Блізкі Усход уваходзіць у фазу расколу стратэгічных інтарэсаў

Бяспека рэгіёна кладзецца на плечы саміх дзяржаў.

Блізкі Усход уступае ў перыяд глыбокай перабудовы, дзе традыцыйная залежнасць ад знешніх гарантаў паступова размываецца, а рэгіянальныя дзяржавы шукаюць больш самастойныя механізмы ўзаемадзеяння, піша Foreign Policy (пераклад — сайт Charter97.org).

Як адзначаецца ў аналітычным матэрыяле, гістарычна рэгіён быў убудаваны ў сістэму, дзе ЗША забяспечвалі бяспеку, кантроль марскіх шляхоў і ўстойлівасць энергетычных патокаў, а эканоміка была цесна звязаная з амерыканскім глабальным уплывам. Аднак сёння гэтая сувязь разбураецца.

Ключавым фактарам змен становіцца рост ролі Кітая. Пекін ператварыўся ў найбуйнейшага гандлёвага партнёра рэгіёна і галоўнага імпарцёра нафты, актыўна развіваючы інфраструктурныя праекты і дыпламатычную прысутнасць. Пры гэтым Кітай пазбягае ваеннага ўдзелу, у адрозненне ад ЗША, якія захоўваюць шырокую ваенную інфраструктуру на Блізкім Усходзе і адказваюць за ключавыя элементы рэгіянальнай бяспекі.

У выніку фарміруецца новая асіметрычная сістэма — эканамічны ўплыў сканцэнтраваны ў Кітаі, тады як ваенная абарона — у ЗША. Гэтыя ролі ўсё часцей разыходзяцца, што прыводзіць да аслаблення ранейшай логікі міжнароднага парадку.

Дадатковае напружанне праявілася падчас канфлікту вакол Ірана і Армузскага праліва, калі стала відавочна, што асноўныя энергетычныя рызыкі нясе Кітай як найбуйнейшы імпарцёр нафты, тады як бяспека забяспечваецца ваеннымі намаганнямі ЗША. Многія краіны адмовіліся ўдзельнічаць у сумесным забеспячэнні бяспекі маршруту, што падкрэсліла разрыў паміж эканамічнымі выгодамі і ваеннымі абавязацельствамі.

На гэтым фоне дзяржавы рэгіёна ўзмацняюць стратэгію «страхавання рызык», адначасова развіваючы адносіны з ЗША ў сферы бяспекі, з Кітаем — у эканоміцы, а з іншымі гульцамі — у асобных напрамках.

Адначасова паскараецца працэс рэгіянальнага збліжэння. Аднаўлены або актывізаваныя кантакты паміж Саудаўскай Аравіяй і Іранам, Турцыяй і краінамі Персідскага заліва, а таксама шэрагам арабскіх дзяржаў і Сірыяй. Гэта фармуе элементы новага, больш аўтаномнага рэгіянальнага дыялогу.

Аналітыкі адзначаюць, што замест адзінага знешняга гаранта фарміруецца сістэма, у якой стабільнасць будзе залежаць ад прамых дамоўленасцяў саміх рэгіянальных дзяржаў. Аднак устойлівай архітэктуры пакуль няма — рэгіён знаходзіцца ў пераходнай фазе паміж знешнім кіраваннем і самастойнай мадэллю бяспекі.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com