Названы аперацыі ЗСУ, якія ўвойдуць у падручнікі армій свету

Украіна перапісала асноўныя каноны вядзення вайны.

29 жніўня адзначаецца Дзень памяці абаронцаў Украіны, устаноўлены ў памяць пра бой пад Ілавайскам у жніўні 2014 года. «Фокус» распавёў пра бітвы з удзелам воінаў Сіл абароны Украіны, якія ўвойдуць у падручнікі армій свету.

Бітва за Кіеў

Бітва за Кіеў працягвалася ў першыя тыдні поўнамаштабнага ўварвання РФ: з 24 лютага па 1–2 красавіка 2022 года. Расійскія падраздзяленні пачалі наступ на сталіцу з двух напрамкаў — з боку Беларусі праз Чарнобыльскую зону і з боку Бранскай вобласці праз Чарнігаўскую і Сумскую вобласці. Сталіцу абаранялі падраздзяленні ЗСУ — 72-я асобная механізаваная брыгада (ОМБр) імя Чорных Запарожцаў, 4-я брыгада аператыўнага прызначэння НГУ «Рубеж», 80-я і 95-я ДШБр, 101-я асобная брыгада аховы ГШ, Цэнтр спецыяльных аперацый «А» СБУ, падраздзяленні ГУР, 112-я і 114-я брыгады ТрО. Аперацыяй па абароне Кіева кіраваў тагачасны камандуючы Сухапутнымі войскамі Аляксандр Сырскі.

У першыя гадзіны ўварвання расіяне спрабавалі высадзіць дэсант у Гастомелі на аэрадроме «Антонаў». Ім супрацьстаяла 4-я брыгада хуткага рэагавання НГУ — каля 200 байцоў, узброеных стралковай зброяй, ПЗРК «Ігла» і зенітнай устаноўкай ЗУ-23-2. Байцы спынілі дэсант, які складаўся з 34 верталётаў і 200–300 дэсантнікаў РФ. Побач, на суседніх участках абароны, украінскія ваенныя спынялі калоны танкаў, што расцягнуліся па дарогах на Кіеў, і абстрэльвалі іх артылерыяй. Адзін з вырашальных этапаў абароны — падрыў плаціны ў Дзямідаве на рацэ Ірпень, боі за Машчун, Бучу, Ірпень, Макараў.

У канцы сакавіка Узброеныя сілы РФ зрабілі жэст «добрай волі» і адступілі ад Кіева, а таксама выйшлі з раёнаў Чарнігава і Сум. Дзякуючы паспяховай абароне Кіева Крэмль не здолеў рэалізаваць план кароткатэрміновай, разлічанай на некалькі дзён, спецаперацыі па звяржэнні ўкраінскай улады.

Аперацыя «Павуціна»

Спецаперацыя «Павуціна» адбылася 1 чэрвеня 2025 года. Яе спланавала і ажыццявіла Служба бяспекі Украіны, а на кожным этапе ёй кіраваў тагачасны кіраўнік СБУ Васіль Малюк. Вынік «Павуціны» — пашкоджанне або знішчэнне каля 40 расійскіх бамбавікоў на чатырох аэрадромах у розных кутках РФ: «Аленя» (Мурманская вобласць), «Белая» (Іркуцкая вобласць), «Дзягілева» (Разанская вобласць) і «Іванава» (Іванаўская вобласць). Пашкоджанні атрымалі самалёты Ту-95МС, Ту-22М3, Ту-160, ДРЛО А-50.

Падрыхтоўчая фаза аперацыі «Павуціна» цягнулася 1 год 6 месяцаў і 9 дзён. СБУ таемна завезла на тэрыторыю РФ партыю FPV-дронаў з кумулятыўна-фугаснымі зарадамі. Беспілотнікі схавалі пад разсоўнымі дахамі на шчытовых дамах (так званых «пабутоўках»). У прызначаны момант дамы пагрузілі на грузавікі і павезлі па вызначаным маршруце, які праходзіў міма ваенных аэрадромаў РФ. Актыўная фаза — падзеі 1 жніўня 2025 года. На заключным этапе дахі дамоў разышліся, і з-пад іх выляцелі FPV-дроны з дыстанцыйным кіраваннем, якія выкарыстоўвалі расійскую сетку сувязі і мелі праграмнае забеспячэнне з элементамі ШІ.

Прыблізныя страты РФ — каля 7 млрд долараў, а таксама страта самалётаў, якія ўжо не вырабляюцца. Украіна прадэманстравала, як, не маючы сродкаў паражэння на адлегласці 700 км, нанесці ўдар па аэрадромах праціўніка і знішчыць ваенную авіяцыю на зямлі.

Курская аперацыя

Курская аперацыя пачалася ў жніўні 2024 года. У спецаперацыі ўдзельнічалі некалькі падраздзяленняў Сіл абароны, якія ўзялі пад кантроль каля 1300 кв. км у Курскай вобласці РФ і занялі раённы цэнтр Суджа, размешчаны за 10 км ад мяжы.

6 жніўня стала вядома пра прарыў лініі абароны ВС РФ на мяжы Сумскай вобласці Украіны і Курскай вобласці РФ. У сетцы з’явілася інфармацыя пра баі на расійскай тэрыторыі, пры гэтым падрыхтоўка вялася ў поўнай сакрэтнасці: падраздзяленні Сіл абароны даведаліся пра час выхаду ў апошні момант. Падчас наступлення асобныя ўкраінскія падраздзяленні прасоўваліся да Рыльска, Льгова, Курчатава, Курска. Акрамя таго, авіяцыя наносіла ўдары па мастах праз раку Сейм, каб заблакаваць перамяшчэнне расійскіх войскаў. Каб выправіць сітуацыю, камандаванне ВС РФ накіравала на фронт каля 20 тыс. вайскоўцаў КНДР, якія спрабавалі штурмаваць украінскія пазіцыі. Пазней там пачалі дзейнічаць аператары цэнтра «Рубікон» на аптавалаконных дронах. 15 сакавіка 2025 года Генштаб ЗСУ паведаміў пра выхад з Суджы, а ўкраінскія падраздзяленні заставаліся на тэрыторыі РФ яшчэ некалькі тыдняў, паступова адступаючы ў Сумскую вобласць.

Курская аперацыя — першы выпадак, калі Украіна перанесла вайну на тэрыторыю РФ, і пры гэтым не паследавала ядзерная атака, якой пастаянна пагражаў Крэмль, адзначылі ў аналітычным цэнтры Atlantic Council. Частка Курскай вобласці магла фігураваць у ходзе мірных перамоў з РФ, дзе ішла гаворка пра абмен, напрыклад, на Запарожскую АЭС. Генеральны штаб ЗСУ паведаміў, што ўдалося ўзяць у палон каля 900–1000 расійскіх вайскоўцаў, якіх потым абмянялі на ўкраінскіх воінаў.

Харкаўскі «бліцкрыг»

Харкаўская наступальная аперацыя (або Слабажанская наступальная аперацыя) цягнулася, прыблізна, з 6 верасня па 2 кастрычніка 2022 года. У баях удзельнічалі 92-я ОМБр, 80-я ОДШБр, 25-я ОПДБр, 3-я танкавая брыгада, 113-я брыгада ТрО, спецпадраздзяленне ГУР KRAKEN. Наступленнем кіраваў камандуючы ОСУВ «Хортыца» Аляксандр Сырскі.

Украінскія падраздзяленні ўвялі ў зман расійскае камандаванне, праводзячы контратакуючыя дзеянні на паўднёвым участку фронту, а галоўны ўдар нанеслі ў Харкаўскім напрамку. За некалькі дзён удалося адкінуць акупацыйныя войскі ад Ізюма, Балаклеі і Куп’янска. Падчас адступлення падраздзяленні ВС РФ пакінулі вялікую колькасць ваеннай тэхнікі і снарадаў, якія ЗСУ выкарысталі ў наступных баях. Ворага адкінулі за раку Аскол і Сіверскі Данец.

У выніку Сілы абароны вызвалілі 12 тыс. кв. км украінскай тэрыторыі і дэакупавалі каля 500 населеных пунктаў.

Вызваленне Херсона

Аперацыя па вызваленні Херсона працягвалася з жніўня па 11 лістапада 2022 года. У баях удзельнічалі падраздзяленні ЗСУ — марская пяхота, механізаваныя брыгады, аэрамабільныя брыгады. Украіна выкарыстоўвала РСЗА HIMARS і далёкабійную артылерыю з высокадакладнымі снарадамі, атрыманую ад заходніх партнёраў, для нанясення ўдараў па асноўных лагістычных шляхах ВС РФ. Удары наносіліся па Антонаўскім мосце і па аўтамабільнай дарозе да Кахоўскай ГЭС, а таксама па понтонах і баржах, з дапамогай якіх расіяне спрабавалі дастаўляць ваенную тэхніку і жывую сілу. У выніку мост быў пашкоджаны, а расійскай групоўцы на правым беразе Дняпра цалкам перарэзалі лагістыку для папаўнення рэсурсаў. У лістападзе адбыўся чарговы жэст «добрай волі» ВС РФ: праціўнік адышоў з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласці, пакінуўшы вялікую колькасць ваеннай тэхнікі.

Вынік Херсонскай аперацыі ЗСУ — вызваленне 3 тыс. кв. км тэрыторыі Херсонскай вобласці і аднаўленне кантролю над адзіным абласным цэнтрам, які ўдалося захапіць ВС РФ падчас першага прарыву ў лютым 2022 года.

Вызваленне Змяінага

Вызваленне Змяінага — гэта серыя спецаперацый 2022 года, якія прывялі да выціскання падраздзяленняў ВС РФ з украінскага плацдарма ў Чорным моры. Востраў знаходзіўся пад акупацыяй 126 дзён і вярнуўся пад кантроль Украіны 30 чэрвеня 2022 года. У аперацыі ўдзельнічалі спецпадраздзяленні ГУР Мінабароны, СБУ, артылерыя, падраздзяленні ВМС і ССА, Паветраныя сілы.

Боі за востраў Змяіны праходзілі ў некалькі этапаў, а таксама было некалькі спроб высадкі падраздзяленняў Сіл абароны. Расіяне ўсталявалі на востраве сродкі СПА і РЭБ і сачылі за сітуацыяй на ўкраінскім узбярэжжы. Першы штурм Змяінага адбыўся 7 мая, але ўкраінцы адступілі. Потым пачаліся сістэматычныя ўдары артылерыі і авіяцыі па расійскай ваеннай тэхніцы і па караблях, якія спрабавалі падысці бліжэй. Да гэтага, 13 красавіка 2022 года, быў патоплены ракетны крэйсер «Масква», затым — наносіліся ўдары па дэсантных катарах і буксіры «Васіль Бех». Тагачасны кіраўнік ГУР Кірыл Буданаў распавёў, што штурм Змяінага праходзіў у некалькі этапаў: спачатку — артылерыйская падрыхтоўка, затым — авіяцыйныя ўдары, у завяршэнне — даразведка і размініраванне.

Дзякуючы поспеху Сіл абароны расіяне страцілі кантроль над заходняй часткай Чорнага мора і пазбавіліся магчымасці высадзіць дэсант на адэсскім узбярэжжы. Акрамя таго, Украіна змагла скарыстацца сітуацыяй для адкрыцця зернавага калідора, па якім пасля заключэння зернавага пагаднення пачалі вывозіць украінскае зерне за мяжу.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com