Таемная сустрэча

Пра што маўчаць у Крамлі.

Лукашэнка прыбыў у рэзідэнцыю Уладзіміра Пуціна — і фактычна знік з публічнай прасторы. Апошні раз яго бачылі толькі пры выхадзе з самалёта. Пасля гэтага не было ні якіх-небудзь сумесных заяваў, ні традыцыйных пратакольных фотаздымкаў, ні нават кароткай размовы з журналістамі.

Такая закрытасць перамоў паміж расійскім і беларускім лідарамі вельмі паказальная на фоне расійска-ўкраінскай вайны. Афіцыйныя крыніцы ў Мінску паведамляюць толькі, што перамовы працягваюцца і могуць адбывацца нават з удзелам дэлегацый. Гэта выглядае незвычайна, бо Пуцін і Лукашэнка сустракаюцца некалькі разоў на год і звычайна не хаваюць сам факт сваіх кантактаў.

Відавочна, што цяпер абодва лідары вымушаныя прымаць складаныя рашэнні, якія могуць паўплываць як на будучыню рэжыму Лукашэнкі, так і на далейшы ход расійска-ўкраінскай вайны.

Лукашэнка ўсё больш вымушаны ўлічваць сігналы з Кіева. Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі неаднаразова папярэджваў, што ўцягванне Беларусі ў вайну можа прывесці да удараў па аб’ектах, якія Расія выкарыстоўвае на беларускай тэрыторыі для агрэсіі супраць Украіны.

Паказальнай стала сітуацыя з рэтранслятарамі, якія, паводле слоў украінскага боку, выкарыстоўваліся для расійскіх атак. Пасля заявы Зяленскага пра тое, што Украіна гатовая самастойна іх знішчыць, калі гэтага не зробіць Мінск, частка такіх аб’ектаў была адключана. Гэта сведчыць пра сур’ёзнасць дылемы, перад якой апынуўся беларускі лідар. Наўрад ці ў Маскве хацелі б бачыць, што Мінск рэагуе на ультыматумы Кіева.

Праўда, пытанне не абмяжоўваецца толькі вайсковай інфраструктурай. Зяленскі таксама нагадваў, што беларускія прадпрыемствы працягваюць працаваць на патрэбы расійскай арміі. Перш за ўсё гаворка пра нафтаперапрацоўчыя заводы, прадукцыя якіх часткова кампенсуе страты Расіі пасля атак украінскіх беспілотнікаў па яе ўласных НПЗ.

І тут узнікае прынцыповае пытанне: ці гатовы Мінск абмежаваць пастаўкі паліва для расійскіх вайскоўцаў? Ці будзе знойдзена абыходная схема, паводле якой беларускія нафтапрадукты спачатку будуць экспартавацца ў трэція краіны, а ўжо адтуль трапляць у Расію? Такі варыянт магчымы, аднак ён значна складанейшы і даражэйшы за прамыя пастаўкі.

Менавіта таму Путіну і Лукашэнку сапраўды ёсць пра што пагаварыць без лішніх сведкаў. Цалкам магчыма, што гэта самыя закрытыя перамовы паміж імі з пачатку поўнамаштабнай вайны.

Падобная атмасфера ўжо назіралася напярэдадні расійскага ўварвання ў 2022 годзе. Тады Лукашэнка таксама некалькі разоў сустракаўся з Пуціным і, відавочна, быў перакананы, што расійскі план хуткага захопу Украіны спрацуе. Меркавалася, што неўзабаве ў Кіеў вернецца Віктар Януковіч і ўзначаліць прарасійскую ўладу.

Аднак гэтыя планы пацярпелі крах. І цяпер самому рэжыму Лукашэнкі можа пагражаць сур’ёзная небяспека, калі Беларусь стане непасрэдным удзельнікам вайны.

Менавіта гэта, верагодна, і з’яўляецца галоўнай тэмай цяперашніх перамоў. Лукашэнка вымушаны пераконваць Крэмль, што далейшае ўцягванне Беларусі ў вайну толькі развяжа рукі Украіне. Да таго ж беларускае грамадства ўспрымае гэтую вайну інакш, чым расійскае. Таму разлічваць на масавую падтрымку насельніцтва ў выпадку адкрытага ўдзелу Беларусі ў баявых дзеяннях наўрад ці варта.

Ёсць яшчэ адна прычына для непакою Мінска. Лукашэнка добра разумее, што Расія можа аказацца няздольнай выратаваць яго рэжым у крытычны момант. Так ужо здаралася з іншымі саюзнікамі Масквы, якія да апошняга спадзяваліся на дапамогу Крамля, але ў выніку былі вымушаныя ратавацца ўцёкамі ў Расію.

Так адбылося з Віктарам Януковічам пасля Рэвалюцыі годнасці. Падобны лёс напаткаў і сірыйскага дыктатара Башара Асада, які дзесяцігоддзямі ўтрымліваўся ва ўладзе дзякуючы падтрымцы Масквы і Тэгерана, але пасля аслаблення сваіх саюзнікаў таксама быў вымушаны пакінуць краіну.

Наўрад ці Лукашэнка хоча завяршыць палітычную кар’еру ў эміграцыі. Яго стратэгічная мэта — захаваць уладу ў Беларусі або перадаць яе максімальна кантралюемаму пераемніку.

Аднак для Пуціна цяпер узнікае іншае пытанне: што важней — захаванне беларускага рэжыму ці спроба выкарыстаць тэрыторыю Беларусі для новага ціску на Украіну, магчыма, нават для адкрыцця новага фронту?

Менавіта тут інтарэсы Масквы і Мінска ўжо не супадаюць.

Не выключана, што цяперашнія перамовы праходзяць у даволі жорсткай атмасферы. Пуцін можа нагадваць Лукашэнку пра шматгадовую фінансавую падтрымку беларускай эканомікі і патрабаваць палітычнай лаяльнасці. Са свайго боку Лукашэнка, верагодна, тлумачыць, што ўсе гэтыя ўкладанні могуць аказацца марнымі, калі яго рэжым не перажыве новы этап вайны.

Бо гісторыя рэдка захоўвае добрую памяць пра дыктатуры, якія абапіраліся на рэпрэсіі, палітычныя пераследаванні і падаўленне іншадумства.

Менавіта таму галоўнае пытанне сёння заключаецца не толькі ў тым, ці дамовяцца Пуцін з Лукашэнкам. Куды больш важна — якую цану яны гатовыя заплаціць за такую дамоўленасць і наколькі яна можа змяніць далейшы ход расійска-ўкраінскай вайны.

Віталь Портнікаў, «Главред»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com