Фактар Маска

Як ахвяраванні мільярдэра могуць паўплываць на хад выбараў у ЗША.

Самы багаты чалавек на зямлі, заснавальнік кампаніі SpaceX Ілон Маск, не удзельнічаючы наўпрост у выбарах ЗША, застаецца адным з самых уплывовых донараў перадвыбарчай кампаніі 2026 года. Згодна з апошнімі данымі, ён ахвяраваў амаль паўмільярда долараў на падтрымку рэспубліканцаў у гэтым выбарчым цыкле, паведамляе «Голас Амерыкі».

У пераддзень прамежкавых выбараў у Кангрэс ЗША Ілон Маск ахвяраваў больш за 445 мільёнаў долараў на падтрымку рэспубліканцаў. Такія лічбы прыводзіць агенцтва Блумберг пасля азнаямлення са справаздачамі Федэральнай выбарчай камісіі ЗША.

Такую шчодрасць эксперты з некамерцыйнай арганізацыі Issue One, якая займаецца павышэннем інфармаванасці пра праблемы фінансавання выбарчых кампаній, тлумачаць асабістымі інтарэсамі Маска.

«[Ілон Маск і тэхналагічныя кампаніі] хочуць самі фарміраваць заканадаўства ў сферы штучнага інтэлекту і адыгрываць вядучую ролю ў яго распрацоўцы, — тлумачыць спецыялістка па пытаннях палітыкі і навуковых даследаваннях Issue One Бела Салліван. — Выдаткоўваючы на гэтыя выбары амаль паўмільярда долараў, Маск пасылае многім членам Кангрэсу сігнал, што гатовы актыўна дамагацца таго, каб правілы гульні ўсталёўваліся з улікам яго інтарэсаў».

Сярод штатаў, на падтрымку якіх Маск выдаткаваў грошы, — Агаё, Мічыган, Айова і Мэн. Але асабліва буйныя сумы Маск накіраваў на дапамогу рэспубліканцам у Тэхасе. Як піша выданне Wired са спасылкай на справаздачы Федэральнай выбарчай камісіі ЗША, Маск ахвяраваў не менш за 158 мільёнаў долараў на падтрымку кандыдатуры генеральнага пракурора Тэхаса Кена Пакстона, які балатуецца на пасаду сенатара.

Інтарэс Маска да Тэхаса зразумелы: менавіта там знаходзяцца яго галоўная рэзідэнцыя, а таксама заводы і штаб-кватэры яго кампаній. «У яго ёсць фінансавы стымул наладзіць добрыя адносіны з сенатарам-рэспубліканцам, які будзе ўдзельнічаць у распрацоўцы законаў аб штучным інтэлекце, рэгуляванні гэтай сферы, а таксама аб падаткаабкладанні заможных людзей, — кажа Салліван. — Мільярдэры трацяць велізарныя сумы, каб прадэманстраваць прыхільнасць і добрыя намеры патэнцыйным палітычным саюзнікам».

Маск і раней траціў нямалыя сумы на падтрымку рэспубліканцаў. На апошніх прэзідэнцкіх выбарах у ЗША ў 2024 годзе ён ахвяраваў 290 мільёнаў долараў кампаніі Дональда Трампа.

«Для Ілона Маска [гэтыя ахвяраванні] тлумачацца не толькі імкненнем атрымаць доступ да ўлады, але і яго ідэалагічнымі матывамі, бо ён падзяляе некаторыя каштоўнасці рэспубліканцаў, — лічыць дацэнт кафедры сацыялогіі з Дзяржаўнага ўніверсітэта Нью-Ёрка ў Стоўні-Бруку Джэніфер Хірвіг. — То бок справа не толькі ў яго бізнес-інтарэсах і не толькі ў яго палітычных поглядах. Гэта спалучэнне абодвух фактараў».

Эксперты падкрэсліваюць, што хоць традыцыйныя каналы фінансавання кандыдатаў і аказваюць ім істотную падтрымку ў правядзенні перадвыбарчых кампаній, яны ўсё ж не могуць гарантаваць перамогу на выбарах. Пад традыцыйнымі спосабамі маюцца на ўвазе донары, якія ахвяруюць адносна невялікія сумы, і карпаратыўныя камітэты палітычных дзеянняў (англ. Political Action Committee, PAC), якія наўпрост пералічваюць грошы выбарчым кампаніям кандыдатаў, але з устаноўленымі законам лімітамі.

Пакуль рана казаць, наколькі эфектыўныя ў гэтым плане суперкамітэты (Super PAC), у якія Маск робіць большую частку ахвяраванняў і якія дазваляюць збіраць неабмежаваныя сумы ад прыватных асоб, кампаній і прафсаюзаў і траціць іх на палітычную рэкламу, але не маюць права наўпрост падтрымліваць кандыдатаў і каардынаваць дзейнасць з іх кампаніямі.

«Мы, прадстаўнікі сацыяльных навук, як правіла, не лічым, што грошы могуць купіць перамогу на выбарах, — кажа Хірвіг. — Аднак цяпер мы жывём у крыху іншай рэчаіснасці. Super PAC трацяць па-сапраўднаму велізарныя сумы. Мы не бачылі падобных маштабаў незалежных выдаткаў на выбарах да рашэння Вярхоўнага суда па справе Citizens United [у 2010 годзе, якое пастанавіла, што ўрад не можа абмяжоўваць незалежныя палітычныя выдаткі карпарацый і прафсаюзаў перад выбарамі]. Наколькі эфектыўнымі акажуцца грошы Super PAC, ці змогуць яны мабілізаваць выбарцаў, падштурхнуць іх прыйсці на ўчасткі і ў рэшце рэшт забяспечыць перамогу на выбарах, напрыклад у Тэхасе, гэта пакуль застаецца адкрытым пытаннем».

«Я не думаю, што грошы мільярдэра могуць вырашыць зыход выбараў, — дадае Салліван. — Але вялікія грошы ў палітыцы ўплываюць на тое, якія тэмы абмяркоўваюць выбарцы, паколькі рэклама фарміруе інфармацыйнае асяроддзе, у якім мы жывём».

У дэмакратаў у гэты выбарчы сезон найбуйнейшым спонсарам стаў фінансіст і дабрачынец Джордж Сорас. Паводле даных Цэнтра правасуддзя імя Брэннана, звязаныя з Сорасам структуры пералічылі каля 102 мільёнаў долараў суперкамітэту Democracy PAC, які падтрымлівае кандыдатаў ад Дэмакратычнай партыі. Апошнія 3 гады ім кіруе сын Джорджа Сораса — Алекс.

Да сярэдзіны кастрычніка ў межах перадвыбарчай кампаніі 2026 года 40 найбуйнейшых донараў пералічылі больш за 2,4 млрд долараў у выглядзе ахвяраванняў на фінансаванне выбарчых кампаній абедзвюх партый.

Прамежкавыя выбары ў ЗША 2026 года могуць стаць самымі дарагімі ў гісторыі краіны. Паводле прагнозаў кампаніі AdImpact, якая адсочвае выдаткі на палітычную рэкламу, у гэтыя выбары на яе будзе выдаткавана 11 мільярдаў 600 мільёнаў долараў. Гэта больш, чым у любы папярэдні выбарчы цыкл, уключаючы прэзідэнцкія выбары 2024 года.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com