Навукоўцы: смех аказаўся найстаражытнейшай «тэхналогіяй» выжывання чалавека
- 30.05.2026, 12:22
Чаму мы смяемся?
Смех — гэта не проста рэакцыя на жарт, а адзін з найважнейшых механізмаў выжывання і сацыяльнай сувязі чалавека. Да такой высновы прыходзяць нейрабіёлагі, якія вывучаюць працу мазгу і ўплыў гумару на здароўе, піша Psychology Today (пераклад — сайт Charter97.org).
Даследаванні паказваюць, што ў мазгу існуюць адразу два механізмы смеху. Першы — свядомы: ён дазваляе чалавеку ўсміхацца або смяяцца «па камандзе». Другі запускаецца аўтаматычна эмацыйнымі цэнтрамі мазгу — таму шчыры смех немагчыма цалкам кантраляваць.
Навукоўцы лічаць, што смех з’явіўся ў ходзе эвалюцыі як сігнал бяспекі. Калі патэнцыйная пагроза аказваецца ілжывай, мазг выкарыстоўвае смех, каб паказаць навакольным — небяспекі няма. Паводле адной з тэорый, нават усмешка магла ўзнікнуць са старажытнага «перарванага» жэста пагрозы ў прыматаў.
Нейрабіёлагі падкрэсліваюць, што смех адыгрывае вялізную ролю ў развіцці дзяцей. Ужо ў першыя месяцы жыцця немаўляты праз усмешкі і смех фармуюць эмацыйную сувязь з бацькамі. Гэта дапамагае развіваць устойлівасць да стрэсу, сацыяльныя навыкі і эмацыйны інтэлект.
Карысць смеху пацвярджаецца і фізіялагічна. Падчас смеху зніжаецца ўзровень картізолу і адрэналіну — гармонаў стрэсу. Адначасова арганізм выпрацоўвае дафамін, сератанін, эндарфіны і аксытацын, якія звязаныя з пачуццём радасці і эмацыйнага камфорту.
Некаторыя даследаванні таксама паказваюць, што гумар паляпшае памяць у людзей сталага ўзросту і дапамагае лягчэй пераносіць цяжкія жыццёвыя перыяды.
Навукоўцы адзначаюць, што смех — гэта не проста забава, а старажытны біялагічны інструмент, які дапамагае людзям спраўляцца са стрэсам, умацоўваць сувязі і падтрымліваць псіхічнае здароўе.