Лукашэнку напякло галаву ў пойме Прыпяці

Дыктатар кінуўся касіць кусты і трысняг, каб «выратаваць Еўропу».

Яшчэ ўчора пойма ракі Прыпяць была ў забыцці. Але на фестывалі «Зоў Палесся» 15 жніўня 2026 года Аляксандра Лукашэнку асеніла як «земнага чалавека», і ў пойме ён убачыў, што гэта рэзервовы фонд Еўропы на выпадак кліматычнага апакаліпсісу.

«Я выдатна разумею, як земны чалавек, што гэтая пойма — наша будучыня. І не толькі беларусаў, можа быць, усёй Еўропы. Клімат робіцца ўсё больш сухім і гарачым, а ў нас такое багацце», — заявіў Лукашэнка.

Жыхарам Палесся, якія дагэтуль лічылі пойму Прыпяці ракой, балотамі, лугамі і складанай прыроднай сістэмай, прапанавана думаць больш маштабна: гэта, аказваецца, «будучыня ўсёй Еўропы». Праўда, «будучыня» ўжо паспела зарасьці, таму цяпер загадана тэрмінова яе касіць.

Еўропа можа спаць спакойна — касілку ўжо шукаюць

Лукашэнку абурыла зарастанне заводненых зямель дзікай расліннасцю. Паводле яго слоў, гаворка ідзе амаль пра 10 кіламетраў такіх тэрыторый. Пакідаць іх у цяперашнім стане ён назваў «недапушчальным марнатраўствам», нагадаўшы, што ў свеце мільёны людзей галадуюць.

Адсюль быў зроблены зямны высновак:

«Пойму трэба касіць. Нават калі не зможам сабраць сена. Бо будуць «джунглі», у якія ніколі нават нашы дзеці не забяруцца».

Увогуле, галоўная пагроза еўрапейскай будучыні вызначана: кусты і трысняг! Яшчэ 14 жніўня 2026 года падчас паездкі ў Жыткавіцкі раён Лукашэнка ўжо патрабаваў касіць поймы рэк «усюды», заявіўшы, што Беларусь страчвае велізарную колькасць зямель.

Тады ж высветлілася тэхнічная загваздка: звычайныя магутныя трактары для забалочаных тэрыторый падыходзяць прыблізна так жа добра, як камбайн для збору журавін. Таму было даручана распрацаваць спецыяльную малую тэхніку.

Цяпер на яе стварэнне хочуць прадугледзець грошы ў праграме развіцця Палесся. То-бок схема паступова набывае знаёмыя дзяржаўныя рысы: спачатку выяўляецца стратэгічная праблема, затым даецца даручэнне, потым спатрэбіцца новая тэхніка, фінансаванне і праграма. Засталося дачакацца міжведамаснай камісіі па выратаванні Еўропы ад трыснягу.

Пойма — не зарослы калгасны ўчастак

Пойма Прыпяці сапраўды мае велізарную каштоўнасць. Толькі гэтая каштоўнасць не зводзіцца да таго, колькі гектараў можна выкосіць і колькі рулонаў сена атрымаць. Беларуская частка Палесся ўключае буйныя натуральныя пойменныя і водна-балотныя комплексы Еўропы.

У 2023 годзе быў зацверджаны комплексны план кіравання басейнам Прыпяці. Такія тэрыторыі адыгрываюць важную ролю ў рэгуляванні воднага рэжыму, захаванні біяразнастайнасці і ўстойлівасці экасістэм да змены клімату.

Заказнік «Сярэдняя Прыпяць» з'яўляецца адной з найбуйнейшых асабліва ахоўных прыродных тэрыторый Беларусі і часткай унікальнай пойменнай сістэмы. Геаграфічныя даведачныя матэрыялы

Пры гэтым сам сенакос у пойме не абавязкова шкодзіць прыродзе. На асобных тэрыторыях кантраляванае касенне і выпас, наадварот, дапамагаюць захоўваць адкрытыя лугі і месцы пражывання птушак.

Пытанне таму не ў прымітыўным выбары «касіць ці не касіць». Пытанне — што менавіта касіць, дзе, калі, якім спосабам і дзеля чаго?

Бо паміж навукова абгрунтаваным доглядам за пойменнымі лугамі і прынцыпам «зарасло — значыць трэба скосіць» ёсць істотная розніца.

Адкуль раптам такі клопат?

Калі прыбраць размовы пра будучыню Еўропы, прычына выглядае значна больш празаічна. Улада хоча актыўней выкарыстоўваць пойменныя землі ў гаспадарцы, атрымліваць дадатковыя кармы і не дапускаць зарастання тэрыторый. Для гэтага спатрэбілася тэхніка, якая здольная працаваць там, дзе звычайны трактар вязне.

Узгадка Еўропы можа быць не проста прыгожай фігурай мовы. Мінску цяпер надзвычай важна аднавіць хаця б частку адносін з ЕС: без еўрапейскіх паслабленняў санкцыйны ціск застаецца балючым, а Беларусь ужо не першы год спрабуе намацаць глебу для новага таргу з Захадам.

Таму фразу Лукашэнкі пра тое, што пойма Прыпяці — «будучыня ўсёй Еўропы», можна разглядаць і як чарговы сігнал: Беларусь хоча паказаць, што яна Еўропе ўсё яшчэ патрэбная — цяпер не толькі транзітам, каліем або геаграфіяй, але яшчэ вадой, балотамі і кліматычнымі рэсурсамі.

Даказаў таго, што гэта быў загадзя пралічаны дыпламатычны пасыл, няма. Але ператварэнне за адзін дзень таннага пойменнага сена ў «будучыню Еўропы» выглядае занадта эфектна, каб цалкам ігнараваць палітычны падтэкст.

Лагіка старая: спачатку пераканаць суседа, што ў цябе знаходзіцца нешта важнае для яго будучыні, а потым ужо размаўляць пра супрацоўніцтва, санкцыі і цану ўзаемных саступак. На гэты раз у якасці дыпламатычнага актыву раптоўна выступіла Прыпяць.

Антон Міронавіч «Беларусы і рынак»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com