Іран патрабуе «даніну» ад тэхнагігантаў ЗША
- 23.05.2026, 8:16
- 1,734
Тэгеран можа перарэзаць інтэрнэт-кабелі.
Іран плануе ўвесці падатак на інтэрнэт-трафік для найбуйнейшых тэхналагічных кампаній свету. Тэгеран хоча выкарыстоўваць падводныя кабелі ў Армузскім праліве як інструмент шантажу Захаду.
Аб гэтым паведамляе France 24.
Жарт пра «забаніць у Google» выйшаў на новы ўзровень пасля таго, як Іран прыгразіў «забаніць сам Google» і іншых тэхнагігантаў, калі яны не будуць плаціць «даніну» за інтэрнэт-кабелі ў Армузскім праліве. Пад удар, акрамя Google, трапілі Meta, Microsoft і Amazon.
Іранскія дзяржаўныя медыя называюць інтэрнэт-кабелі, пракладзеныя ў глыбінях Армузскага праліву, «скарбам на дне». Тэгеран цяпер хоча манапалізаваць рамонт і абслугоўванне гэтых сістэм.
Выкананне работ плануюць аддаць выключна іранскім кампаніям за плату ад кампаній ЗША. Тэхналагічныя гіганты будуць абавязаныя выконваць законы Ісламскай Рэспублікі.
Юрыдычная шэрая зона
Пад водамі праліву пралягаюць прынамсі сем кабеляў. Некаторыя з іх яшчэ не функцыянуюць, а Іран сцвярджае, што мае поўнае права на «даніну», бо ў праліве, маўляў, няма ніводнага сантыметра вады, якая належыць адкрытаму мору.
Прафесар Крысціян Бюгер з Капенгагенскага ўніверсітэта адзначае, што назіральнікі даўно чакалі правакацый у падводнай сферы. Аднак эксперты ставяць пад сумнеў правамернасць такіх патрабаванняў.
З усіх кабеляў толькі два знаходзяцца ў межах тэрытарыяльных вод Ірана — Falcon і Gulf Bridge International. Пра гэта кажа Ёнас Франкен з Тэхнічнага ўніверсітэта Дармштадта. Іншыя праходзяць праз зоны, дзе суверэнітэт Тэгерана абмежаваны.
Міжнароднае права мае лазейкі. Канвенцыя ААН па марскім праве не дае выразных адказаў на ўсе пытанні, што стварае шэрую зону. Прафесар Безіл Джэрманд адзначае слабасць пазіцыі Тэгерана:
«Усе дзяржавы захоўваюць свабоду пракладаць і абслугоўваць кабелі, таму юрыдычна Тэгеран не можа адвольна абмяжоўваць тэхнічнае абслугоўванне», — заявіў ён.
Рызыкі сабатажу і пашкоджанняў
Міжнародныя нормы рэдка спынялі Іран. Рэжым ужо парушаў камерцыйнае судаходства. Цяпер пад пагрозай лічбавыя патокі, і Тэгеран можа спакойна выкарыстоўваць іх як сродак прымусу.
Таксама існуе рызыка фізічнага пашкоджання кабеляў. Гэта можа адбыцца пад выглядам аварый або сабатажу. Падобныя інцыдэнты ўжо здараліся ў Балтыйскім моры, кажуць эксперты.
Аднак пашкодзіць кабелі ў Армузскім праліве цяжка. Дно тут пясчанае і ілістае, а крытычная інфраструктура звычайна закапана на некалькі метраў. Для яе разбурэння патрэбны час і спецыяльныя суда. Такія дзеянні лёгка заўважныя са спадарожнікаў, і тады іранскія караблі могуць стаць легітымнай мішэнню для ЗША.
Хто адчуе наступствы першым
Амерыканскія кампаніі маюць юрыдычную праблему. Санкцыі ЗША забараняюць большасць аперацый з Іранам, таму яны проста не змогуць, нават калі б і хацелі, легальна аплаціць гэтыя зборы.
Цікава, што падводныя сеткі пераважна забяспечваюць суседзяў Ірана. Найбольш пацерпяць:
Саудаўская Аравія;
Аб’яднаныя Арабскія Эміраты;
Катар.
Еўропа і ЗША амаль не адчуюць тэхнічных праблем. Але рэгіён можа апынуцца ў новым хаосе.
«Чым больш кабеляў будзе перарэзана, тым мацней будуць адчувацца наступствы з пункту гледжання больш павольнага злучэння і змяншэння прапускной здольнасці», — папярэджвае Бюгер.
У выніку адзначаецца, што ў Ірана, апрача ўплыву на сусветны нафтавы рынак, відавочна, ёсць яшчэ адзін туз у рукаве — у выглядзе лічбавага шантажу.