Так сабе Ялта, або Сустрэча прайгралых

ЗША, Кітай і Расія нічога падзяліць не могуць, таму што яны дэ-факта — былыя звышдзяржавы.

Набліжальную (магчымую, усе ў напружанні) сустрэчу прэзідэнта ЗША Дональда Трампа, старшыні КНР Сі Цзіньпіна і расійскага ўзурпатара Уладзіміра Пуціна каментатары з розных бакоў ужо пахрысцілі «другою Ялтай» — у тым сэнсе, што, маўляў, збяруцца лідары галоўных сусветных дзяржаў і падзеляць свет на сферы ўплыву, як напрыканцы Другой сусветнай вайны на паўстагоддзя падзялілі свет ЗША, Вялікабрытанія і Савецкі Саюз — Рузвельт, Чэрчыль і Сталін.

Я не надта люблю развагі ў тэрмінах «Амерыка хоча», «Кітай не можа», «Расія вымушана». Такія развагі грунтуюцца на ілжывай пасылцы, быццам краіны маналітныя ў сваёй палітычнай волі, дзейнічаюць паслядоўна і рацыянальна. На самой жа справе — наадварот! — іх разрываюць супярэчнасці, яны прымаюць рашэнні, прама супрацьлеглыя тым, што былі прынятыя напярэдадні, і даволі часта проста робяць глупствы. Альбо марнаслаўныя глупствы, альбо зласлівыя глупствы — у залежнасці ад таго, якая менавіта глупства дамінуе ў галаве таго ці іншага палітычнага лідара.

І ўсё ж давайце ўявім сабе, што вось Амерыка, Кітай і Расія збяруцца і… І што? Падзеляць свет?

Ох, наўрад ці!

Ялцінская канферэнцыя лютага 1945 года адбывалася ў тых умовах, калі ўсе тры бакі, што ўдзельнічалі ў перамовах, бясспрэчна ўжо выйгравалі вайну. Брытанія перажыла беспрэцэдэнтныя бамбардзіроўкі Лондана, адваявала Афрыку, дасягнула татальнай перавагі ў небе і на моры.

Амерыка заваявала Ціхі акіян, заняла палову Італіі, ды яшчэ і даканчвала распрацоўку атамнай бомбы.

Савецкі Саюз імкліва страціў чвэрць сваёй тэрыторыі і гэтак жа імкліва адваяваў яе, ды яшчэ і трэць Еўропы ў дадатак…

На той момант яны ўжо ўзялі верх над вермахтам, найбольш дасканалай ваеннай машынай 1940-х гадоў. Ялта была канферэнцыяй пераможцаў, сапраўдных пераможцаў, рэальных звышдзяржаў, кожная з якіх магла б прэтэндаваць на сусветнае панаванне, але занадта дорага абышлося б гэтае панаванне любой з трох бакоў.

Цяпер — зусім іншая справа.

Калі сустрэча Трампа, Сі і Пуціна адбудзецца, гэта будзе сустрэча прайгралых. Сустрэча лідараў трох дзяржаў, якія па старой звычцы, можа, і хацелі б прэтэндаваць на сусветнае панаванне, але не могуць, бо відавочна на вачах у ўсяго свету прайграюць супернікам з зусім іншай вагавой катэгорыі.

За той час, які спатрэбіўся Сталіну (а насамрэч яго ваеначальнікам), каб адцягнуць войскі да Волгі, а потым ізноў давесці да Віслы і Одэра, пуцінскія войскі не здолелі ўзяць не толькі данецкія Славянск і Краматорск, але і Малую Токмачку, вёску ў Запарожскай вобласці. Не будзем ужо прыгадваць гэтаму анекдатычнаму «уладару свету» і паразу ў Сірыі, і амаль нулявы рост уласнай эканомікі, і чаргі па бензіне ў стылі эпохі застою. Крыві праліў шмат, а сваіх крывавых планаў не здзейсніў. «Чыжыка з'еў», як напісаў бы Салтыкоў-Шчадрын.

Амерыка не змагла перамагчы Іран. Амерыка — Іран! Не будзем ужо згадваць Трампу нядаўнюю паразу ў Афганістане, яна ўсё ж была не ў час ягонага царствавання, але відавочна, што з барадастымі хлопцамі наймацнейшае войска свету спраўляецца не надта.

Кітай павярцеў ваенныя вучэнні вакол Тайваня — і адступіў: аказаўся астраўчок не па зубах.

Адным словам, выходзіць так сабе Ялта. Канферэнцыя сусветных лідараў, чые арміі толькі што не змаглі перамагчы куды больш слабых, у разы, на парадкі больш слабых супернікаў.

Так і ўяўляю сабе гэтыя перамовы:

— Валодзя, уяві, гэты хлопец з'явіўся ў авальны кабінет у світары! Як у яго можна адабраць Краматорск — ён жа ў світары? Супраць світара не папрэш. Няма метадаў супраць світара, згадзіся.

Або:

— Доні, зразумеў бы ты: нельга перамагчы Іран, у іх у галоўнай Кнізе напісана, што Алах даў жалеза менавіта ім. Усё жалеза, разумееш? Калі надта моцна на іх ціснуць, іх Бог адбярэ ў нас жалеза — да апошняга цвіка.

Або:

— Цзінь, ну сам падумай, навошта вам Тайвань? Вас мала. Вас раз-два — і пералічыць па пальцах.

Мне здаецца памылковым уяўляць сабе будучую магчымую сустрэчу Трампа, Сі і Пуціна як падобную да Ялты канферэнцыю, на якой можа зайсці гаворка пра рэальны падзел свету. Правільней уяўляць гэтую сустрэчу як спробу стварыць сумеснае прадпрыемства па адгрызанні асабліва ласых кавалачкаў (праўда, шматмільярдных) у свету, які цалкам выйшаў з-пад кантролю звышдзяржаў.

І яшчэ: сёння Ялта — украінскі горад, акупаваны Расіяй. Так сабе сімвал для якіх бы там ні было перамоваў.

Так сабе Ялта.

Валерый Панюшкін, The Moscow Times

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com