Паводле прынцыпу «шыта-крыта»

Чаму Мінск так учапіўся за супрацоўніцтва з адсталай М'янмай.

«Беларусь і М'янма дамаўляюцца аб супрацоўніцтве ў касмічнай сферы», — рапартуюць беларускія дзяржСМІ, асвятляючы візіт у Мінск кіраўніка гэтага азіяцкага рэжыму Мін Аўн Хлайна. Можна падумаць, што ён прадстаўляе багатую, перадавую дзяржаву. Насамрэч ААН адносіць гэтую краіну да катэгорыі найменш развітых. А паводле Глабальнага індэксу інавацый 2024 года яна займае 125-е месца з 133. Проста космас!

«М'янма з'яўляецца для нас важным і перспектыўным партнёрам у Паўднёва-Усходняй Азіі», — заявіў на перамовах 21 жніўня Аляксандр Лукашэнка. Паводле ягоных слоў, Беларусь здольная «забяспечыць усім неабходным м'янманскі народ».

Ці шмат купяць беднякі?

Так, м'янманцы шмат у чым маюць патрэбу. Беларускі бок прапануе трактары, МАЗы, іншую тэхніку, пастаўляе лекі, сухое малако, дзіцячае харчаванне.

«Насельніцтва ў вас у пяць разоў больш, чым у Беларусі. Гэта велізарная лічба, за якой стаяць лёсы людзей. Гэтых людзей найперш трэба накарміць і апрануць. У гэтым плане вы можаце разлічваць на Беларусь», — заявіў Лукашэнка, ўскосна прызнаючы, што народ гэтай далёкай краіны вельмі бедны.

Насамрэч жыхароў там нават у шэсць разоў больш. Калі ў Беларусі — каля 9 млн, то ў М'янме, паводле свежай ацэнкі ААН, 55,2 млн.

Аднак пры гэтым ВУП дзвюх краін практычна роўны. Інакш кажучы, па грубай прыкідцы, ВУП на душу насельніцтва ў М'янме прыкладна ўшэсцера ніжэйшы, чым у Беларусі (прыкладна тое самае атрымліваецца, калі лічыць паказчык па парытэце пакупніцкай здольнасці).

Дык пытанне ў тым, ці шмат могуць тамтэйшыя людзі купіць. І, калі шырэй, наколькі ёмісты і перспектыўны рынак краіны ў цэлым.

Падобна, м'янманская казна таксама не дужа багатая. У лістападзе мінулага года бакі падпісалі міжурадавае пагадненне, паводле якога Мінск праз Банк развіцця і/ці «Белінвестбанк» можа крэдытаваць закупы М'янмай беларускіх тавараў, абсталявання і паслуг.

Прасцей кажучы, каб збыць свой тавар гэтаму «перспектыўнаму» партнёру, Беларусь мае намер яшчэ і пазычаць яму грошы.

А ці шмат удаецца прадаць? У апошнія гады беларускія ўлады хаваюць значную частку дэталёвай статыстыкі знешняга гандлю. Аднак часам чыноўнікі прагаворваюцца. Напрыклад, кіраўніца канцэрна «Беллегпрам» Надзея Лазаравіч днямі паведаміла, што за 2025 год беларуска-м'янманскі тавараабарот склаў 15,9 млн долараў.

Пры гэтым дзяржСМІ рапартуюць, што ў першай палове 2026 года тавараабарот вырас у 2,5 раза ў параўнанні з аналагічным леташнім перыядам. Але ўсё адно гэта слёзы.

Параўнайце: леташні тавараабарот Беларусі з маленькай і да таго ж «нядружалюбнай» Літвой быў прыкладна ў 48 разоў большы, чым з «дружалюбнай» М'янмай.

З хунтай знайсці агульную мову прасцей, чым з «гнілой» Еўропай

Чаму ж М'янма такая прыцягальная для беларускіх уладаў? Напэўна, ёсць момант пэўнай ідэйнай блізкасці рэжымаў.

Там у 2021-м адбыўся ваенны пераварот, уладу захапіла хунта. У Беларусі, як сцвярджаюць праціўнікі рэжыму, Лукашэнка ў 2020-м таксама фактычна ўзурпаваў уладу, падтасаваўшы вынікі выбараў і падавіўшы пратэсты.

Абодва рэжымы знаходзяцца пад санкцыямі, на нажах з большай часткай дэмакратычнага свету.

Невыпадкова Лукашэнка па выніках перамоваў 21 жніўня адзначыў, што Беларусь і М'янму збліжае «падобнае бачанне глабальных працэсаў». Ён таксама пахваліў яе ўлады за тое, што яны нібыта забяспечылі палітычную стабільнасць у дзяржаве.

І гэта сказана пра краіну, дзе працягваецца грамадзянская вайна, у якой, паводле дадзеных ACLED (глабальны маніторынг канфліктаў і пратэстаў), з 2021 года загінула больш за 100 тыс. чалавек.

«Народ аказаў і вам, і тым сілам, якія стаяць за вамі, вельмі моцную падтрымку», — сказаў кіраўнік Беларусі Мін Аўн Хлайну.

Так, у красавіку бягучага года кіраўнік хунты фармальна стаў прэзідэнтам. Але яго абраў спецыяльны орган, які складаецца з парламентароў і прадстаўнікоў вайскоўцаў (а як жа без іх!).

Да таго ж сам парламент быў сфармаваны ў выніку выбараў, што праходзілі пад кантролем хунты. Еўрасаюз палічыў іх несвабоднымі і несправядлівымі, АСЕАН не ўхваліла.

Дык што наконт моцнай народнай падтрымкі Лукашэнка перагнуў. Дарэчы, у яго падобная мара: каб кіраўніка дзяржавы абіраў кішэнны Усебеларускі народны сход.

Так, і яшчэ кіраўнік М'янмы запрасіў назіральнікаў з Мінска на дадатковыя парламенцкія выбары ў наступным годзе. Што ж, ведае, каго запрашаць, каб атрымаць найвышэйшыя балы за «празрыстасць» і «сумленнасць».

На зброю для м'янманскіх генералаў грошай не шкада

Але справа напэўна не толькі ў роднасці аўтакратычных рэжымаў. Напярэдадні афіцыйных перамоваў Лукашэнка сустрэўся з высокім госцем нефармальна, яны разам павячэралі. А назавтра ў беларускага кіраўніка раптам вырвалася: «Фармат нефармальнай абстаноўкі яшчэ важны тым, што закранаюцца пытанні, якія не агучыш і публічна не абгаворыш».

Дык якія ж гэта могуць быць пытанні?

Нават з афіцыйных паведамленняў можна зрабіць выснову, што паміж Мінскам і Найп'ідавам актыўна развіваюцца кантакты ў ваеннай і ваенна-тэхнічнай сферах. Вось на гэта ў хунты грошы знаходзяцца.

У сакавіку 2025 года міністр абароны Віктар Хрэнін і яго м'янманскі калега Маунг Маунг Эй падпісалі пратакол, які пацвярджае намеры дзвюх краін умацоўваць ваеннае супрацоўніцтва.

А ў кастрычніку таго ж года адбылося ўжо 17-е (!) пасяджэнне двухбаковай камісіі па ваенна-тэхнічным супрацоўніцтве. Абмяркоўвалася ўзаемадзеянне пры мадэрнізацыі і вытворчасці ваеннай і спецыяльнай тэхнікі, навучанне м'янманскіх ваенных спецыялістаў у Беларусі.

У цэлым, судзячы нават па адкрытых дадзеных, Мінск стаў для генералаў хунты важным партнёрам у сферах супрацьпаветранай абароны (СПА), радыёлакацыі, ваеннай электронікі.

Паводле прынцыпу «шыта-крыта»

Але асабліва пікантныя дэталі змяшчае расследаванне Justice For Myanmar (JFM). Гэта праваабарончая ініцыятыва адзначае, што з-за санкцый «ваенная хунта адчувае ўсё большыя цяжкасці з аплатай міжнародных закупаў зброі і спадарожных матэрыялаў».

У рукі расследнікаў трапіла службовая перапіска паміж арганізацыямі дзвюх краін, на падставе якой можна меркаваць, што ўлады М'янмы, прынамсі часткова, маглі разлічвацца за беларускую ваенную тэхніку наяўнымі.

У адным з лістоў, як сцвярджае JFM, паведамлялася, што «беларускі рэжым можа накіраваць у Найп'ідаў самалёт для атрымання наяўных, спасылаючыся на раней ужываную ў М'янме практыку». Карацей, грузеце апельсіны бочкамі.

Калі гэты разбор палётаў ад JFM адпавядае рэчаіснасці, няцяжка выказаць здагадку, што жаласныя афіцыйныя лічбы ўзаемнага тавараабароту — толькі надводная частка айсберга. А ваенныя пастаўкі ў той ці іншай (магчыма, значнай) ступені ажыццяўляюцца паводле прынцыпу «шыта-крыта».

Увогуле далёка не факт, што ад развіцця сувязяў паміж двума рэжымамі моцна выйграе абяздолены народ М'янмы. А вось тамтэйшыя зброевыя бароны могуць добра сагрэць рукі, а ў генералаў будзе больш зброі, каб знішчаць паўстанцаў.

Мінск жа з гэтай нагоды, трэба разумець, не пераймаецца: грошы не пахнуць.

Аляксандр Класкоўскі, «Позiрк»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com