«Пуцін пабаяўся перакідваць ядзерную зброю ў Беларусь»

Ёсць дзве прычыны, чаму Крэмль адмовіўся ад гэтай ідэі.

У Галоўным упраўленні разведкі Мінабароны Украіны заявілі, што ў выпадку новай хвалі мабілізацыі Расія ўжо да зімы можа сфарміраваць ударную групоўку і зноў паспрабаваць наступаць на поўначы Украіны, у тым ліку з тэрыторыі Беларусі.

Наколькі верагодная масавая мабілізацыя ў Расіі ў бліжэйшыя месяцы? Ці сапраўды пасля яе Масква можа зноў атакаваць Украіну з поўначы, у тым ліку з Беларусі? Такія пытанні сайт Charter97.org задаў вядомаму гісторыку і публіцысту Юрыю Фельштынскаму:

«Мабілізаваць другую армію даволі складана»

— Давайце разважаць. Я думаю, што мабілізацыя і стварэнне другой сухапутнай арміі — трохі больш складаная задача для Расіі сёння, чым проста мабілізацыя пэўнай колькасці людзей. У Расіі, як мы ведаем, двойчы на год ідзе прызоў у армію сотняў тысяч, а прыкладна столькі ж РФ губляе ва Украіне. Мабілізаваць другую армію даволі складана. Яе трэба экіпіраваць, навучыць, трэба выняць людзей з эканомікі Расіі і, магчыма, закрануць тыя тэрыторыі, якіх вайна раней не датычылася, напрыклад Маскву. Пры існаванні адкрытых межаў гэта, безумоўна, прывядзе да новай хвалі міграцыі, якая негатыўна паўплывае на поспех мабілізацыйнай кампаніі. Гэта першае. То бок мабілізацыя і фармаванне другой арміі — не такая простая задача, як калі б трэба было проста мабілізаваць пэўную колькасць сотняў тысяч людзей.

Другі момант — гэта канцэнтрацыя арміі ў Беларусі. Каб наступаць на Украіну, на Кіеў, як мы ведаем, трэба перакінуць гэтую армію. Каб уварвацца ў Еўропу, таксама трэба перакінуць гэтую армію ў вашу краіну. Інакш правесці падрыхтоўчыя аперацыі для наступу насамрэч немагчыма.

Маючы досвед 2022 года, ужо знаходзячыся ў стане вайны з Расіяй, Украіна, як мне здаецца, у гэтым выпадку будзе наносіць прэвентыўны ўдар. Гэта будзе абсалютна неабходна зрабіць, бо інакш і Украіна, і Еўропа апынуцца ў сітуацыі, калі напад адбываецца імкліва, як гэта было ў лютым 2022 года. Я думаю, што расійскі Генштаб мусіць зыходзіць з таго, што ЗСУ нанесуць па Беларусі прэвентыўны ўдар, калі будзе заўважаная канцэнтрацыя расійскіх войскаў у Беларусі. Гэта другі сур'ёзны момант.

«Расія не рызыкнула перакідваць ядзерную зброю ў Беларусь»

Трэці сур'ёзны момант: магчыма, для прадухілення прэвентыўнага ўдару па Беларусі, як гэта будзе здавацца расійскаму кіраўніцтву, туды будзе перакінута тактычная ядзерная зброя. Як мы ведаем, усе падрыхтоўчыя мерапрыемствы для гэтага расійскім і беларускім бакамі ўжо праведзеныя. Але пры гэтым, нягледзячы на шматлікія размовы, пагрозы, публікацыі артыкулаў, кшталту артыкула Сяргея Караганава пра неабходнасць нанесці прэвентыўны ядзерны ўдар па Усходняй і Цэнтральнай Еўропе, на дадзены момант расійскай ядзернай зброі ў Беларусі няма.

Іншымі словамі, Расія не рызыкнула перакідваць ядзерную зброю ў Беларусь. Для гэтага таксама, напэўна, ёсць адпаведныя прычыны. Адна з іх — агульныя рызыкі, звязаныя з перакідкай ядзернай зброі за мяжу. Другая прычына — пэўная недаверлівасць да Лукашэнкі, бо ўсе гэтыя людзі — драпежнікі і адзін аднаму не давяраюць. Ні Пуцін Лукашэнку, ні Лукашэнка Пуціну. І трэцяя — гэта, ізноў-такі, пагроза прэвентыўнага ўдару Украіны па Беларусі, калі будзе заўважаная перакідка ядзернай зброі, або нават выкрадання гэтай ядзернай зброі. Магчымасці для падобных аперацый у Украіны, безумоўна, ёсць. Мы бачылі гэта і па Курскай аперацыі, і па аперацыях тыпу «Павуціна».

Нават з перакідкай ядзернай зброі ў Расіі, безумоўна, узнікаюць складанасці. Не кажучы ўжо пра тое, што гэта парушае падпісаныя міжнародныя дамовы. Будзем лічыць, што Расію гэта не хвалюе.

«Масква — адзіная ахілесава пята Расіі»

Адзіны трывожны сцэнар, які існуе ўжо сёння, — гэта перавага Расіі ў паветры. Мы бачым адсутнасць балістычных ракет ва Украіны і адсутнасць у ЗСУ магчымасці наносіць балючыя і масіраваныя ўдары па Маскве. Бо Масква — гэта адзінае, што мае значэнне для Расіі, яе адзіная ахілесава пята і самае слабае месца. Таму гэтую вайну, уласна, можна выйграць толькі праз нанесенне ўдараў па Маскве.

У Маскве гэта таксама разумеюць і таму ўважліва сочаць за магчымасцямі Украіны або стварыць балістычныя ракеты, або атрымаць іх ад сваіх саюзнікаў. Саюзнікі не спяшаюцца пастаўляць гэтыя ракеты ЗСУ, бо баяцца пагроз расійскага кіраўніцтва. Усе гісторыі пра «заганяную ў кут пацука», якая можа нанесці ядзерны ўдар, цалкам сур'ёзна разглядаюцца ў Еўропе. Зразумела, што еўрапейскія лідары не спяшаюцца ўступаць у вайну з ядзернай дзяржавай. Але з гэтай прычыны яны не даюць Украіне ракеты дальняга радыусу дзеяння. Украіна, адпаведна, не можа наносіць удары па такіх балючых пунктах, як Масква, і не можа завяршыць гэтую вайну. А інакш, думаю, Украіна ўжо б гэтую вайну з Расіяй завяршыла.

І яшчэ адзін вельмі важны момант — календарны. 20 студзеня 2029 года — гэта тэрмін заканчэння прэзідэнцтва Дональда Трампа. Будзем спадзявацца, ён пакіне Белы дом. Амерыканская знешняя палітыка ў дачыненні да Украіны, Еўропы і Расіі, безумоўна, зменіцца, бо сёння Трамп — самы галоўны, самы адданы саюзнік Пуціна, які сабатуе ўсе ваенныя намаганні Украіны і эканамічныя намаганні Еўропы дапамагчы Украіне ў гэтым пытанні. Пуцін гэта таксама ведае. З аднаго боку, час у яго яшчэ ёсць да 20 студзеня 2029 года. З другога боку, гэтага часу не так шмат. Ці можна лічыць, што 2026–2027 гады — гэта апошні перыяд, калі Пуцін можа прыняць нейкае стратэгічнае рашэнне? Калі гаворка ідзе пра нешта кшталту пачатку зімовай кампаніі, трэба будзе праводзіць мабілізацыю. Хаця зімой наступальныя аперацыі праводзіць складаней, у пэўным сэнсе. У лютым 2022 года Расія пачала вайну, але пры гэтым РФ не планавала ваяваць. Гэта таксама важны момант. Расія ў лютым 2022 года планавала захапіць Украіну за вельмі кароткі тэрмін, без баёў і без страт. Іншая справа, што вайна аказалася працяглай і крывапралітнай. Але яна была пачатая зімой, таму нашы апасенні, што Расія зноў менавіта зімой можа пачаць ваеннае наступленне, напэўна, таксама абгрунтаваныя.

«Калі Расія страчвае кантроль над Беларуссю, Расія прайграе гэтую вайну»

Сказаўшы ўсё гэта, трэба прызнаць, што Беларусь, безумоўна, застаецца плацдармам расійскага кіраўніцтва для наступлення ў Еўропу і ва Украіну, для другога наступу на Кіеў. Ці выкарыстае Расія гэты плацдарм зноў? Складанае пытанне. Але, як я ўжо неаднаразова казаў, лічу, што ў гэтай вайне ёсць два складнікі перамогі Украіны і паразы Расіі, што, па сутнасці, адно і тое ж. Першае — гэта ўдары па Маскве, другое — вызваленне Беларусі ад Лукашэнкі.

Я лічу, што гэта ключ да перамогі. Калі Расія страчвае кантроль над Беларуссю, Расія прайграе гэтую вайну. Бо ўварванне ва Украіну таксама пачыналася не як ізаляваная аперацыя па захопе Украіны. Пуцін і не планаваў на гэтым спыняцца. Ён планаваў рухацца далей. А рухацца далей таксама можна было толькі з Беларусі. Калі паглядзець на карту, зразумела, што наступаць у Еўропу сухапутнай арміяй можна толькі з Беларусі. У той момант, калі Лукашэнка страчвае ўладу, а Пуцін — кантроль над Беларуссю, і ваша краіна перастае быць яго плацдармам для нападу на Еўропу, Пуцін прайграе гэтую вайну. Так ці інакш, рэжым у Беларусі давядзецца змяняць, бо інакш нельга будзе аднавіць еўрапейскую сістэму бяспекі.

І ў Еўропе гэта, мне здаецца, сёння ўжо добра разумеюць. Еўрапейская сістэма бяспекі будзе палягаць не ў тым, што сумеснымі намаганнямі мы заменім рэжым у Расіі. Гэта, хутчэй за ўсё, нам не ўдасца зрабіць. Але адбудаваць сістэму бяспекі можна праз тое, што Беларусь стане дэмакратычнай краінай, увайдзе ў Еўразвяз, увайдзе ў НАТА ўжо пасля таго, як Трамп сыдзе з Белага дома, таму што цяпер НАТА, уласна, не існуе. І будзе створаны вал ад Фінляндыі да Украіны, які ўключае Швецыю, краіны Балтыі, Польшчу, Беларусь і Украіну. Праз гэты «горны хрыбет» Расія ўжо ніколі не пройдзе.

***

Вядомы амерыканскі гісторык і публіцыст Юрый Фельштынскі — аўтар кнігі «Беларусь Наталлі Радзінай: журналістка супраць дыктатара». «Беларусь Наталлі Радзінай» — гэта гісторыя сучаснай Беларусі, расказаная праз лёс аднаго чалавека. У цэнтры кнігі — беларуская журналістка Наталля Радзіна, галоўная рэдактарка аднаго з самых вядомых апазіцыйных сайтаў краіны — «Хартыі’97».

Кнігу «Беларусь Наталлі Радзінай» можна набыць:

Беларускае выданне — платформа выдавецтва «Янушкевіч» «Кнігаўка», кнігарня «Кнігаўка» па адрасе ul. Kłopotowskiego 4, 03-717.

Рускае выданне — сайт выдавецтва «ISIA Media», Amazon і Babook.

Украінскае выданне — «Друкарський двір Олега Федорова» і Yakaboo.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com