16 лiстапада 2026, панядзелак, 14:50
Падтрымайце
сайт
Сім сім,
Хартыя 97!
Рубрыкі

Разгаданы сакрэт таго, як Зямля стала планетай, прыдатнай для жыцця

Разгаданы сакрэт таго, як Зямля стала планетай, прыдатнай для жыцця

Навукоўцы патрацілі стагоддзі, спрабуючы высветліць, як узнікла жыццё.

Гісторыя налічвае мільярды гадоў, і за гэты час адбылося ўсяго два маштабныя перыяды гораўтварэння, і, што характэрна, кожны з іх супадаў з рэзкім ростам біялагічнай разнастайнасці. Аднак некаторыя навукоўцы лічаць, што гэта не выпадковасць: верагодна, менавіта гэтыя магутныя ўсплёскі гораўтварэння дазволілі жыццю прайсці шлях ад аднаклетачных арганізмаў да той дзівоснай складанасці, часткай якой з'яўляемся і мы, — піша IFLScience (пераклад — «Фокус»).

Навукоўцы патрацілі стагоддзі, спрабуючы высветліць, як узнікла жыццё на планеце, а некаторыя з іх увогуле сцвярджаюць, што гэта не самае важнае пытанне. Улічваючы, як хутка з'явіліся першыя клеткі пасля таго, як Зямля астыла настолькі, што на ёй стала магчымым існаванне жыцця, можна меркаваць, што гэтая падзея была не такой ужо неверагоднай. Больш за тое, некаторыя эксперты лічаць, што гэты працэс даволі распаўсюджаны ва Сусвеце.

З іншага боку, спатрэбілася каля трох мільярдаў гадоў, каб гэтыя раннія аднаклетачныя арганізмы пачалі фарміраваць шматклеткавыя формы жыцця — прынамсі больш развітыя, чым калоніі страматалітаў.

Паводле слоў доктара Маттэйса Сміта з Універсітэта Брытанскай Калумбіі, магчыма, самым складаным этапам на шляху да нашага з'яўлення было не ўзнікненне жыцця як такога, а набыццё ім складанасці. Калі тэорыя верная, разгадка можа хавацца глыбока ў нетрах Зямлі.

Чым вышэй узнімаюцца горы, тым хутчэй яны руйнуюцца, а гэты працэс насычае акіяны пажыўнымі рэчывамі. Аднак узнікае пытанне: чаму гораўтварэнне не было раўнамерным на працягу ўсёй гісторыі планеты?

Доктар Сміт з калегамі лічаць, што працэсы ў нетрах планеты з цягам часу прывялі да з'яўлення больш высокіх гор. Лічыцца, што гэта зрабіла Зямлю прыдатнай для жыцця, забяспечыўшы яе пажыўнымі рэчывамі, неабходнымі для ўзнікнення і росквіту жывых арганізмаў.

Такія пажыўныя рэчывы, як фосфар, неверагодна важныя, аднак да таго, як тры мільярды гадоў таму пачалі расці высокія горы, гэтыя элементы былі «замкнёныя» ў зямной кары, а ў акіянах назіраўся іх востры дэфіцыт. Усё змянілася з паявай высокіх горных хрыбтоў. Хоць горы руйнуюцца даволі хутка — з-за чаго іх сучасная вышыня мала што гаворыць пра мінулае, — метамарфічныя пароды дазваляюць аднавіць умовы, у якіх яны сфармаваліся. Напрыклад, навукоўцы могуць высветліць, якой вышыні павінны былі быць горы, каб стварыць ціск, неабходны для ўтварэння пэўных мінералаў.

Навукоўцы мяркуюць, што абодва перыяды ўзмоцненага росту гор супадаюць з важнымі вяхамі ў гісторыі Зямлі. Паводле слоў сааўтара даследавання, доктара Доувэ ван Хінсбергена з Утрэхцкага ўніверсітэта, першы этап актыўнага росту, магчыма, упершыню прывёў да з'яўлення абшырных участкаў сушы, а другі — падняў горныя хрыбты на каласальную вышыню.

Такім чынам, навукоўцы лічаць, што горы адыгралі значна больш важную ролю ў ператварэнні нашай планеты ў прыдатную для жыцця, чым лічылася раней.

Напісаць каментар

Таксама сачыце за акаўнтамі Charter97.org у сацыяльных сетках

▲