. На месца выехалі журналісты выдання: яны сфатаграфавалі грыб, вымералі яго і зафіксавалі каардынаты. Узор перадалі ў лабараторыю міколагіі Інстытута эксперыментальнай батанікі імя В. Ф. Купрэвіча НАН Беларусі.
Навукоўцы вызначылі, што гэта кальвацыя гіганцкая (Calvatia gigantea), якую таксама называюць галовачам гіганцкім або пархаўкай гіганцкай. Від унесены ў Чырвоную кнігу Беларусі і адносіцца да III катэгорыі нацыянальнай прыродаахоўнай значнасці: гэта рэдкі грыб, папуляцыя якога патрабуе аховы.
Асаблівасць знойдзенага экзэмпляра — плямістая ўзорыстая паверхня, падобная да змеінай скуры. Менавіта з-за такой афарбоўкі грыб спачатку прынялі за нешта зусім іншае. Чаму ў яго з’явіўся незвычайны малюнак, пакуль яшчэ трэба высветліць. Узор плануюць захаваць у гербарыі інстытута.

Галовач гіганцкі — адзін з самых буйных прадстаўнікоў грыбнога царства. Яго пладаноснае цела нагадвае вялікі, часам крыху прыплясканы шар без звыклых шляпкі і ножкі. Паводле даных Чырвонай кнігі Беларусі, дыяметр грыба можа дасягаць 50–60 сантыметраў.
Маладыя экзэмпляры звычайна белыя звонку і ўнутры. Па меры паспявання мякаць жаўцее, затым становіцца аліўкава-бурай і ператвараецца ў парашкападобную масу спор. Як тлумачаць спецыялісты Дэпартамента аховы прыроды штата Місуры, з узростам паверхня грыба можа растрэсквацца, а ўнутраная тканіна паступова змяняе колер.
Грыб сустракаецца ў ліставых лясах, на лугах, палях і нават у парках. Паводле звестак Чырвонай кнігі, у Беларусі яго знаходзілі ў 16 раёнах. Пладаносныя целы звычайна растуць паасобку, значна радзей — групамі па два-тры экзэмпляры. Пры гэтым грыб можа надоўга знікнуць з месца, дзе яго знаходзілі раней.
У шэрагу краін кальвацыю гіганцкую лічаць ядомай, але толькі маладыя экзэмпляры з аднастайнай белай мякаццю. Паводле даных міколагічнага блога Карнельскага ўніверсітэта, з узростам унутраная частка жаўцее і бурэе, і такія грыбы для ежы ўжо не прыдатныя.
У Беларусі збіраць гэты від нельга незалежна ад узросту і памеру, бо ён знаходзіцца пад аховай.