У Салігорскім і Слуцкім раёнах зафіксавалі больш за 1500 землятрусаў

Столькі землятрусаў спецыялісты зарэгістравалі за 34 гады.

Усе землятрусу былі слабымі, адчуваліся людзьмі на паверхні толькі пяць. Спецыялісты кажуць, што добра, калі іх шмат - тады не адбудзецца больш моцны землятрус, піша «Кур'ер».

За апошнія тры тыдні ў Салігорскім раёне было зафіксавана шэсць землятрусаў. Максімальная магнітуда аднаго - 2,5 бала, а максімальная глыбіня - 29,3 км.

Таццяна Паранова, кандыдат геолага-мінералагічных навук, загадчыца аддзела апрацоўкі і аналізу звестак маніторынгу Цэнтра геафізічнага маніторынгу, распавяла, чаму адбываюцца землятрусы і чаго баяцца людзям.

«Мы пачалі назіранні на Старобінскім радовішчы з 1983 года, калі была пабудаваная станцыя «Салігорская». Гэта лакальная сетка, якая складаецца з васьмі сейсмічных станцый.

Яны расстаўленыя так, што калі адбываецца землятрус, мы маглі максімальна запісаць яго ўсімі станцыямі.

З 1983 дагэтуль зарэгістравана больш за 1500 землятрусаў. Гэта шмат, але большасць з іх слабыя, таму людзі іх не адчуваюць. За час назіранняў у Салігорскім горна-прамысловым раёне зарэгістравана пяць землятрусаў, якія людзі адчулі. Сіла іх была невялікая, у межах магнітуды 3. Два апошнія былі наогул вельмі слабыя. Але глыбіня была невялікая, таму людзі іх адчувалі на паверхні.

Распрацоўка Старобінскага радовішча калійных соляў за ўвесь час яго эксплуатацыі - здабыча руды, транспарціроўка яе на паверхню, выклікала ў гэтым рэгіёне пераразмеркаванне напружання зямной кары, што і прыводзіць да тэктанічнай актыўнасці. Землятрусы ў асноўным носяць характар зруху.

Калі праводзім аналіз атрыманай інфармацыі паводле механізмаў ачагоў, то высвятляецца, што акрамя землятрусаў, якія адбываюцца праз здабычу калійнай руды, ёсць і іншыя. Яны адбываюцца праз прыродны разлом тэктанічных парод, якія існуюць у Прыпяцкім прагіне. У гэтым выпадку эпіцэнтр прыроднага землятрусу знаходзіцца на глыбіні да 100 км.

Такая ж карціна назіраецца і на іншых такіх радовішчах, як у Расеі і іншых раёнах. Там адбываюцца прасадкі, апоўзні, землятрусы, якія людзі адчуваюць.

Часам людзі з Салігорску і суседніх з імі вёсак тэлефануюць нам. Мы ім адказваем, ёсць землятрус ці не. Звычайна яны адчуваюць прасадкі, якія адбываюцца ў вырабатках «Беларуськалія». Натуральна, у доме бразгоча посуд, люстры.

Калі нашы спецыялісты выязджаюць у раён, дзе гэта адбылося, яны апытваюць людзей, ці заўважылі яны яго ці не, што адчувалі.

Мы праводзілі сумесныя працы з Балгарыяй, Расеяй. Наша Старобінскае радовішча адрозніваецца тым, што ў нас не адбываецца моцных землятрусаў, разрадка зямной кары адбываецца слабымі штуршкамі. Гэта вельмі добра. Таму што калі напружанне доўга назапашваецца, то потым адбываецца моцны землятрус.

У нас ёсць такі тэрмін «зацішша», калі землятрусы не адбываюцца. Тады мы пачынаем аналізаваць графік паўтаральнасці падземных штуршкоў. І ён можа паказаць, што мы можам чакаць цяпер.

Сейсмічныя лічбавыя станцыі працуюць бесперапынна. Інфармацыя ад іх да нас прыходзіць па каналах інтэрнэт-сувязі ў цэнтр. Яна абнаўляецца кожныя пяць хвілін.

Моцных землятрусаў у нас не будзе.

Некаторыя людзі з Салігорску ў нас пытаюцца, а колькі гэта будзе працягвацца. Тады мы адказваем ім прыкладна так: «Калі вы жывяце ў раёне поўнамаштабнай выпрацоўкі, то ад землятрусаў ніхто не застрахаваны». Людзі будуць адчуваць зрухі, іх не пазбегнуць.

Мапа сейсмічнасці і асноўных разрыўных парушэнняў тэрыторыі Беларусі за перыяд 1887-2008 гг. 1 - магнітуда землятрусаў (белыя кругі); 2 - эпіцэнтры гістарычных землятрусаў (жоўтыя кругі); 3 - адчувальныя інструментальна зарэгістраваныя землятрусы (бірузовыя кругі). Малюнак з дакладу «Сейсмалагічныя даследаванні ў Беларусі».

Землятрусы, якія адчуваліся жыхарамі:

10 траўня 1978 года. Раніцай, а 9.05 адбыўся землятрус у раёне вёскі Кулакі (наваколле Салігорска), каардынаты эпіцэнтру φ = 52,80º N; λ = 27,70º E, магнітуда MLH = 3,5, глыбіня h = 10 км, інтэнсіўнасць скалынанняў у эпіцэнтры дасягала 4-5 балаў. Адчуваўся гул, бразгаталі шыбы, разгойдваліся вісячыя прадметы, чулася рыпанне мэблі і падлог на першых паверхах драўляных будынкаў. У шахце калійнага камбіната адбыўся абвал даху штрэка.

1 снежня 1983 года. Увечары, а 21 гадзіне 26 хвіліне і 34 секундзе адбыўся землятрус за 3 км на поўдзень ад вёскі Поўстынь (Слуцкі раён) і за 40 км на паўночны ўсход ад Салігорска, каардынаты эпіцэнтру φ = 52,95º N; λ = 27,81º E, магнітуда M = 2,8, глыбіня h = 7 км, інтэнсіўнасць скалынанняў у эпіцэнтры дасягала 4-5 балаў. Адчуваўся гул, бразгатанне шкла, разгойдванне вісячых прадметаў, рыпанне падлог, мэблі, утварыліся асобныя расколіны ў тынкоўцы.

17 кастрычніка 1985 года. Уначы а 1 гадзіне 32 хвіліне 24 секундзе адбыўся землятрус за 10 км на захад ад Глуска і за 70-80 км на ўсход ад Салігорска, каардынаты эпіцэнтру φ = 52,90º N; λ = 28,40º E, магнітуда M = 3,1, глыбіня h = 7 км, інтэнсіўнасць скалынанняў дасягала 4 балаў. Людзі адчувалі ваганні падлогі, назіралі, як разгойдваліся прадметы і кветкі.

16 сакавіка 1998 года. Рана а 4 гадзіне 9 хвіліне 5 секундзе адбыўся землятрус у раёне Пагоста (Любанскі раён) за 10 км на паўночны ўсход ад Салігорска, каардынаты эпіцэнтру φ = 52,87º N; λ = 27,60º E, магнітуда M = 1,9, глыбіня h = 3-5 км, інтэнсіўнасць скалынанняў 4-5 балаў. Апытанне насельніцтва паказала, што назіралася бразганне шкла, самаадвольнае адчыненне дзвярэй, перасоўванне мэблі, рыпанне падлогі, многія прачыналіся. На сценах парэпалася тынкоўка, наяўныя расколіны сталі большымі, дзе-нідзе адарвалася кафляная плітка. Радыус зоны скалынанняў склаў 1,5-2 км.

17 сакавіка 1998 года. Рана а 4 гадзіне 24 хвіліне 27 секундзе адбыўся землятрус у раёне пасёлкаў Пагост і Ісерна (Слуцкі раён), каардынаты эпіцэнтру φ = 52,90º N; λ = 27,60º E, магнітуда M = 0,8, глыбіня h = 3-5 км, інтэнсіўнасць скалынанняў 2-3 балы. Землятрус таксама суправаджалася ў макраадчуваннямі, але меншага маштабу. Абвальвання ў шахце пры гэтым зафіксавана не было.

Даведка

Прыпяцкі прагін - тэктанічная структура Усходне-Еўрапейскай платформы. Размяшчаецца на паўднёвым усходзе Беларусі ва ўсходняй частцы Палесся. Працягваецца ў паўночна-заходнім напрамку на 280 км пры шырыні да 150 км.

Прагін сфармаваўся ў пераважна ў дэвонскі перыяд (ад 408 да 360 млн гадоў назад). Ён запоўнены магутнай (да 6 км) тоўшчай пераважна ападкавых парод рознага геалагічнага ўзросту.

У Прыпяцкім прагіне магутнасць верхнедэвонскіх адкладаў дасягае 3,5 км, дзе яны ўтвараюць некалькі пластоў рознага складу з праслойкамі каменнай і калійнай солі, гаручых сланцаў і інш.

Сейсмічная станцыя «Салігорск» (рэгіянальны код SOL) знаходзіцца за 116 км на паўднёвы ўсход ад Менска, у Салігорскім раёне. Назіранні праводзяцца са 1 студзеня 1983 года. Сейсмапрыёмнікі см3-КХ сейсмічнай станцыі ўстаноўлены ў салянай шахце другога рудаўпраўлення аб'яднання «Беларуськалій». Для гэтай мэты выдзелены штрэк у прамысловай зоне трэцяга калійнага гарызонту на глыбіні 600 м ад зямной паверхні (-436 м ад узроўню мора). Лічбавы рэгістратар UGRA, вытворчасці Расейскай Федэрацыі, усталяваны ў будынку рудаўпраўлення. Сувязь з сейсмаметрамі ажыццяўляецца па тэлефоннай лініі з дапамогай адмысловай апаратуры перадачы звестак. Рэжым працы бесперапынны, аўтаматычны.