Імпарт не выратуе

Чаму паліўны крызіс у Расіі будзе толькі паглыбляцца.

Цяперашні паліўны крызіс у Расіі не варта дзяліць на асобныя этапы. Гэта вельмі ўмоўна. Крэмлю ўдалося часткова змякчыць сітуацыю, але пра стабілізацыю рынку гаворкі не ідзе.

Зрабіць гэта ўдалося перадусім за кошт імпарту паліва з Беларусі. Акрамя таго, былі прыняты ўрадавыя рашэнні аб вяртанні да стандартаў бензіну, якія былі скасаваныя яшчэ ў 2013 годзе, гэта значыць да паніжэння патрабаванняў да ўтрымання шкодных рэчываў і фактычнага вяртання да стандартаў Еўра-3 і нават Еўра-2, што дазваляе выкарыстоўваць некандыцыйны бензін.

Фармальна можа быць указана, што гэта 92-і або 95-ы бензін, але на практыцы такім ён не з’яўляецца. Гэта проста бензін, і ўсё. Аўтамабілі на ім могуць ездзіць, але нядоўга. Асабліва гэта датычыць больш-менш сучасных машын, абсталяваных электронікай, якая кантралюе, што менавіта наліваецца ў бак.

Паколькі значная частка расіян карыстаецца аўтамабілямі расійскай вытворчасці або старымі машынамі, яны гэтае паліва ўспрымаюць — прынамсі, пакуль рухавік не заглухне.

Таму ў пэўнай ступені сітуацыю ўдалося змякчыць. Быў і трэці фактар. Напрыканцы ліпеня — на пачатку жніўня пасля рамонту запрацаваў шэраг установак па перапрацоўцы нафты на нафтаперапрацоўчых заводах, якія раней былі пашкоджаныя Сіламі абароны Украіны. Але пасля гэтага пачалася новая хваля ўдараў з боку Украіны. Адпаведна, частка таго, што ўжо было адрамантавана, зноў выйшла з ладу ў выніку пашкоджанняў. Яскравы прыклад — Яраслаўскі нафтаперапрацоўчы завод (ЯНОС).

У выніку сітуацыя на расійскім паліўным рынку зноў пагоршылася. Асабліва гэта датычыць забеспячэння Масквы і Маскоўскай вобласці, дзе сканцэнтраваная прыкладна шостая частка насельніцтва Расіі.

Былі таксама надзеі на пастаўкі бензіну з Індыі. Першы танкер з бензінам прыбыў больш за тыдзень таму, але яго дагэтуль не разгрузілі. Высветлілася, што цана гэтага бензіну, так бы мовіць, непад’ёмная для аптавікоў, і ніхто не хоча яго браць. То-бок бензін нібыта ёсць, але скарыстацца ім не могуць.

Пры гэтым сітуацыя з коштам імпартнага паліва моцна адрозніваецца ў залежнасці ад краіны паставак. У выпадку з Беларуссю лагістыка простая: Беларусь і Расія знаходзяцца побач. Да таго ж дзейнічае даўальніцкая схема: з Расіі паступае нафта, яе перапрацоўваюць, а назад у Расію адпраўляюцца бензін, дызель і рэактыўнае паліва.

Там дзейнічаюць спецыяльныя цэны. Логіка Крамля простая: Беларусь атрымлівае расійскую сырую нафту не па сусветнай, а па спецыяльнай цане, таму і нафтапрадукты пастаўляюцца па спецыяльнай цане.

З Індыяй сітуацыя зусім іншая. Хоць нафтаперапрацоўчы завод у Вадынары напалову належыць «Раснафце», а яшчэ адзін пакет належыць кампаніі, за якой стаяць расіяне, гэта геаграфію не змяняе. Дзе Індыя, а дзе Расія? Лагістычны ланцуг вельмі доўгі.

Патрабуецца перавалка на танкер, затым з танкера — на бераг. Да таго ж гаворка ідзе пра Мурманск. Гэта не Чорнае мора і не Балтыка. А з Мурманска паліва яшчэ трэба даставіць, напрыклад, хаця б у Пецярбург.

Да гэтага дадаюцца ўсе мытныя працэдуры пры экспарце паліва з Індыі і адпаведныя выдаткі, у прыватнасці экспартная пошліна. У выніку аптовы кошт такога бензіну ў Расіі прыблізна ў паўтара раза перавышае цану, па якой паліва прапануецца на Санкт-Пецярбургскай паліўнай біржы.

Таму імпарт з Індыі сутыкаецца менавіта з такой праблемай. Былі таксама нязначныя пастаўкі з іншых напрамкаў. Можна гаварыць і пра патэнцыйныя пастаўкі з Кітая. Для Далёкага Усходу гэта, магчыма, было б зручна. Але асноўныя спажыўцы паліва знаходзяцца ў еўрапейскай частцы Расіі. А дастаўляць туды паліва з Кітая будзе як мінімум гэтак жа дорага, а, магчыма, нават даражэй, чым з Індыі.

Таму за кошт імпартнага паліва Расія не здольная цалкам пакрыць дэфіцыт, які ўзнікае ўнутры краіны. Больш за тое, гэты дэфіцыт паглыбляецца ў выніку наступных удараў Сіл абароны Украіны, якія пагаршаюць становішча расійскай нафтаперапрацоўчай галіны.

Яшчэ адзін спосаб, да якога звярнулася Расія ў барацьбе з дэфіцытам, — абмежаванне экспарту паліва. Але гэты механізм яны пачалі выкарыстоўваць ужо даўно.

Калі казаць пра забарону экспарту рэактыўнага паліва і бензіну, то рэактыўнае паліва абмежавалі яшчэ ў красавіку, бензін — у маі. У ліпені спынілі экспарт дызельнага паліва.

А гэта, па сутнасці, быў найважнейшы артыкул расійскага экспарту нафтапрадуктаў. У найлепшыя часы Расія нават дамінавала на еўрапейскім рынку як вонкавы пастаўшчык дызельнага паліва. Аднак, нягледзячы на ўсе гэтыя забароны, вырашыць паліўны крызіс не ўдалося. Больш за тое, пасля ўвядзення абмежаванняў ён працягнуў паглыбляцца.

Міхаіл Ганчар, «Главред»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com