Трамп, Зяленскі і сцэнар 80/20

Наступае цікавы момант.

Сёння адбудзецца пазапланавы кантакт прэзідэнта Украіны з прэзідэнтам ЗША.

Момант такі, што чакаць нейкіх узрушальных навін не даводзіцца. Наадварот: уся логіка апошняга часу паказвае, што найбліжэйшыя 4 тыдні максімальна будуць прысвечаныя фармаванню перагаворных пазіцый на сушы/вадзе. Прычым — гэта датычыць не толькі Расіі і Украіны, але і ЗША з Іранам і Кітаем.

Трымаем максімальны фокус не на тым, што кажуць, а на тым, што насамрэч адбываецца. Тым не менш, трэба пазначыць ярлыкамі словатокі, што запаланілі эфір.

1. Цяжка ігнараваць, што апошнія тыдні ва Украіне па нарастаючай гучыць двухскладовая звязка тэзісаў.

Першы тэзіс: зіма будзе складанай. Цяжкай будзе зіма. Ніколі яшчэ такой зімы не было, як будзе. Усе зразумелі пра складаную зіму? Папярэдняя — гэта ўвогуле не зіма ў параўнанні з будучай. Ці ёсць у гэтым праўда?

Расія з улікам досведу сапраўды можа накіраваць намаганні на арганізацыю ва Украіне гуманітарнай катастрофы, якую не ўдалося ў поўнай меры стварыць мінулай зімой. Але адразу ж ідзе другі тэзіс: калі. Калі не ўдасца дамовіцца восенню, будзе эскалацыя. Вось тая самая складаная зіма.

Нашы суграмадзяне вельмі часта схільныя ўспрымаць інфармацыю выбарачна. Тут жа ўсё вельмі наглядна. Восенню будзе чарговы момант для актывізацыі перамоваў. Да гэтага будзе падштурхоўваць шэраг фактараў. Некаторыя з іх спрацуюць, некаторыя — не, але з канца верасня да канца лістапада будзе ўчастак, з якога альбо адбудзецца выхад на курс дзеэскалацыі, альбо намаганні будуць безвыніковымі, і нас чакае ўсё тое, пра што сказана: эскалацыя, цяжкая зіма.

На дадзены момант калектыўны экспертысны розум Украіны (а таксама многія ўмоўна аб’ектыўныя расіяне) зыходзіць з базавага сцэнара: Расія не здолее захапіць Славянск і Краматорск да канца 2026 года, вайна пяройдзе на 2027 год, Расія здольная ваяваць у руцінным рэжыме яшчэ год, мінімум, але выдаткі растуць, таму будуць зроблены спробы зламаць супраціў Украіны зімой. Не на фронце, дык у тыле.

Пры гэтым і ва Украіне, і ў прытомных людзей (у т.л. — «дрэнных рускіх») у Расіі расце разуменне кошту працягнення вайны, адпаведна — матывацыя спыніць яе проста цяпер. Жыхарам прыфрантавых рэгіёнаў Украіны, як і Белгараду, а цяпер яшчэ і Растову, гэта зададзена ў штосекундных адчуваннях.

Таму, сутнасць моманту: які комплекс фактараў будзе ўплываць на Расію і Украіну да моманту і падчас новага акна перамоваў?

2. Умоўнай праверачнай датай з’яўляюцца 20-я чыслы верасня, калі імператар Сі наведаецца з візітам у ЗША. Верагодна, ён яшчэ выступіць у ААН.

Агрэсыя Расіі супраць Украіны — толькі адно і далёка не галоўнае пытанне ў амерыкана-кітайскай павестцы. Тым не менш, цалкам ігнараваць яго нельга, бо з пункту гледжання рынку энергарэсурсаў, рынку харчавання і ўвогуле ў кантэксце падыходаў да свабоды навігацыі вайна аказвае мультырэгіянальны, месцамі — глабальны ўплыў. Трэба, як мінімум, удзяліць увагу.

У момант гіпатэтычнага ўдзялення ўвагі на стале ў імператара Сі і Трампа будзе пэўны набор спраўдненых фактаў і ўстойлівых тэндэнцый, на якія яны змогуць абаперціся.

У Расіі будуць прыкладна такія «карты». На полі бою з высокай верагоднасцю РФ зможа прад’явіць устойлівы кантроль над Канстанцінаўкай, значную ступень пранікнення ў Аляксеева-Дружкоўку і ўласна Дружкоўку, амбіцыі кантролю над Ліманам і гіпатэтычныя поспехі (не факт) на паўночным усходзе (раён Белага Калодзезя — Вялікага Бурлуку) Харкаўскай вобласці і на ўсходнім беразе ракі Аскол, дзе падціснуць наш плацдарм абароны. Плюс у іх будзе нейкая дыспазіцыя на Запарожжы.

Глядзіце — будуць казаць расіяне сусветным гегемонам — мы скончылі падрыхтоўчыя мерапрыемствы і пачнем змагацца за фіналізацыю абвешчаных «мэтаў СВА». Гэта, відавочна, зойме час. Зіму і вясну, хутчэй за ўсё. Паралельна мы спалім прыфрантавыя рэгіёны Украіны і паспрабуем разагнаць хвалю ў пару-тройку мільёнаў бежанцаў прыкладна ў студзені. Таксама, калі атрымаецца, мы істотна прасунёмся ў бок Запарожжа.

Гэта справакуе ўнутраны крызіс ва Украіне, які паставіць яе на мяжу абвалу. Плюс непазбежна адаб’ецца на настроях у Еўропе, дзе насоўваецца чарада выбараў. І калі наступным разам (вясной) вы захочаце пагаварыць, умовы будуць іншыя. Таму нам і сэнсу размаўляць з вамі цяпер асабліва няма, нас усё задавальняе. Але мы не адмаўляемся паслухаць.

3. Глядзіце — скажа Украіна — мы бясконца ветлівая і разумная краіна, усё разумеем. Расія — ядзерная звышдзяржава, вы яе да жаху баіцеся або не хочаце бязладдзя. Плюс у вас ёсць свае гегемонскія расклады і гешэфты. Таму мы ніколі і нідзе не пераходзім сапраўдных «чырвоных» ліній. Але мы пазначаем тэндэнцыі і даказваем: калі мы нешта заявілі, дык наша доўгая воля ў перыяд вайны — не карацейшая, чым у расіян. Гэта ў мірны час могуць быць нюансы, а калі мы ўжо раззлаваліся, то расіянам лепш адпоўзці. Мы не адзін народ, але ў гэтым падобныя. Прымайце ўсур’ёз. Спецыяльна для альтэрнатыўна адораных мы прыдумалі кампанію «40 дзён уздзеяння», каб па яе выніках зафіксаваць:

• Украіна тэхнічна гатовая блакаваць расійскіх акупантаў і па-наехаўшых у Крыме, але пакуль не блакуе;

• Украіна тэхнічна гатовая заткнуць Дон, заблакаваць Азоў і зрабіць Чорнае мора непрыдатным для маштабнага судаходства, але пакуль гэтага не робіць;

• Украіна гатовая выніставаць расійскую цеплагенерацыю аж да Санкт-Пецярбурга і Урала, але пакуль гэтага не робіць;

• Украіна лёгка паўторыць кампанію прымусовых рамонтаў расійскіх НПЗ і будзе пастаянна пра гэта нагадваць;

• Украіна тэхнічна гатовая да зімы спаліць каля 30% расійскіх лагістычных магутнасцяў, асабліва — вакол Масквы і еўрапейскіх мільённікаў, вы змучыцеся вазіць кітайскія трусы і чайнікі масквічам…

Падкрэсліваем: гэта на ўзроўні тэхнічнай гатоўнасці зараз. А калі ён крыху павялічыцца (мы над гэтым працуем), эфект вас уразіць.

Разумеем, расіяне сапраўды могуць захапіць не толькі Канстанцінаўку, але і яшчэ пару соцень або нават тысячу квадратных кіламетраў нашай тэрыторыі. Аднак гэта нічога радыкальна не зменіць на фронце. Таму мы не баімся працягнення вайны. Але катэгарычна гэтага не жадаем.

Чаму? Бо ведаем — ваюем са злачынцамі, якім начхаць на лёс людзей, у тым ліку — і сваіх (паглядзіце на Белгарад — усім проста начхаць).

Расіяне пачнуць забіваць больш украінцаў і прычыняць пакуты гарадам — нам давядзецца адказваць, гасіць святло і адключаць цяпло ў Расіі. А мы гэтага не хочам, бо з мірнымі не ваюем.

Гуманітарны крызіс ва Украіне створыць праблемы не толькі нам, але і Еўропе. Гуманітарны крызіс у РФ створыць праблемы не толькі Крамлю. Вы ўсе баіцеся звязвацца з Крамлём, молячыся на ўмоўную «стабільнасць» у РФ. Дык вось: эскалацыя супраць Украіны аўтаматычна будзе азначаць нестабільнасць у Расіі, у іх пасыпяцца рэгіёны, мы ведаем якія.

Мы разумеем, што ёсць зацікаўленыя качнуць Еўропу з дапамогай пагаршэння ў нас. Але нашых і еўрапейскіх рэсурсаў ужо дастаткова, каб запусціць качалі ў РФ. Уся гісторыя РФ указвае, што нават маленькія качалькі рэгулярна заканчваюцца дрэнна для ўсіх навакольных. У сувязі з чым усім будзе спакайней і танней, калі восенню нас з Расіяй выціснуць у дзеэскалацыю. З паступовым прымушэннем расіян да прытомнасці.

4. Як гэта тэхнічна можа адбывацца? Ёсць краіна-агрэсар — Расійская Федэрацыя. Ёсць ахвяра агрэсіі — Украіна.

Прадстаўце градыент сцэнарыяў заканчэння вайны, дзе крайняя левая кропка — безагаворачная капітуляцыя ахвяры агрэсіі, а крайняя правая — безагаворачная капітуляцыя агрэсара. Адметнасць гэтага градыента ў тым, што ў нашай рэальнай сітуацыі ўмоўны нуль, які можна назваць «кансенсус» або «кампраміс, што ўсіх задавальняе», знаходзіцца не пасярэдзіне. А ў прапорцыі 80/20. Дзе поле 20 — гэта кампраміс за кошт агрэсара. А поле 80 — гэта кампраміс за кошт ахвяры агрэсіі — Украіны. Рухацца па градыенце ўправа — эпічна складана, бо гэта залежыць не толькі ад нас.

Любое рашэнне, што не прадугледжвае неадкладны вяртанне ўсіх тэрыторый у межах 1991 года, выдачу злачынцаў і кампенсацыі (г.зн. няма поўнага імгненнага аднаўлення справядлівасці) — гэта кампраміс за кошт ахвяры агрэсіі.

Вяртанне тэрыторый не зараз, а пазней, у ходзе «дыпламатычнага ўрэгулявання», — гэта таксама кампраміс за кошт ахвяры агрэсіі. Важна гэта памятаць, бо многія забываюць.

Ці ёсць у гісторыі прыклады кампрамісаў за кошт ахвяры агрэсіі? Так поўна. Напрыклад, вынік вайны 1939−1940 гг. — гэта кампраміс за кошт ахвяры агрэсіі — Фінляндыі. Пытанне ў змесце і наступствах.

5. Расія з самага пачатку рабіла стаўку на безагаворачную капітуляцыю Украіны шляхам захопу Кіева, змены ўлады, ліквідацыі суб’екта «Украіна», зняцця прэтэнзій да РФ, фармалізацыі дасягненняў. Нагадаю: зімой 2022 года нямала нашых сённяшніх партнёраў былі гатовыя прыняць такую рэальнасць і ўзаемадзейнічаць з Расіяй у новых умовах.

План-максімум не спрацаваў, Крэмль зрушыўся ў поле «кампрамісу за кошт ахвяры агрэсіі», але з выразным вектарам — у адзін-два хады перайсці да рэжыму капітуляцыі. Дзе адна з умоў — фармальнае прызнанне расійскімі захопленых тэрыторый.

Заўважце: як толькі рыторыка пра перамовы сезонна дасягае пэўнай інтэнсіўнасці, Лаўроў, Ушакоў або Пяскоў заўсёды кажуць — «канечне, мы за перамовы і дыпламатычнае рашэнне. Няхай Украіна сыдзе з Данбаса, а пасля гэтага мы пачнём абмяркоўваць нашы іншыя патрабаванні». І адно з гэтых патрабаванняў — фармальнае прызнанне захопаў.

Ніхто не супраць перамоваў. Пытанне — у які бок скіраваны вектар на полі «кампраміс за кошт ахвяры агрэсіі» і дзе адпраўная кропка на градыенце.

Пазіцыя Украіны яшчэ да 2022 года была гранична яснай — нельга ўзнагароджваць агрэсара, інакш іншым стане вадна. З 2022 года не менш цвёрда замацаваны падыход: ніякіх фармальных прызнанняў, ніякіх крокаў, якія рэзка зрушваюць у бок страты суб’ектнасці і небяспекі дэ-факта капітуляцыі.

А далей пачынаюцца манеўры на гэтым градыенце, рух па падзелах «рэалій на зямлі» і спадарожных умоў.

6. Што такое «Стамбул»? Многія забываюцца, першы «Стамбул» не скончыўся ў сакавіку, ён цягнуўся да траўня 2022 года. І Крэмль спрабаваў імітаваць працэс як бы з кропкі перапынення. Для абароны інтарэсаў Украіны падчас перамоваў трэба было сфарміраваць — выкарыстаем канцылярызм — «комплекс унутраных і вонкавых умоў».

Вонкавыя ўмовы — гэта знакамітыя «гарантыі». Для якіх патрэбныя, як ні дзіўна, — гаранты. Патэнцыйныя гаранты, якіх прапанавала Украіна, адмовіліся яшчэ ў 2022 годзе, замяніўшы «гарантыі» (абавязацельствы) на «падтрымку» (добрую волю). Адпала частка неабходных (!) мер для ўрэгулявання. Без гэтага не ўзлятае.

Таму «Стамбул» скончыўся нічым. А нічога будзе мець у якасці працягнення такое ж нічога, калі не зменяцца базавыя параметры. Узаемадзеянне па палонных, іншых гуманітарных пытаннях можа ісці, але да ўзроўню ўрэгулявання не падымацца.

Усё звялося да ўмацавання ўнутраных фактараў супраціву агрэсіі з вонкавай (мы за яе ўдзячныя!) дапамогай (грошы, зброя і інш., санкцыі). Але праблем Украіны гэта не вырашае. Роўна як і не дазваляе Расіі дасягнуць сваіх мэт.

Выхад — альбо праз дзеэскалацыю, альбо праз эскалацыю, якія павінны зрушыць Крэмль рэзка «управа» на шкале патрабаванняў.

Найбліжэйшыя месяцы Украіна будзе ўсяляк падштурхоўваць Расію і іншыя зацікаўленыя бакі да перамоваў з правільнай кропкай старту на градыенце і правільным вектарам.

Наколькі атрымаецца — невядома. Гэта вельмі наглядна. Скажам, згарэла 5 вялікіх складоў Wildberries, а магло да гэтага моманту згарэць ужо 10 (проста не загарэлася або недалёт на пару метраў). Так і па іншых мэтаў.

7. Прэзідэнт Казахстана Касым-Жамарт Такаеў — не дурны чалавек і дасведчаны палітык. Але ёсць сур’ёзны заган — яго рэжым усталяваны з дапамогай РФ і цалкам ад яе залежыць. Нам бы хацелася думаць, што існуе нейкая раўнавага за кошт уплыву Кітая і ўцягвання заходняга бізнесу. Але ў рэальнасці гэта не так: Пуцін можа знесці Такаева, калі палічыць патрэбным. Казахстан абсалютна безабаронны перад Расіяй у ваенным плане і край уразлівы па цэлым шэрагу параметраў.

Такаеў нядаўна прадпрыняў намаганні для ўмацавання сваёй улады з дапамогай новай Канстытуцыі. Больш чым відавочна — ён катэгарычна не рады залежнасці ад РФ. Гэта б’е па асабістых амбіцыях і крыўдзіць нацыянальную годнасць.

Таму, ведаючы, што народ Казахстана ў значнай меры падтрымлівае Украіну, Астана балансуе. Напрыклад, адкрыта збіраецца гуманітарная дапамога для Украіны. Пераследуюцца найбольш дэманстратыўныя выпадкі падтрымкі вайны або самыя дэфектныя найміты.

Аднак Астана лепш за ўсіх ведае, што «эканамічны рост» і ўсплёск «інвестыцый» у Казахстан у 2022—2024 годзе — гэта грошы расіян. Па-першае, релакантаў. Па-другое, тых, хто рыхтуе запасны аэрадром. Па-трэцяе (іх доля большая) — удзельнікаў абыходу санкцый.

Таксама Казахстан працягвае супрацоўніцтва з РФ у касмічнай сферы, захоўвае опцыю будаўніцтва АЭС і пры ўдзеле «СІБУРа» разгортвае айчынную нафтагазахімію.

Калі заходнія партнёры разглядаюць Казахстан пераважна як крыніцу сыравіны і рынак збыту прадукцыі, то ў РФ пакуль ёсць і іншыя прапановы. Плюс склаўшаяся кааперацыя на міжрэгіянальным узроўні, калі казахскі газ перапрацоўваюць у Арэнбургу і г.д.

З улікам усяго гэтага Казахстан дагэтуль застаецца ці не галоўным маршрутам абыходу антырасійскіх санкцый. Пра што лёгенька нагадаў ЕС у 21-м пакеце санкцый 24 ліпеня, куды ўключылі 2 кампаніі з Казахстана (1 абнавілі) і некалькі структур з Кыргызстана, што аперуюць праз тэрыторыю Казахстана.

8. На дадзены момант у Такаева ёсць палітычны рэсурс пераседзець Пуціна на троне. Але гэта магчыма толькі пры ўмове падтрыманне ўнутранай стабільнасці. А тут усё не проста: перыметр Казахстана ператварыўся ў зону баявых дзеянняў.

Украіна наносіць удары па здабыўных платформах і караблях РФ у Каспійскім моры, па Астрахані (ГПЗ), Арэнбургу (ГПЗ і гелевы завод), Арску, а цяпер яшчэ і Омску з Цюмэнню. Хто не адчувае — ад Астаны да Омска 440 км. Гэта для нас Омск далёка, а там інакш успрымаецца.

Плюс труба КТК, праз якую ідзе 80% экспартнай нафты з Казахстана.

Такаеў, напэўна, выдатна ўсведамляе, што ў выпадку спробы РФ стварыць ва Украіне гуманітарную катастрофу, Украіна пачне адказваць туды, дзе больш эфектыўна. І ў апошнюю чаргу будзе думаць пра эканамічныя інтарэсы элітаў Казахстана. У прыватнасці, Украіна можа матываваць асобных расійскіх алігархаў прыняць, што цяпер трэба баяцца не толькі Пуціна. У шэрагу выпадкаў гэта наўпрост закранае інтарэсы Казахстана.

Досвед паліўнага крызісу паказаў, што неблагасклонныя расіяне могуць правакаваць мітусню ў паўночных рэгіёнах Казахстана. А калі іх стане вельмі шмат (а гэта даволі прадказальна), гэтыя клопаты лягуць на Астану.

Таму зусім лагічна вопытнаму дыпламату Такаеву зрабіць рэверанс у бок украінскага народа, каб знізіць напружанне і стварыць прастору для абмену меркаваннямі. Яшчэ больш лагічна выказваць занепакоенасць Пуціну як бы не ад сябе, а ад нейкіх паважаных людзей, перадаючы іх думкі. І менавіта на той пляцоўцы (міжрэгіянальны форум), дзе патрэбна стабільнасць.

Ніякі Кітай ні пра што Такаева не прасіў. І ніякі Белы дом таксама. Я ахвотней паверу, што прэзідэнта Казахстана папрасілі расійскія губернатары або алігархі.

Такаева больш за ўсё турбуе яго асабістая ўлада, якая аказваецца пад пагрозай з-за нарастаючай знешняй нестабільнасці. Заклік да «Стамбула» нічым Путіну не пагражае, а Такаеву наіграе.

9. Чым гэта можа скончыцца?

Да 20-х лікаў верасня павінен выбудавацца агульны контур — усе за мір і дзеэскалацыю. Але ў гэты момант Пуціну трэба запускаць новую хвалю мабілізацыі (фармальна ўказ пра яе правядзенне дзейнічае). Нават калі яна будзе не такой публічнай, як у 2022 годзе, усё роўна ахопіць масу людзей, гэта агалоска. Мабілізацыя — гэта акт эскалацыі, што супярэчыць агульнаму фону.

Калі да верасня ў выніку дзеянняў Украіны будзе назапашаны такі масіў прычын, які падштурхне гегемонаў і дзеячаў паменш сапраўды патрабаваць ад Пуціна як мінімум рамак і адсутнасці эскалацыі, Крэмль можа апынуцца ў ўмовах, калі правесці масавую мабілізацыю нават па асобных ваенных спецыяльнасцях будзе цяжка.

Ці можа быць высунута патрабаванне ўзаемна адмовіцца ад далёкіх паветраных удараў, каб пазбегнуць гуманітарнага крызісу. Што рэзка павысіць выдаткі і агульную тупіковасць вайны для Расіі, бо гарадскія баі на Данбасе і ў стэпах Запарожжа ніякіх задач не вырашаюць.

Расія, у сваю чаргу, будзе прэвентыўна павялічваць цану для Украіны, каб у выпадку гіпатэтычнага ўваходу ў перамовы зрушыць кропку кампрамісу ўлева — максімальна блізка да кропкі безагаворачнай капітуляцыі…

Складанасць сітуацыі ў тым, што кошт размеркаваны па тэрыторыі Украіны нераўнамерна.

У Сумах і Херсоне — адзін цэннік, Харкаў імкліва рухаецца ў той жа бок. Да канца верасня (праз 2 месяцы) ўмоўны Львоў асаблівых змен можа не адчуць, а Запарожжа — адчуе.

І калі на гэтым фоне актывізуецца рыторыка пра перамовы, спатрэбіцца вельмі якасная праца па тлумачэнні хаця б найбольш відавочных абставінаў. Напрыклад, што вораг — па-ранейшаму ў Маскве.

Спатрэбяцца розныя акцэнты і разуменне мазаічнай карціны.

У прыфрантавой зоне, якая даўно хацела б скончыць «гэта ўсё» проста цяпер, давядзецца нагадваць, што хуткія і прымальныя рашэнні — толькі ў Маскве. Чым «прасцей» і «хутчэй» аднабаковае рашэнне з боку Украіны — тым яно будзе даражэй на выхадзе, у тым ліку — і ў чалавечых жыццях.

У рэгіёнах, што далей, давядзецца нагадваць, што не кожны кампраміс і заклікі да міру — зрада, а вось бяскампрамісныя патрабаванні вельмі часта — тупасць і зрада. І смяротны прысуд многім суайчыннікам. І што галоўнай «чырвонай» лініяй з’яўляецца 40% замежнага рэсурсу ў нашай абароне.

Трэба будзе цвяроза ацэньваць нашы поспехі, каб не выпасці ў ілюзію. Трэба будзе цвяроза ацэньваць нашы страты і магчымыя саступкі. Тады загадзя атрымаецца пазбегнуць горшых сцэнарыяў, бо расіяне не змогуць нас эфектыўна качаць.

Ну, і на чорных лебедаў ніхто не забараняе спадзявацца.

Сітуацыю ў РФ мы да канца не разумеем, эфект даміно на стадыі першай касцяшкі прадказаць надзвычай складана. Гатуем усё, што можна, улетку.

Аляксей Копыцько, «Фэйсбук»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com