Пяць пытанняў па справе радавога Коржыча

Ці могуць пачак цыгарэт і «Ролтан» уважацца хабарам?

Пасля гібелі 21-гадовага салдата Аляксандра Коржыча за кратамі апынуліся трое сяржантаў. Іх абвінавачваюць у давядзенні да самагубства шарагоўца і атрыманні хабараў - бананаў, цыгарэт, распушчальнай кавы, піцы, шаўрмы. Tut.by спытаў у адваката Аляксандра Пыльчанкі: ці праўда, што за хабар у 1 даляр можна апынуцца за кратамі? Ці можа службовая асоба прымаць падарункі? І ці могуць пакараць чалавека, які прынёс лекару букет кветак і шампанскае?

Трэці тыдзень Менскі абласны суд разглядае крымінальную справу ў дачыненні да сяржантаў Яўгена Бараноўскага, Ягора Скуратовіча, Антона Вяжэвіча. Сваю віну фігуранты прызналі часткова, ад дачы паказанняў пакуль адмовіліся, таму працэс наважылі пачаць з допыту пацярпелых. Спярша выступіла мама загінулага шарагоўца Святлана Коржыч, а затым слова далі салдатам. Блізу 50 чалавек, гэтак жа як і Святлана Коржыч, прызнаныя пацярпелымі.

Падчас працэсу яны неахвотна распавядаюць пра дздедаўшчыну ў войску: як іх уздымалі пасля адбою і прымушалі адціскацца ў процівагазе, як сяржанты маглі ўдарыць за любую правіннасць і як прымушалі купляць для іх прадукты. У якасці хабару ў матэрыялах крымінальнай справы фігуруюць: распушчальная кава ў пакеціках, бананы, піца, шаўрма, цыгарэты, «Ролтан». Некаторыя аж да капеек памятаюць кошт хабару.

- Ці былі грашовыя паборы, я добраахвотна купляў сяржанту Скуратовічу (абвінавачанаму. - Заўвага.) піцу за 1 рубель 15 капеек, пару пакуначкаў кавы, кожны каштаваў 50 капеек, - распавядаў у судзе пацярпелы Барыс Шулякоўскі.

Падчас допыту многія пацярпелыя заяўляюць, нягледзячы на тое, што іх грашовае забеспячэнне было блізу 10 рублёў, купляць сяржантам прадукты было не накладна, гэта каштавала невялікіх грошай, у кагосьці ў месяц сыходзіла 10-15 рублёў, у Аляксандра Коржыча сума ў разы была большая. Са слоў яго мамы, кожны тыдзень яна пасылала ў войска сыну 50 рублёў.

Журналісты задалі адвакату Аляксандру Пыльчанку пяць пытанняў паводле справы шарагоўца Коржыча.

Ці могуць такія недарагія тавары, як пачак цыгарэт і «Ролтан», расцэньвацца як хабар?

- Па-першае, усё адносна. Для кагосьці і аўтамабіль будзе недарагой пакупкай. А для салдата - гэта можа быць істотна. Па-другое, сума не мае значэння. Важна, за што перадаюць матэрыяльныя каштоўнасці. Напрыклад, калі пачак цыгарэт сяржанту даюць за тое, каб ён не адправіў шарагоўца ў пазачарговы нарад, альбо вызваліў ад абавязкаў, тады гэта можна расцэньваць як злачынства, - распавядае адвакат Аляксандр Пыльчанка. - Зразумела, калі пачаставаць кагосьці адным бананам, крымінальную справу паводле арт. 430 КК (атрыманне хабару) распачынаць ніхто не будзе. Але калі сістэматычна адбываюцца паборы, звязаныя з выкананнем або невыкананнем якіх-небудзь абавязкаў жаўнерамі, гэта ўжо іншая справа. Усе крыецца ў дэталях.

З якой сумы наступае крымінальная адказнасць?

- З любой сумы. Паўтаруся, усё залежыць ад таго, за што і ў сувязі з чым перадаюцца матэрыяльныя каштоўнасці. Сума хабару мае значэнне толькі пры кваліфікацыі злачынства. Буйная сума (ч.2 арт. 430 КК, пакаранне ад 3 да 10 гадоў пазбаўлення волі) - гэта 250 базавых велічынь (6125 рублёў), асабліва буйная (ч.3 арт. 430 КК, санкцыя артыкула прадугледжвае пакаранне ад 5 да 15 гадоў пазбаўлення) - 1000 базавых (24500 рублёў).

Дарэчы, калі сяржанту салдат даў спачатку пяць пачкаў цыгарэт, затым яшчэ раз пяць, то гэтыя дзеянні могуць падпадаць пад ч.2 арт. 430 (Атрыманне хабару паўторна). І адказнасць ужо падвышаная - да 10 гадоў пазбаўлення волі (дзеянні абвінавачаных сяржантаў у справе Коржыча кваліфікаваныя паводле ч.1,2 арт. 430УК. - Заўвага.).

А калі жаўнеры давалі бананы і каву добраахвотна, гэта будзе расцэньвацца як злачынства?

- Хабар заўсёды даецца добраахвотна. Калі чалавека будуць фізічна прымушаць перадаць каштоўнасці або пагражаць, тады і кваліфікацыя іншая - рабаванне, разбой, вымаганне, - тлумачыць адвакат Аляксандр Пыльчанка.

Службовая асоба наогул не можа прымаць ніякія падарункі? А калі яму дадуць скрынку цукерак у якасці падзякі, гэта таксама хабар?

- Падарункі прымаць можа кожны, гэта не забаронена законам. Да прыкладу, багаты чалавек захацеў падарыць улюбёнаму лекару аўтамабіль, хай афармляе усё як мае быць - і ніякіх пытанняў не ўзнікне. Лепш дарыць такі падарунак прылюдна, а не ўпотай у кабінеце. Іншая справа, ці захоча лекар узяць аўтамабіль. Але калі пры гэтым службовая асоба ўчыняе дзеянні ў інтарэсах давальнага, могуць прыцягнуць да крымінальнай адказнасці.

Са слоў адваката, букет кветак і бутэлька шампанскага для лекара ў розных сітуацыях могуць быць расцэненыя па-рознаму. Напрыклад, калі шчаслівы пацыент пасля ўдалай аперацыі прынясе гэты набор у якасці падзякі, то парушэння закона ў гэтым не будзе. Аднак калі прыйсці да лекара з бутэлькай шампанскага і букетам кветак, а той адкрые бальнічны ліст здароваму чалавеку або выпіша рэцэпт, які не належыць, закон такую «падзяку» будзе трактаваць паводле арт. 430 КК (Атрыманне хабару).

Ці прадугледжаная пакаранне для чалавека, які дае хабар?

- Так, гэтыя дзеянні кваліфікуюцца паводле арт. 431 КК (Дача хабару). Але хабарадавальнік можа быць вызвалены ад крымінальнай адказнасці ў двух выпадках. Першы - калі ён раскаяўся, добраахвотна заявіў пра гэта органу следства яшчэ да таго, як яго выклікалі праваахоўныя органы. Другі выпадак - калі ў чалавека вымагалі хабар.