Беларусы ў Польшчы: Цяпер у нас ёсць свой кавалачак лесу

Былы палітвязень і яго каханая будуюць экаўёску каля мяжы з роднай краінай.

У эміграцыі сустрэць каханне, купіць хутар і зрабіць там месца сілы беларусаў. «Салідарнасць» распавядае гісторыю былога палітвязня Сяргея Гуні і яго каханай Наталлі.

У Беларусі ў Сяргея быў свой дамок у вёсцы з вялікім курніком і мара стварыць экаўёску. Гэтыя планы зламалі затрыманне ў 2022 годзе і два гады ў няволі, пасля якіх ён быў вымушаны з’ехаць з краіны.

У Польшчы былы палітвязень сустрэў Наталлю, якая таксама ўцякала ад рэпрэсій. Разам яны вырашылі быць не толькі парай, але і стварыць экаўёску.

Нядаўна беларусы набылі хутар на 30 сотак у польскім лесе. Там ёсць невялікі дом. Уся гаспадарка патрабуе вялізных укладанняў сіл і сродкаў, аднак пару гэта не палохае.

«Тут буду здзяйсняць тое, што не атрымалася ў сваёй краіне»

— Я загарэлася ідэяй мець свой дамок і хутар, таму што Сярожа пра гэта шмат гаварыў. Не далучыцца да ўсяго гэтага было немагчыма, бо насамрэч у эміграцыі вельмі сумуеш і па доме, і па прыродзе. Я наогул, пакуль не сустрэлася з Сяргеем, нават у лес як след не выязджала.

У нас супала прага да прыроды, да розных авантураў, такіх спантанных рашэнняў. Гэта мара — злучыцца з прыродай — спачатку была ў Сяргея, а потым стала нашай агульнай, мне вельмі захацелася дапамагчы яму ўсё ажыццявіць. І вось цяпер у нас разам шмат усялякіх розных ідэй, — з натхненнем распавядае Наталля.

Яна — спявачка, якая ў 2020 годзе выступала ў мінскіх дварах, з-за чаго пасля доўга заставацца ў краіне не магла. Даведаўшыся, што яе шукаюць сілавікі, разам з дачкой паспела выехаць за мяжу ў 2021 годзе.

Ён — за сваю грамадзянскую пазіцыю быў затрыманы і асуджаны на 2,5 года зняволення.

Год таму яны сустрэліся і цяпер будауюць свой маленькі свет у польскім лесе.

— Мара пра свой дамок сапраўды была ў мяне даўно, — прызнаецца Сяргей. — У Беларусі я спрабаваў яе рэалізаваць, у мяне ўжо быў дом і курнік. Я вельмі люблю птушак. Але там я ўсё гэта страціў і цяпер тут буду здзяйсняць тое, што не атрымалася ў сваёй краіне.

Я марыў, што да мяне ў экаўёску будуць прыязджаць людзі, у якіх няма свайго дамка на прыродзе, яны змогуць папражыць, прыемна правесці час, чамусьці навучыцца і адпачыць. Вось гэтай ідэяй я заразіў і Наталлю.

Пасля доўгага зняволення ідэя Сяргея стала, як ён кажа, больш аб’ёмнай і ператварылася ў бізнес-праект.

— Калі пасля вызвалення я змог уцячы з Беларусі, мне было не проста хочацца такіх жа ўмоваў, у якіх я жыў там да затрымання, пасля турмы я адчуваў вострую патрэбу апынуцца ў нейкім ціхім прыгожым месцы ў лесе на рэтрыт.

Упэўнены, гэтага хочуць многія былыя палітвязні. І калі ў мяне з’явілася магчымасць наблізіцца да сваёй мары, ужо з Наталляй мы вырашылі, што наш хутар стане такім месцам рэтрыту для любога палітвязня або для таго, хто вярнуўся з вайны. Я як ніхто разумею, што ім гэта трэба.

А каб утрымліваць гэты хутар, мы будзем запрашаць і звычайных турыстаў, але ўжо за грошы.

Як мы сабе ўяўляем свой куточак? Як вельмі ўтульнае месца, сапраўдны дамок у вёсцы з курачкамі і іншай жывёлай. Мы ўжо набылі яйкі для вываду куранят розных парод, а інкубатар я забраў свой з Беларусі.

— Мы паехалі на птушыны рынак — гэта нешта неверагоднае: там столькі розных парод курачак, і яны такія прыгожыя! — дзеліцца Наталля. — Мне безмерна цікава, што з усяго гэтага атрымаецца. Не дачакаюся, калі ў нас з’явяцца кураняты, каб ужо можна было з імі возіцца.

Мы хочам і самі атрымаць гэтыя эмоцыі, і ўсім, хто да нас будзе прыязджаць, таксама хочам даць такую магчымасць — дакрануцца да сапраўднай вёскі.

«Усяго 6 км да мяжы з роднай краінай»

— Як вы выбіралі свой дом?

— Буквальна на Google Map адзначылі, як нам падалося, закінутыя месцы, дзе сярод лесу тарчалі адзінокія дахі дамоў, і паехалі па навігатару ў разведку, паглядзець, што там насамрэч.

На месцы старалiся пагаварыць з тымі, хто жыве побач, высвятлялі гісторыю дамоў, каму яны належаць. І ў выніку спынілі свой выбар на гэтым дамку на Палессі, зусім недалёка ад Белавежскай пушчы, амаль на мяжы з Беларуссю, яе проста відаць.

Месцазнаходжанне хутара для абодвух было асабліва важным. Усяго 6 км да мяжы з роднай краінай сфармаваліся ў галоўны слоган месца — «Беларусь, у якую можна прыехаць».

— Увогуле Падляшша па менталітэце найбліжэйшае да нас, беларусаў. У нас аднолькавыя культурныя традыцыі, шмат агульнай гісторыі. І мы хочам у сябе на хутары візуалізаваць пэўныя элементы гісторыі і культуры.

— За колькі ў Польшчы можна купіць хутар з кавалкам лесу?

— Цэны розныя — ад 100 тысяч злотых (24 тысячы еўра) і да бясконцасці.

— Цяжка ці замежнікам набыць участак і нерухомасць у Польшчы?

— Не так складана, як мы чакалі. Здзіўлены, наколькі чыноўнікі адрозніваюцца ад беларускіх. У нас увогуле лепш нікуды не звяртацца з нестандартнымі амбіцыйнымі ідэямі.

У ўсіх ёсць строгія рамкі, і калі з’яўляецца праект, які патрабуе ад чыноўніка нейкіх рэальных дзеянняў, удзелу, у большасці выпадкаў вам аддадуць перавагу адмовіць, любая ініцыятыва іх палохае. Тут мы з такім не сутыкаліся.

Хлопцы прызнаюцца, што эйфарыя ад куплі ўласнага хутара хутка саступіла месца доўгаму спісу спраў. І ўчастак, і сам дом для аднаўлення патрабуюць вялікіх укладанняў сіл і сродкаў.

— Што датычыцца прафесійных навыкаў і інструментаў, дык у мяне практычна ўсё ёсць, і я шмат што ўмею, у тым ліку працую з дрэвам, — тлумачыць Сяргей. — У мяне ёсць вопыт аднаўлення старых дамоў, праўда, у такім дрэнным стане дамы мне яшчэ не трапляліся.

Вядома, прасцей было б яго знесці і паставіць нешта новае, але ўсё ж хочацца пакінуць гэтую аўтэнтычнасць. Зразумела, што многае давядзецца рабіць нанова, але сцены, прасякнутыя часам, а дому амаль 100 гадоў, застануцца.

У Польшчы асноўныя выдаткі — гэта ўсё ж праца. Тут дорага каштуе ўсё, што робяць рукамі. У нас усю працу я пастараюся зрабіць сам. У той жа час не адмаўляюся ад дапамогі аматараў і прафесіяналаў, якія захочуць нам дапамагчы.

Уражальны аб’ём прац Сяргея з Наталляй не палохае. Усё вольнае ад працы жыццё яны праводзяць на хутары. Спачатку пачалі прыводзіць у парадак участак. Як толькі пацяплела, там з’явілася тэхніка. Цяпер ён поўнасцю расчыстаны і засеяны газоннай травой.

— Добрая тэхніка здольная за некалькі гадзін зрабіць тое, на што рукамі спатрэбілася б некалькі месяцаў, — кажа суразмоўца «Салідарнасці». — Увогуле, планаў у нас, вядома, шмат, праграма-мінімум да канца лета — абсталяваць нейкі куточак для жыцця сабе і гасцям.

Асаблівую ўвагу прыцягвае адзін з першых аб’ектаў — курнік, які Сяргей зрабіў сам.

«Даведаўшыся нашу гісторыю вымушанай эміграцыі, палякі пішуць, як добра, што цяпер мы ў бяспецы»

Цяпер самі гаспадары могуць жыць толькі ў намёце, усталяваным у доме. Для паўнавартаснага жыцця ў ім давядзецца перарабіць каркас, дах, зрабіць усю знешнюю і ўнутраную аздабленне, у тым ліку перакласці печ.

Хлопцы разумеюць, што толькі за свае эмігранцкія заробкі будуць аднаўляць дом вельмі доўга, таму завялі TikTok, дзе распавядаюць пра ўсё, што адбываецца на хутары, і прапануюць паўдзельнічаць у праекце ўсім ахвотным — і грашовымі данатамі, і рукамі.

— За першы месяц у нас было 10 тысяч падпісчыкаў, адно відэа набрала 2,5 млн праглядаў. Першыя на просьбу аб дапамозе адгукнуліся палякі, — распавядаюць суразмоўцы. — Яны вельмі цёпла да нас ставяцца, падтрымліваюць, клічуць у госці, прапануюць прыехаць дапамагчы і нават пералічваюць грошы. Гэта вельмі натхняе працягваць.

Даведаўшыся нашу гісторыю вымушанай эміграцыі, палякі пішуць, як добра, што цяпер мы ў бяспецы. Гэта кранае да глыбіні душы.

Адзін чалавек напісаў, што ў яго засталося 2 тысячы плітак дакладна такой жа чарапіцы, як на нашым доме, і ён гатовы іх нам аддаць. Іншы паабяцаў прыехаць дапамагчы і прывезці розныя патрэбныя інструменты, якіх у нас няма.

Таксама праз сацсеткі нас знайшла адна з жыхарак нашага дома. Гэта жанчына правяла ў ім дзяцінства, бо тут жылі яе бабуля з дзядулем. Мы з ёй абавязкова сустрэнімся і даведаемся гісторыю гэтага месца.

Свой хутар беларусы назвалі «Мроя», таму што «па-беларуску гэта не проста мара, а ідэальная мара».

— У Польшчы мы, як і многія беларусы, туляемся па здымных кватэрах. Цяпер у нас ёсць свой кавалачак лесу, і мы гатовыя тут жыць нават у намёце, гатовыя ехаць пасля працы, каб зноў працаваць, каб наблізіцца да сваёй мары.

Наш дэвіз цяпер — вочы баяцца, а рукі робяць, — не пасуюць беларусы. — Усё ж у Польшчы, у адрозненне ад Беларусі, можна будаваць планы і гаварыць пра перспектывы.

Таму мы працягнем ствараць месца, дзе абавязкова захочуць пабываць і беларусы, і палякі.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com