Forbes: Кітай выцесніў Расію з рынку зброі ў Цэнтральнай Азіі
- 13.09.2026, 15:55
Вайна супраць Украіны рэзка аслабіла пазіцыі Масквы.
На фоне вайны Расіі супраць Украіны краіны Цэнтральнай Азіі ўсё больш актыўна развіваюць адносіны з Кітаем. Пекін умацаваў свае пазіцыі не толькі ў гандлі і эканоміцы, але і на рынку ўзбраенняў, які доўгі час лічыўся сферай уплыву Крамля.
Як піша Forbes, паводле даных Каспійскага цэнтра палітыкі, аб’ём гандлю Кітая з Казахстанам, Узбекістанам, Туркменістанам, Таджыкістанам і Кыргызстанам перавысіў $70 млрд у 2022 годзе і $90 млрд — у 2023-м. А ўжо ў 2025 годзе гэты паказчык дасягнуў $106 млрд
Паводле меркавання экспертаў, такая дынаміка сведчыць пра паступовае ўзмацненне эканамічнай залежнасці краін рэгіёна ад КНР. Але, як адзначае выданне, справа не абмяжоўваецца эканамічным супрацоўніцтвам. Кітай актыўна пашырае ваенныя сувязі з краінамі Цэнтральнай Азіі і прапануе ім тэхніку, якую раней пастаўляла Расія.
Паводле ацэнкі Eurasianet, Кітай кінуў выклік шматгадовай манаполіі Масквы на рынку ўзбраенняў Цэнтральнай Азіі.
У прыватнасці, Казахстан набыў кітайскія ўдарныя беспілотнікі Wing Loong-1 і ваенна-транспартныя самалёты Y-8F-200. Таксама краіна вяла перамовы аб закупцы вучэбна-баявых самалётаў K-8W і іншай транспартнай авіяцыі.
Узбекістан у жніўні атрымаў чатыры кітайскія шматмэтавыя баявыя самалёты. Краіна таксама закупала ў КНР зенітна-ракетныя комплексы.
Кітайскія сістэмы ППА набыў і Туркменістан, а Таджыкістан атрымаў бранятэхніку. Кыргызстан, у сваю чаргу, закупаў у КНР транспартныя сродкі і ваеннае абсталяванне.
Чаму краіны рэгіёна звярнуліся да Кітая
Адной з прычын такога павароту, як адзначае выданне, з’яўляюцца міжнародныя санкцыі супраць Расіі, уведзеныя з-за яе поўнамаштабнага ўварвання ва Украіну.
Абмежаванні ўскладнілі доступ РФ да шэрагу замежных кампанентаў і тэхналогій. А гэта стварыла праблемы для вытворчасці і паставак часткі ваеннай тэхнікі.
Пры гэтым на краіны Цэнтральнай Азіі не распаўсюджваюцца такія ж санкцыйныя абмежаванні ў дачыненні да Кітая. Таму Пекін для іх стаў альтэрнатыўным пастаўшчыком ваеннай тэхнікі і абсталявання.
Масква па-ранейшаму спрабуе ўтрымаць уплыў
Нягледзячы на ўзмацненне ролі Кітая, краіны Цэнтральнай Азіі не разрываюць адносін з Расіяй. У той жа час дзяржавы рэгіёна імкнуцца дыверсіфікаваць свае знешнія сувязі. Яны вядуць перамовы з ЗША, Вялікабрытаніяй і Еўрасаюзам па пытаннях гандлю, энергетыкі і бяспекі.
Выданне падкрэсліла, што для Расіі гэта тэндэнцыя можа стаць сур’ёзным выклікам.
«Масква працягвае захоўваць значны палітычны і эканамічны ўплыў у рэгіёне, аднак Кітай паступова займае ўсё большае месца ў гандлі і абарончай сферы», — адзначылі журналісты.
Ці прывядзе гэта да паслаблення традыцыйнага дамінавання Расіі ў Цэнтральнай Азіі, будзе залежаць ад таго, наколькі хутка Пекін будзе пашыраць сваю прысутнасць, а краіны рэгіёна — дыверсіфікаваць сувязі, падсумавала выданне.