ЗША папрасілі тры краіны зняць санкцыі з беларускага калію

Інфармацыю пацвердзіў МЗС Украіны.

Злучаныя Штаты афіцыйна папрасілі Літву, Польшчу і Украіну зняць санкцыі з беларускага калію, каб дазволіць транзіт гэтай прадукцыі праз іх тэрыторыю. Пра гэта сведчыць ліст амерыканскага спецыяльнага прадстаўніка ў Беларусі Джона Коула на адрас трох сталіц, з якім пазнаёмілася «Радыё Свабода».

У аднастаронкавым дакуменце гаворыцца: «Цяпер, калі Злучаныя Штаты знялі амерыканскія санкцыі з «Беларуськалія», амерыканскія кампаніі зацікаўленыя ў набыцці і транспартаванні беларускага калію. Для гэтага спатрэбіцца транзіт праз краіны ЕС, што мяжуюць з Беларуссю, або праз Украіну, каб пазбегнуць перавозкі праз Расію».

У звароце таксама адзначаецца, што «Злучаныя Штаты зацікаўленыя ў вывучэнні патэнцыйных маршрутаў для транзіту беларускага калію з мэтай змякчэння глабальнага дэфіцыту праз Польшчу, Літву або Украіну і чакаюць далейшага абмеркавання гэтай тэмы з вамі».

Міністэрства замежных спраў Украіны пацвердзіла «Радыё Свабода», што атрымала гэты ліст. Міністэрствы замежных спраў Польшчы і Літвы пакуль не адказалі на запыты. Аднак нядаўна міністр замежных спраў Літвы Кястуціс Будрыс прызнаў, што Вашынгтон аказвае на краіну ціск з патрабаваннем дазволіць транзіт беларускай прадукцыі.

Акрамя паслаблення ў сакавіку абмежавальных мер супраць беларускага калійнага гіганта «Беларуськалій», Вашынгтон таксама выключыў з санкцыйнага спісу яго маркетынгавае падраздзяленне — «Беларускую калійную кампанію», а таксама кампанію «Аграразвіццё» пасля дасягнутай дамоўленасці аб вызваленні 250 палітычных зняволеных у Беларусі.

Гэтыя санкцыі дзейнічалі з 2021 года. Тады рэжым Аляксандра Лукашэнкі прымусіў да пасадкі ў Мінску 23 мая 2021 года пасажырскі самалёт Ryanair, што ляцеў з Грэцыі ў Літву, каб затрымаць апазіцыйнага блогера Рамана Пратасевіча і ягоную партнёрку Сафію Сапегу.

У сваю чаргу, Еўразвяз раней сёлета адзінадушна падоўжыў эканамічныя санкцыі супраць Беларусі яшчэ на год. Гэтыя меры ўключаюць забарону на імпарт беларускіх калійных угнаенняў і адрасныя санкцыі супраць кампаній, такіх як «Беларуськалій».

Хоць угнаенні на аснове азоту тэхнічна ўсё яшчэ можна імпартаваць у ЕС, іх таксама паступова выводзяць з рынку. У мінулым годзе Еўразвяз увёў дадатковыя пошліны ў памеры 40—45 еўра за тону паверх 6,5‑працэнтнага тарыфу на такую прадукцыю з Беларусі і Расіі. Гэтыя пошліны павінны павялічыцца да 60 еўра за тону ўжо гэтым летам і да 80 еўра ў наступным годзе, а да 2028 года дасягнуць 350 еўра за тону.

Цягам некалькіх месяцаў еўрапейскія чыноўнікі як публічна, так і ў прыватных размовах адмаўлялі, што ЗША аказваюць ціск на Еўропу з патрабаваннем змякчыць санкцыі супраць Беларусі.

Аднак ліст Коула фактычна прасоўвае такую ідэю, адзначаючы: «Транзіт праз краіны ЕС запатрабуе або зняцця Еўразвязам санкцый з беларускага калію, або адмовы краін транзіту ад іх у межах адпаведнага прававога механізму. Любая закупка беларускага калію Захадам можа пазбавіць Расію магчымасці прадаваць уласны калій і не дазволіць ёй атрымліваць карысць ад транзітных збораў».

У дакуменце таксама згадваецца магчымы кампрамісны варыянт: «Частка або ўсе транзітныя зборы, атрыманыя ў межах гэтай дамоўленасці, могуць быць накіраваныя краінай транзіту ў спецыяльны фонд падтрымкі самаабароны Украіны».

Апошні запыт сведчыць як пра пацяпленне адносін паміж ЗША і Беларуссю пасля вяртання Дональда Трампа у Белы дом летась, так і пра рост глабальнай патрэбы ў угнаеннях пасля абмежавання суднаходства ў Армузскім праліве з-за больш шырокага канфлікту на Блізкім Усходзе.

Праз гэты вадны шлях звычайна праходзіць каля пятай часткі сусветных энергарэсурсаў, а таксама да 30 працэнтаў глабальнага экспарту ўгнаенняў, у тым ліку прыкладна 20 працэнтаў сусветнага гандлю звадкаваным прыродным газам, які з'яўляецца ключавым кампанентам у вытворчасці сінтэтычных угнаенняў.

Калій мае крытычнае значэнне для вытворчасці харчовых прадуктаў. Разам з азотам і фосфарам ён выкарыстоўваецца ва ўгнаеннях, неабходных для поўнага цыклу вырошчвання такіх важных сельскагаспадарчых культур, як пшаніца, рыс і кукуруза — прадуктаў, што забяспечваюць больш за 40 працэнтаў сусветнага спажывання калорый.

Паводле ацэнак, Беларусь забяспечвае каля 15 працэнтаў сусветнай вытворчасці ўгнаенняў, што прынесла краіне больш за 1 мільярд долараў у 2024 годзе. Раней Беларусь экспартавала калій праз парты балтыйскіх краін, перадусім праз Клайпеду ў Літве, але цяпер вымушаная транспартаваць прадукцыю па расійскай чыгунцы, галоўным чынам у Санкт-Пецярбург, што займае больш часу з улікам прыярытэту расійскага калію.

20 мая некалькі замежных агенцтваў паведамілі, што ЗША падштурхоўваюць Украіну адмяніць абмежаванні на імпарт калійных угнаенняў з Беларусі і заклікалі гэтую краіну паўплываць на еўрапейскіх саюзнікаў, каб тыя зрабілі тое самае.

Вашынгтон абгрунтоўваў сваю просьбу тым, што адмена санкцый на імпарт ключавога пажыўнага элемента для глебы можа дапамагчы Беларусі дыстанцыявацца ад Расіі і адкрыць дзверы для паляпшэння адносін з Мінскам.

ЗША і Еўразвяз увялі шырокамаштабныя санкцыі супраць Беларусі пасля таго, як Мінск пачаў жорсткія рэпрэсіі супраць пратэстоўцаў пасля прэзідэнцкіх выбараў у 2020 годзе.

Абмежаванні ўзмацнілі пасля таго, як улады Беларусі падтрымалі агрэсію Расіі 24 лютага 2022 года, дазволіўшы выкарыстоўваць беларускую вайсковую інфраструктуру і паветраную прастору для ўварвання расійскай арміі і абстрэлаў мірных гарадоў Украіны.

У снежні 2025 года ЗША паслабілі санкцыі супраць трох беларускіх калійных кампаній пасля вызвалення Мінскам 250 палітычных зняволеных у межах дамоўленасцяў з ЗША. Еўрапейскія санкцыі дзейнічаюць да лютага 2027 года і могуць быць падоўжаныя.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com