Шок у Пецярбургу быў вялікі

Расійскія сталіцы нічога падобнага дагэтуль не бачылі.

Удары ўкраінскіх дронаў не ўпісваюцца ў тыя спектаклі, якія рэжым прывык разыгрываць вакол Пецярбурга. Гараджане ўпершыню адчулі гэтую вайну на сабе і цяпер мусяць прабірацца праз горы ідэалагічнага смецця, наваленага ўладамі.

Шасцігадзінная атака беспілотнікаў, якую ў ноч на 18 кастрычніка перажыў Пецярбург, — гэта штодзённасць украінскіх гарадоў. Але расійскія сталіцы нічога падобнага дагэтуль не бачылі. Шок ад паўсюдных выбухаў і пажараў у Пецярбургу быў вялікі.

Няўключаныя сірэны

Губернатар Бяглоў пакуль вырашыў не з’яўляцца на публіцы. Ён зносіцца з гараджанамі шляхам перапіскі, праз заявы ў тэлеграме. А ў Пуціна для пацярпелай малой радзімы не знайшлося нават слова суцяшэння.

Іх маўчанне тлумачыцца не толькі цынізмам, але і складанасцю сітуацыі. Рэжым пастаянна і дакучліва выкарыстоўвае Пецярбург як ідэалагічны аб’ект. Культ блакады — адзін з галоўных вузлоў яго «рэлігіі перамогі». Побыт рэальнай вайны, што ідзе тут і цяпер, з гэтым культам несумяшчальны.

Масавыя ўяўленні пра блакаду Ленінграда, і без таго фальшывыя, пачэрпнутыя з пафаснага савецкага кіно, Пуцін перасунуў ужо зусім у балаганны рэгістр.

Падчас крывавага ўварвання ва Украіну начальства раз за разам ладзіла ў горадзе «рэканструкцыі» мінулага ў стылістыцы глянцавых серыялаў: на вуліцах разыгрывалі сцэнкі «з блакаднага жыцця», а зевакам раздавалі «блакадны хлеб».

Кінематаграфічныя сімвалы блакады — стук метранома, прамяні пражэктараў, што шаряць па небе, і, асабліва, трывожны вой сірэн — бясконца перажоўваюцца ўладамі ў рытуальных мэтах. Начальныя асобы проста не былі гатовыя да таго, што пецярбургскія сірэны давядзецца выкарыстоўваць па прызначэнні ў рэальнай вайне. Гэта парушыла б гармонію іх язычніцкіх богаслужэнняў.

Вось сірэны падчас налёту і не ўключылі. Разаслалі папераджальныя эсэмэскі, хоць уначы гэты спосаб працуе кепска. На шматлікія папрокі гарадскія чыноўнікі адказалі, што ўключаць сірэны — толькі паніку сярод жыхароў разводзіць. Выскочаць на вуліцы, пачнуць мітусіцца.

І дадаткова патлумачылі, што не ўпаўнаважаныя размяшчаць у пад’ездах адрасы бамбасховішчаў. Частка з іх увогуле лічыць, што адрасы бамбасховішчаў засакрэчаныя. Няхай жыхары не мітусяцца і спакойна сядзяць па кватэрах.

Рэжым вядзе вайну, але той прапагандысцкі Пецярбург, да якога ён прывык, у яе не ўпісваецца. Ён — частка кансерваванай у мінулым казённа-рытуальнай Расіі, пра якую належыць гаварыць з прыдыхам і не сутыкаць з «СВА». І цяпер, калі яны сутыкнуліся, начальства проста не ведае, што сказаць.

Праведны гнеў у дэфіцыце

Звычайныя абітатары горада выглядаюць менш разгубленымі. Судзіць пра настроі пецярбуржцаў паводле размоў на інтэрнэт-пляцоўках трэба з папраўкай на тое, што там выказваюцца не ўсе. Але ўсё ж такі больш, чым у іншых публічных месцах. І кірунак думак зразумець можна.

Шукаеш, вядома, адказы на два пытанні. Ці пачаўся ў Пецярбургу пасля налёту антыўкраінскі патрыятычны ўздым? Ці, наадварот, народны гнеў абярнуўся супраць пуцінскай улады?

На першае пытанне адказаць лягчэй. На ўсіх рэсурсах, акрамя мілітарысцкіх, праведнага гневу супраць украінцаў амаль няма. Ды і зэтнікі не столькі абураюцца, колькі ў сваёй руціннай манеры прапануюць украінцам «чакаць падарункаў. За кожны такі ўсхрюк вам будзе станавіцца ўсё баліцей і баліцей».

І яны ведаюць, з якога боку прыляцелі беспілотнікі. Аказваецца, з Эстоніі, падкраўшыся да Пецярбурга праз балтыйскія краіны. Для іх гэта амаль відавочна. Бо інакш іх паспелі б збіць. Адсюль і дадатковыя адрасаты пагроз: «Можа, адправіць 300 «невядомых» дронаў у Рыгу і Талін для разнастайнасці? Пара».

Хоць такія каментары ідуць не ад кадравых прапагандыстаў, а нібыта ад простых людзей, нават тых, што хаваюць свае даныя, але спантаннымі яны не выглядаюць. Гэта перажоўваецца ўсе пяць гадоў вайны. І ў тых самых выразах.

А на ўсіх іншых, прычым больш наведвальных, пляцоўках, хай яны крыпталіберальныя або без выразнага палітычнага аблічча, антыўкраінскіх страсцей мала, затое астатнія пачуцці жывейшыя.

Крылатае слова вождзя

Бяглова недалюбліваюць і называюць «нябачным губернатарам», але ўзгадваюць нячаста. Затое шмат водгукаў пра Пуціна.

«А пацук у нары. Там бяспечна»…

«Дзед гэтага ніколі не скончыць, бо ў такім выпадку ўвойдзе ў гісторыю няўдачнікам, а ў яго на старасці гадоў адкрылася цяга да здзяйсненняў, грошы яго ўжо не хвалююць, як раней»…

«Дзякуй нашаму прэзідэнту: калі б не ён, мы б не падымалі такіх пытанняў, усё робіць, каб народ вёў дыялог і згуртоўваўся вакол яго цела»…

Крылатыя словы пуцінскага паходжання ў пецярбуржцаў відавочна на слыху. Іх усе абыгрываюць. Напрыклад, пра прычыны налёту дронаў:

«Цікава, печанегі і палаўцы да гэтага маюць дачыненне? Ці тэрмінова будуць шукаць касатак, што кусаюць белых мядзведзяў?»

Але самы папулярны ў пецярбуржцаў пуцінскі тэзіс — чамусьці «двіжуха», абвешчаная вождзем у канцы пазапазамінулага года:

«Дзякуй галоўнаму начальніку — ён двіжуху арганізаваў»

«Дзядулю не сумна. Двіжуха згодна з планам»

«Дырэктар двіжухі галоўнае спіць»

«Двіжуха, непакоіцца няма пра што. Усё па плане».

Гледачы жартуюць

Гэта якраз той бяссільны самасуцяшальны гумар, які такі зразумелы нам, людзям савецкай загартоўкі. Тады дасціпнічалі ўсе і заўсёды. Ні варожых да рэжыму дзеянняў, ні нават асаблівага непадпарадкавання з гэтага не выплывала.

Не выплывае, відаць, і цяпер. Калі справа даходзіць да палітычных «рэцэптаў», дык яны камічныя:

«Не, ужо, 11 трыльёнаў з абароннага бюджэту выпарылася дзесьці ў генералаў, што сядзяць па турмах, і іхніх жонак з ізраільскім пашпартам. Няхай выбіваюць следчыя ў іх усё да апошняй капейкі назад у бюджэт».

«Божачкі, калі гэта скончыцца. — Залежыць ад вынікаў выбараў у 2030-м. — Дастрокавыя нельга? А то 26 гадоў — гэта не проста перабор, а нават смешна. — Ды хоць 30. Абы не такі, як Зеля»…

Вядома, не ўсе пецярбуржцы заклапочаныя «Зеляй», але ўсе без выключэння, хто выказваецца, бачаць сябе толькі гледачамі і ніколі ўдзельнікамі падзей:

«Хутчэй бы скончылася вайна. — А сэнс. яны нам, мы ім. і так будзе бясконца. — Баюся, людзей проста пусцяць пад расход, мабу ўладкуюць — і ўсё…»

***

Пецярбург відавочна настроены цярпець. Прытым нявызначана доўга. І ўсё ж, гэта хоць і пасіўнае, але незадаволенасць. У Пуціна сапраўды ёсць прычыны не спяшацца з зваротамі да зямлякоў. Тое ідэалагічнае смецце, якое ён прывык вывалваць, нікому тут не патрэбнае.

З пачатку гэтай вайны публіка выглядала гатовай бязмежна прыстасоўвацца да рэжыму. Пэўна, цяпер гэта ўжо не так. Прынамсі на радзіме кіраўніка.

Сяргей Шэлін, The Moscow Times

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com