«Адразу ўзнікае асацыяцыя з падводнай лодкай «Курск»»

Украінскі капітан распавёў, што засталося ад расійскага флоту.

Другі год запар Пуцін адмяняе галоўны ваенна-марскі парад у Пецярбургу. Замест дэманстрацыі «мараской магутнасці» прайшла сціплая цырымонія у Адміралцействе. Улады РФ цяпер тлумачаць, што вялікія парады Расіі нібыта больш не патрэбныя.

У якім стане сёння знаходзіцца расійскі флот? Ці можна яшчэ называць Расію «вялікай марской дзяржавай»?

Гэтыя пытанні сайт Charter97.org задаў капітану першага рангу ВМС Украіны, кіраўніку ваенных праграм Цэнтра глабалізацыі «Стратэгія ХХІ» Павлу Лакійчуку:

— Пуцін хаваўся ў Адміралцействе не таму, што флоту няма, а таму, што па Пецярбургу могуць прыляцець украінскія дроны. Гэта не праблема флоту, гэта праблема СПА. Канечне, на фоне намаляванай падводнай лодкі Пуцін выглядае зусім недарэчна. Адразу ўзнікае асацыяцыя з падводнай лодкай «Курск», і яна зусім не на карысць расійскага флоту. Але гэта хутчэй праблема Пуціна, а не праблема Расіі.

Чорнаморскі флот нельга разглядаць як паказчык стану ўсяго Ваенна-марскога флоту РФ, бо з 2022 года Турцыя, апіраючыся на Канвенцыю Мантрё, закрыла Чорнаморскія пралівы для ваенных караблёў ваюючых дзяржаў.

Гэта датычыцца як Украіны, так і Расійскай Федэрацыі. Для Украіны гэта, вядома, праблема, але не крытычная. Яна, напрыклад, не можа завезці з Брытаніі тральшчыкі для расчышчэння таго самага збожжавага калідора. Расія ж не можа ўвесці ў Чорнае мора групоўку сіл астатніх сваіх флотаў. У 2022 годзе ля праліваў і ў раёне Сірыі знаходзілася каля паўтара дзясятка караблёў расійскага флоту. Сярод іх быў крэйсер «Варяг», аднатыпны з патопленым Сіламі абароны Украіны крэйсерам «Масква». Дарэчы, «Варяг», які цяпер уваходзіць у склад Ціхаакіянскага флоту, першапачаткова насіў імя «Чырвоная Украіна».

Відавочна, задум расіян зводзіўся да наступнага: пачынаецца аперацыя, у Чорнае мора адразу ўводзіцца дадатковая групоўка, і перавага сіл становіцца вырашальнай. Такога кроку ад Эрдагана яны не чакалі. Пасля двух гадоў таптання ў Міжземным моры гэтая групоўка разышлася. Караблі разышліся па сваіх флотах, бо расіяне зразумелі, што сітуацыя не зменіцца.

З іншага боку, напярэдадні ўварвання ў Чорнае мора завялі мінімум пяць вялікіх дэсантных караблёў са складу Балтыйскага і Паўночнага флотаў. Сярод іх быў «Пётр Маргуноў» праекта 11711. Усяго такіх караблёў два. Гэта вялікія і дарагія караблі, адна з апошніх распрацовак для расійскага флоту.

Але палову гэтай групоўкі ўкраінцы спалілі, а астатнія караблі даводзіцца хаваць у Наварасійску. «Пётр Маргуноў» з бухты Наварасійска не выходзіць.

— Сапраўды, Чорнаморскі флот страціў Севастопаль як бяспечную базу, але і ў Наварасійску яго дастаюць украінскія дроны. Фактычна флот загнаны ў пастку. Які можа быць яго далейшы лёс і ці здольны ён яшчэ выконваць сур'ёзныя баявыя задачы?

— У 2022 годзе перад Чорнаморскім флотам ставіліся чатыры стратэгічныя задачы: блакада ўкраінскага ўзбярэжжа, правядзенне марской дэсантнай аперацыі, падтрымка сухапутных войскаў на прыморскім напрамку і ўдзел у ракетных ударах углыб тэрыторыі Украіны.

Цяпер Чорнаморскі флот здольны выконваць толькі апошнюю задачу. Гэта калі мы гаворым пра перыяд баявых дзеянняў. Допусцім, вайна скончыцца, і Чорнаморскія пралівы адкрыюць. Тады Расія зможа рэзка нарасціць колькасць Чорнаморскага флоту за кошт іншых флотаў.

Чорнаморскі флот не самы вялікі ў складзе ВМФ Расіі. У РФ ёсць два стратэгічныя флоты — Паўночны і Ціхаакіянскі. Ёсць блізнюк Чорнаморскага флоту — Балтыйскі флот, а таксама Каспійская флатылія.

Дарэчы, Каспійская флатылія злучаная з Чорным морам Волга-Донскім каналам. Не надта вялікія караблі могуць трапіць адтуль у Чорнае мора. У 2022 годзе для падрыхтоўкі дэсантнай аперацыі з Каспія перакінулі мінімум шэсць катэраў: два-тры артылерыйскія і прыкладна столькі ж дэсантных. Зараз перакідваць што-небудзь у Чорнае мора азначае проста адпраўляць караблі на знішчэнне. Таму гэта нерэалістычна. Вось што датычыцца Чорнага мора і Каспійскай флатыліі.

Да Каспійскай флатыліі (украінскія дроны туды таксама ўжо дабраліся https://charter97.org/ru/news/2026/5/7/683257/). Апошняй мэтай стаў ракетны катэр «Ступінец». Прычым гэта новы «Ступінец». Стары аднайменны ракетны катэр праекта 1241, што ўваходзіў у склад Каспійскай флатыліі, спісалі.

Новы катэр рыхтавалі да ўводу ў строй з 2025 года. Як па-мойму, ён нават не паспеў цалкам прайсці выпрабаванні, але па ім ужо «прыляцела». Раней украінскія дроны атакавалі Каспійск, галоўную базу Каспійскай флатыліі. Для расійскага камандавання гэта таксама стала пэўнай нечаканасцю.

Што да Балтыкі, дык гэта перш за ўсё Калінінградскі анклав і Балтыйск, дзе знаходзіцца Калінінградская ваенна-марская база, а таксама часткова Кранштадт.

Цяпер шмат увагі прыкавана да Санкт-Пецярбурга, але туды з Масквы толькі перавялі штаб Ваенна-марскога флоту. Кранштадт, размешчаны на востраве Катлін, і Ленінградская ваенна-марская база — гэта меншая частка Балтыйскага флоту. Яго асноўныя сілы сканцэнтраваныя ў Калінінградскім анклаве.

Па якасных параметрах Балтыйскі флот прыблізна супастаўны з расійскім флотам на Чорным моры. Якія-небудзь маштабныя аперацыі ён наўрад ці здолее рэалізаваць. Тым больш што сітуацыя на Балтыцы для Расіі не такая спрыяльная, як на Чорным моры.

Турцыя лічыць, што на Чорнаморскім тэатры павінны разбірацца перадусім прычарнаморскія дзяржавы. Яна стараецца абмежаваць доступ туды старонніх сіл, што крыху павышае пазіцыі Чорнаморскага флоту. На Балтыцы ўсё зусім інакш. ВМС краін НАТА лічаць Балтыйскае і Паўночнае моры сваёй вотчынай. Там дзейнічаюць галоўныя флотскія гранды, таму Балтыйскаму флоту не пазайздросціш.

Пакуль мы гаварылі пра аператыўна-стратэгічныя фарміраванні. Асноўныя сілы ВМФ РФ, што забяспечваюць марскую складовую ядзернай трыяды, сканцэнтраваныя на Паўночным і Ціхаакіянскім флотах. На Ціхаакіянскім флоце такіх сіл цяпер менш. Відавочна, Расія ўвогуле не цягне развіццё Далёкаўсходняга рэгіёна і Сібіры. Таму Ціхаакіянскі флот слабейшы за Паўночны. Асноўны кулак сканцэнтраваны на Поўначы і часткова на Ціхаакіянскім флоце. Калі глядзець аб'ектыўна, Расійская Федэрацыя працягвае наращваць там групоўку сіл.

Вядома, можна смяяцца з крэйсера «Пётр Вялікі», які нарэшце збіраюцца спісваць, і з таго, як пакутліва ўводзяць у строй мадэрнізаваны «Адмірал Нахімаў», які з 1997 года знаходзіўся ў капітальным рамонце. З яго спрабуюць стварыць свайго кшталту трампаўскі ракетны лінкар.

Не кажучы ўжо пра тое, што «Адмірал Кузняцоў», адзіны авіянясучы крэйсер Расіі, дыхае на ладан. Але аснову расійскага флоту тут складаюць атамныя падводныя лодкі. Гэта як носьбіты балістычных ракет, так і шматмэтавыя атамныя падлодкі. Па гэтым параметры за апошнія дзесяцігоддзі, нягледзячы на актыўную фазу вайны, Расійская Федэрацыя нарашчае групоўку сіл як на Поўначы, так і на Камчатцы. Туды накіроўваюцца велізарныя грошы.

Мне падаецца, гэта ўжо спаборніцтва не столькі з амерыканцамі, колькі з кітайцамі. Бо, нягледзячы на ўсе потугі Расіі стварыць уласную марскую моц, Кітай яе відавочна апярэджвае. Цяпер ужо не Расія, а Кітай — каралева мораў.

— Украінскія дроны нанеслі сотні ўдараў па суднах, а рух у Азоўскім моры фактычна паралізаваны. Што гэта азначае для арміі і эканомікі РФ?

— Аперацыя ў Азоўскім моры пачыналася як працяг аперацыі Сіл беспілотных сістэм, і не толькі іх, па так званым лагістычным лакдаўне. Ідэя лагістычнага лакдаўну палягае ў тым, каб абяскровіць наступальныя войскі праціўніка, пазбавіць іх тылаў, боепрыпасаў, гаруча-змазачных матэрыялаў і ўсяго астатняга.

Лагістыку на ўсходзе, на Данецкім напрамку, перарэзаць цяжка. «Абяскроўванне» тут добры тэрмін, бо шляхі паведамлення там падобныя на капіляры. Знайсці балючыя, ключавыя пункты вельмі цяжка. На поўдні ўсё зусім відавочна. Першая артэрыя ідзе з Тамані праз Крым. Гэта Крымскі мост, Керчанская паромная пераправа, перавозкі караблямі Чорнаморскага флоту і дапаможнымі суднамі з Цямрука ў Керч, а таксама з Туапсэ і Наварасійска ў Феадосію і Севастопаль.

Другая артэрыя — так званы сухапутны калідор. Гэта маршрут уздоўж лініі фронту ад Таганрога праз Марыупаль, Бердзянск і Мелітопаль. Гэта дзве відавочныя артэрыі, пераразанне якіх павінна спыніць тылавое і лагістычнае забеспячэнне расійскіх войскаў на поўдні. Паколькі абодва маршруты змыкаюцца на Крыме, паўвостраў апасродкавана становіцца свайго роду ахвярай гэтай аперацыі.

Відавочна, пуцінскія генералы параіліся і вырашылі: навошта нам дзве дарогі, калі ёсць цэлы праспект, такі Брадвей — Азоўскае мора? Давайце перакінем лагістыку праз мора, туды ўкраінцы не дацягнуцца. Але УСУ дацягнуліся. Асноўная задача складалася ў тым, каб перарэзаць гэты маршрут.

Так склалася, што за апошнія некалькі дзесяцігоддзяў на поўдзень ад Керчанскага праліва сфармавалася своеасаблівая пірацкая зона некантралюемай пазапортавай перавалкі. Калі судна прыходзіць у порт, яно рэгіструецца, адзначаецца, на яго нешта загружаюць. Усё гэта даступна, бачна і празрыста. Але можна ажыццявіць пазапортавую перавалку. На якарную стаянку прыходзіць судна, да яго падыходзяць іншыя судны і перагружаюць на яго груз. Фармальна ніхто ў порт не заходзіў і ніякага грузу не атрымліваў. А адкуль ён узяўся, ніхто нібыта не ведае.

Ёсць і расійскія падсанкцыйныя судны, якія забяспечваюць гэту вайну Пуціна. Яны маюць расійскую рэгістрацыю, часта парушаюць правілы судаходства, адключаюць аўтаматычную ідэнтыфікацыйную сістэму AIS і выкарыстоўваюцца для ценявых аперацый. Іх таксама можна часткова называць ценявым або схаваным флотам. Менавіта гэтыя судны сталі аб'ектамі удараў Сіл беспілотных сістэм у Азоўскім моры.

Акіянскі ценявы флот — гэта судны пад сцягамі Ліберыі, Ганы і іншых дзяржаў. Судны класа «рака-мора» — гэта расійскі кабатажны флот, які іх абслугоўвае.

Яны выходзяць з Таганрогскай затокі, загружаюцца дзесьці на Волзе або ў акупаваных украінскіх партах — Марыупалі і Бердзянску, у тым ліку скраденым украінскім зернем, пасля чаго накіроўваюцца на поўдзень, да Керчанскага праліва. Там ёсць дзве якарныя стаянкі для чакання і яшчэ дзве — на поўдзень ад Керчанскага праліва. Да гэтых паўднёвых стаянак падыходзяць акіянскія судны ценявога флоту.

Невялікія судны класа «рака-мора» праходзяць праз Керчанскі праліў, літаральна абляпляюць вялікі карабель. Вакол аднаго судна іх можа сабрацца з дзясятак. Хутка перагрузілі тавар і пайшлі назад. Такая перавалка называецца ship-to-ship, то бок «судна-судна». Менавіта гэта ценявая перавалка грузаў у раёне Керчанскага праліва і патрапіла пад раздачу Мадзяра. Азоўскае мора становіцца бязкарабельнай зонай, бо хадзіць там больш няма сэнсу. Асноўны прыбытак суднам тыпу «Волга-Дон» і «Волга-Балт» прыносіла менавіта пірацкая ценявая перавалка ў раёне Керчанскага праліва. Цяпер яна спыненая. Таму проста катацца туды-сюды ім няма сэнсу.

На Чорным моры тэрміналы пакуль працягваюць працаваць. Гэта тэрмінал «Тальяцціазота» ў Тамані, аб'екты ў Туапсэ і Наварасійску, расійскі перавалачны комплекс «Шэсхарыс», а таксама КТК з расійскім, казахстанскім і амерыканскім удзелам. Перавалка там пакуль ажыццяўляецца. Ці будзе яна спыненая? Магчыма, гэта стане наступнай аперацыяй УСУ.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com