Дзякуй дзеду за перамогу

З-за Трампа дэмакраты атрымалі добрыя шанцы на большасць у абедзвюх палатах Кангрэса.

Незадоўга да прамежкавых выбараў 3 лістапада Дэмакратычная партыя ЗША перахапіла ініцыятыву ў рэспубліканцаў і Дональда Трампа. Дэмакраты намерваюцца вярнуць Палату прадстаўнікоў Кангрэса і маюць добрыя шанцы атрымаць кантроль над Сенатам. Трамп рэкордна непапулярны на фоне інфляцыі, вайны і карупцыйных скандалаў. Традыцыйны для прамежкавых выбараў адток галасоў ад кіроўнай партыі можа ператварыцца ў трыумф дэмакратаў і стварыць сур'ёзныя перашкоды для рэалізацыі некаторых ініцыятыў Трампа. Праўда, амерыканская выбарчая сістэма і разыходжанні ў стане апазіцыі здольныя істотна ўскладніць ім шлях да перамогі.

Рэспубліканцы ў асадзе

Паводле апошніх даных агрэгатара сацапытанняў RealClearPolitics, сярэдні рэйтынг кандыдатаў-дэмакратаў на выбарах у Кангрэс складае больш за 51% супраць менш як 43% у рэспубліканцаў. Дэмакраты лідзіруюць ва ўсіх асноўных апытаннях, хоць разрыў паміж дзвюма партыямі можа адрознівацца паводле розных паказчыкаў.

Асабліва актыўная барацьба ідзе вакол месцаў у Сенат. Дэмакратам трэба змагацца за тое, каб утрымаць ужо наяўныя крэслы ў такіх штатах, як Мічыган, Джорджыя і Нью-Гэмпшыр. Але ў іх супернікаў справы заўважна горшыя: рэспубліканцы б'юцца за акругі, дзе іх перамога лічылася гарантаванай.

У Тэхасе, дзе дэмакраты не перамагалі на выбарах на ўзроўні штата больш за 30 гадоў, дэмакрат Джэймс Таларыка апярэджвае з невялікім адрывам у апытаннях рэспубліканца Кена Пакстана. За Таларыку, напрыклад, публічна заклікаў галасаваць брат экс-прэзідэнта ЗША ад Рэспубліканскай партыі Джорджа Буша-малодшага.

Нечакана вострая барацьба завязалася на Алясцы і нават у Канзасе, які не абіраў сенатара-дэмакрата ўжо 94 гады.

Давер да кіроўнай партыі падрываюць тры ўзаемазвязаныя праблемы: інфляцыя, кошты на паліва і вайна ў Іране. Акрамя таго, прыблізна палова выбарцаў занепакоеная неэфектыўнасцю ўлады і аховай здароўя, дзе кошты растуць са значным апярэджаннем інфляцыі.

У дадатак карупцыя стала найважнейшай тэмай, якая хвалюе выбарцаў. Паводле нядаўняга апытання Fox News, ёй «крайне занепакоеныя» 60% рэспандэнтаў.

Усе гэтыя праблемы ў рэшце рэшт сыходзяцца на Дональдзе Трампе, які пачаў вайну з Іранам, што прывяло да павышэння коштаў на паліва. Паводле ацэнак Forbes, кіраўнік Белага дома ўзбагаціўся як мінімум на $2,7 млрд з часу перамогі на выбарах. Не дзіва, што сярэднеўзважаны рэйтынг папулярнасці Трампа скаціўся да рэкордна нізкіх 36%. Больш за 60% амерыканцаў не ўхваляюць яго дзейнасць.

Цяпер маштаб патэнцыйных здабыткаў дэмакратаў невыразны. За вынікамі выбараў у Сенат варта сачыць перадусім у такіх штатах, як Мэн, Паўночная Караліна і Агаё, дзе яны разлічваюць адабраць месцы ў рэспубліканцаў. Калі ж яны ўзяруць верх у Тэхасе, на Алясцы або ў Канзасе, гэта будзе сведчыць пра іх рашучую перамогу, наколькі гэта ўвогуле цяпер магчыма. Калі ж дэмакраты пацерпяць паразу ў Мічыгане або Нью-Гэмпшыры, іх шанцы на кантроль над Сенатам рэзка пойдуць уніз.

Выбарчая геаграфія супраць дэмакратаў

Незадаволенасць прэзідэнтам яшчэ не роўназначная гатоўнасці выбарцаў галасаваць за дэмакратаў. Перавага ў апытаннях не ператвараецца напрамую ў дэпутацкія мандаты, тым больш што карта цяперашніх выбараў спрыяе рэспубліканцам.

Зараз у Сенаце 53 месцы са 100 у рэспубліканцаў і 47 у дэмакратаў. Сёлета выбары праходзяць у 35 штатах, бо кожныя два гады абіраецца толькі трэць сенатараў на шасцігадовы тэрмін.

Дэмакратам трэба адабраць у рэспубліканцаў мінімум чатыры месцы. Разклад 50–50 пакіне большасць за кіроўнай партыяй, паколькі віцэ-прэзідэнт Джэй Дзі Вэнс можа галасаваць за рэспубліканцаў у якасці старшыні Сената. Іншымі словамі, нават значная перавага дэмакратаў у маштабах краіны можа апынуцца недастатковай для кантролю над верхняй палатай.

Рэспубліканцы цяпер найболей уразлівыя ў штатах Мэн, Паўночная Караліна і Агаё. У зоне рызыкі нават такія бастыёны, як Тэхас, Аляска і Канзас. І гэта пры тым, што ва ўсіх гэтых штатах, акрамя Мэна, Трамп перамог на выбарах у 2024 годзе.

У Палаце прадстаўнікоў, у адрозненне ад верхняй палаты — Сената, — абіраюцца ўсе 435 дэпутатаў. Тут супраць рэспубліканцаў могуць сыграць іх уласныя спробы нарасціць перавагу.

Апошнія два гады ў шэрагу штатаў, дзе прэзідэнцкая партыя знаходзіцца пры ўладзе, яна правяла «творчае» перакройванне акругаў — так званы джэрымандэрынг. Яго сутнасць у тым, каб так змяніць межы выбарчых акругаў, каб сканцэнтраваць прыхільнікаў апазіцыі ў мінімальнай іх колькасці, а ў астатніх «распыліць» іх так, каб яны апынуліся ў адноснай меншасці.

Паводле розных ацэнак, дзякуючы гэтай тактыцы рэспубліканцы разлічвалі выйграць дадатковыя 15–16 месцаў. Дэмакраты адказалі такім жа перакройваннем у кантралюемых імі штатах і разлічваюць на гарантаваныя дадатковыя шэсць месцаў за кошт размывання долі рэспубліканцаў.

Аднак у джэрымандэрынгу ёсць слабае месца: ён разлічаны на пэўнае суадносіны выбарцаў дзвюх галоўных амерыканскіх партый. Калі за дэмакратаў прагаласуе большасць тых, хто вагаецца, і частка традыцыйных прыхільнікаў рэспубліканцаў, то перавага партыі Трампа ў нанава створаных акругах можа знікнуць.

Напрыклад, у Тэхасе рэспубліканцы намерваліся атрымаць пяць дадатковых месцаў, але тры з іх ужо пад пагрозай з-за росту папулярнасці дэмакратаў. Добры прыклад — 35-я акруга Тэхаса ў Сан-Антоніа. Там выбарцы падтрымалі Трампа ў 2024 годзе з адрывам прыкладна ў 10 працэнтных пунктаў. Але дэмакрат Джоні Гарсія стварыў нечакана моцную канкурэнцыю ў гэтай акрузе рэспубліканцу Карласу Дэ Ла Крусу.

Пры гэтым для перамогі дэмакратам важная яўка выбарцаў. Згодна з нядаўнім апытаннем Pew Research Center, сярод тых, хто мае намер прагаласаваць, 59% падтрымліваюць дэмакратаў і толькі 35% — кандыдатаў-рэспубліканцаў, але наколькі захаваецца такая перавага, пакуль незразумела.

Трамп як таксічны актыў

Але галоўная праблема рэспубліканцаў — іх уласны непапулярны прэзідэнт. Кандыдаты ад партыі, хоць і клянуцца ў вернасці Трампу, на справе стараюцца ад яго адмежавацца. Паводле Reuters, у 41 з 62 канкурэнтных акругаў кандыдаты-рэспубліканцы разыходзяцца з прэзідэнтам па важных пытаннях.

Рэспубліканцы нават стараюцца лішні раз не згадваць Трампа. The New York Times падлічыла, што на перадвыбарчую рэкламу з узгадваннем прэзідэнта яны трацяць менш за 1% свайго рэкламнага бюджэту. У дэмакратаў гэты паказчык дасягае 20%. Паводле AP, дэмакраты згадалі Трампа ў сваёй рэкламе больш за 180 тысяч разоў, спрабуючы «павесіць» яго палітыку на сваіх апанентаў. Дэмакраты бачаць свой шанец на поспех у тым, каб правесці гэтыя выбары ў фармаце рэферэндуму даверу Трампу, а не як серыю асобных сутычак самастойных кандыдатаў ад дзвюх партый.

Дзе ў рэспубліканцаў відавочная перавага, дык гэта ў фінансаванні. Паводле падлікаў Financial Times, у гэтым выбарчым цыкле яны патрацілі каля $1,3 млрд супраць $800 млн у дэмакратаў. У Нацыянальнага камітэта рэспубліканцаў на кампанію застаецца яшчэ больш за $680 млн супраць $480 млн у дэмакратаў.

Звышбагатыя бізнесмены адыгрываюць значную ролю ў зборы сродкаў. Самы багаты чалавек у свеце — Ілон Маск — уклаў у кампанію рэспубліканцаў амаль палову мільярда долараў. Ён быў вядучым донарам Трампа ў 2024 годзе, удзельнічаў у «зачыстцы» федэральных устаноў, потым сварыўся і зноў мірыўся з прэзідэнтам. Крытыкі Маска кажуць, што перамога рэспубліканцаў патрэбная яму, каб захаваць і памножыць дзяржаўныя кантракты для сваіх кампаній, перадусім SpaceX.

У дэмакратаў нямала сваіх багатых донараў, але найшчадрэйшыя з іх — Джордж Сорас і Майкл Блумберг — удваіх выдаткавалі менш за палову ад сумы, укладзенай у рэспубліканцаў Маскам. Гэта прыкметна і па асобных прыкладах. У Тэхасе, які з цвёрда кансерватыўнага ператварыўся ў калебны, рэспубліканцы патрацілі амаль $240 млн на абранне Кена Пакстана, што больш як у пяць разоў за тое, колькі дэмакраты ўклалі ў падтрымку Джэймса Таларыкі.

Дэмакраты супраць дэмакратаў

Нягледзячы на спрыяльнасць грамадскай думкі, у дэмакратаў ёсць сур'ёзная праблема — яны раз'яднаныя. У партыі няма адзінага прызнанага лідара, ён з'явіцца толькі пасля прэзідэнцкіх праймерыз у 2028 годзе.

Кіраўніцтва дэмакратаў у Кангрэсе за апошнія паўтара года не знайшло эфектыўных спосабаў супрацьстаяць палітыцы Трампа. Акрамя таго, абедзве найбольшыя партыі, па сутнасці, — парасонавыя брэнды, пад якімі квітнеюць вельмі розныя ідэалогіі.

Рэспубліканцы аб'ядноўваюць мноства плыняў: ад лібертарыянства да ультраправых.

Дэмакраты таксама падзеленыя па ідэалагічнай прыкмеце. Умераныя шукаюць шляхі рэфармавання цяперашняй сістэмы, перадусім эканамічнай палітыкі і аховы здароўя. Сіла набірае рух дэмакратычных сацыялістаў, які заклікае да больш радыкальных зменаў у эканоміцы і грамадстве. Традыцыйныя дэмакраты выступаюць за рэгуляванне эканомікі і падаткі для багатых, тады як іх левыя калегі патрабуюць дэпрыватызацыі цэлых галін эканомікі і пераразмеркавання сродкаў сярод насельніцтва. «Звычайныя» дэмакраты хочуць пашырэння цяперашняй сістэмы аховы здароўя, што пакідае многіх людзей па-за бортам, тады як дэмакратычныя сацыялісты патрабуюць увядзення ўсеагульнага медыцынскага страхавання.

Істэблішмэнт партыі падтрымлівае НАТА, ваенныя саюзы і дапамогу Ізраілю, тады як левае крыло патрабуе скараціць удзел Амерыкі ў міжнародных справах і спыніць ваенную дапамогу ўраду Нетаньяху.

Характэрны прыклад — два кандыдаты на сенатскіх выбарах: Джэймс Таларыка у Тэхасе і Абдул Эль-Саід у Мічыгане. Іх погляды разыходзяцца па такіх важных пытаннях, як іміграцыя, эканамічная палітыка, субсідыі ў сферы энергетыкі, падтрымка Ізраіля. Уявіць кандыдата-мусульманіна, такога як Эль-Саід, у Тэхасе складана — Таларыка падкрэслівае сваю хрысціянскую веру, што ў цэлым дэмакратам не ўласціва.

І хоць радыкальныя ідэі папулярныя ў многіх выбарцаў, пакуль што вынікі сацыялістаў не надта ўражваюць. Іх кандыдаты выйгралі праймерыз толькі ў 7 з 25 акругаў, у якіх былі прадстаўленыя.

Што на коне

Калі дапусціць, што дэмакраты перахопяць кантроль у Палаце прадстаўнікоў, яны абяцаюць пачаць расследаванні меркаванай карупцыі Трампа і яго асяроддзя, запусціць працэс імпічменту супраць шэрагу вышэйшых чыноўнікаў. Перш за ўсё — непапулярнага міністра абароны Піта Хегсета.

Што да самога Трампа, меркаванні разыходзяцца. Супраць яго ўжо было дзве спробы імпічменту з боку Палаты прадстаўнікоў падчас яго першага прэзідэнцкага тэрміну, але ён быў апраўданы рэспубліканскай большасцю ў Сенаце.

Нават калі на гэты раз у дэмакратаў будзе большасць і ў верхняй палаце, яны наўрад ці наберуць неабходныя дзве трэці галасоў, каб адхіліць Трампа. Акрамя таго, самой апазіцыі пагражае раскол: асобныя групы могуць уладкаваць бунт на караблі, прывязаўшы падтрымку кіраўніцтву партыі да ўліку сваіх патрабаванняў. Гэта можа прывесці да таго, што дэмакратам будзе складана выступаць адзіным фронтам супраць Трампа, нават знаходзячыся ў большасці.

Дэмакратам будзе складана выступаць адзіным фронтам супраць Трампа, нават знаходзячыся ў большасці

Алекс Крэйн, The Insider.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com